Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 15:9

Επομένως, εφόσον τέτοια είναι τα παραγγέλματα του Σωτήρος, και τέτοιες οι πράξεις των αγίων, ας μας πουν αυτοί, για τους οποίους ό,τι κι αν πει κανείς υπολείπεται αυτού που πραγματικά τους αξίζει, από πού έμαθαν οι ίδιοι να καταδιώκουν; Διότι δεν θα μπορούσαν να πουν ότι το έμαθαν από τους αγίους· αλλά από τον διάβολο (αφού μόνο αυτό τους απομένει), ο οποίος λέει: «Θα καταδιώξω και θα προφθάσω». Και τη μεν φυγή την προσέταξε ο Κύριος, και οι άγιοι έφευγαν, η δε δίωξη είναι διαβολικό εγχείρημα, και ο ίδιος ο διάβολος την επιδιώκει εναντίον όλων.

Διότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να διαφυλάξει άλλον άνθρωπο· ούτε η μητέρα τη δική της κόρη, ούτε η υπηρέτρια την κυρία της, εάν ο ευσεβής λογισμός δεν γίνει φύλακας του ανθρώπου. Γι' αυτό, ω άνδρα, που ευνόχισες τον εαυτό σου για τη βασιλεία των ουρανών, και εσύ, ω γυναίκα, έχοντας κατανοήσει με ακόμη μεγαλύτερη ασφάλεια το ρητό, αφού εξετάσεις τον εαυτό σου, δοκίμασέ τον λέγοντας: «Ξύπνησε, βοριά, και έλα, νοτιά· φύσηξε τον κήπο μου, και ας αναβλύσουν τα αρώματά μου». Διότι, όταν ο Κύριος και Σωτήρας μας σταυρώθηκε, όταν ο ήλιος σκοτείνιασε και η γη σειόταν, όταν οι πέτρες σχίζονταν και τα μνήματα άνοιγαν, φόβος κατέλαβε τότε τους μαθητές, επειδή δεν γνώριζαν το ρητό: «Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα της ποίμνης»· τότε οι μαθητές, εξαιτίας του φόβου για τους Ιουδαίους, ήταν όλοι μαζί κρυμμένοι σε ένα δωμάτιο. Ας μη χλευάζει κανένας Ιουδαίος που παρευρίσκεται εδώ, ούτε ας γελάει κανένας Έλληνας που ακούει. Διότι σε Αυτόν έχουμε στηρίξει την ελπίδα μας· γι' αυτό και ομιλώ με παρρησία. Επειδή Αυτός που κρεμάστηκε πάνω στο ξύλο, Αυτός είναι η σωτηρία μας· διότι η δική Του σταύρωση υπήρξε ο καθαρισμός των αμαρτιών. Και ήταν ένα μεγάλο θέαμα αυτό που συνέβαινε τότε, το ότι, καθώς το σώμα σταυρωνόταν, η αμαρτία κατέπιπτε. Διότι, εάν Αυτός δεν είχε σταυρωθεί, μέχρι σήμερα θα φέραμε τους μώλωπες και τις ασθένειες στο σώμα μας. Και ο διάβολος, βλέποντας την αδυναμία μας, θα καυχιόταν εις βάρος μας, εγειρόμενος εναντίον μας. Διότι ο εχθρός είπε: «Θα καταδιώξω και θα καταλάβω».

Εμφανιζόμενος με τέτοια μορφή ο άρχοντας των δαιμόνων προσπαθεί να εκφοβίσει, όπως προείπα, ξεστομίζοντας μεγάλα λόγια ο πανούργος, όπως ακριβώς τον ήλεγξε πάλι ο Κύριος, λέγοντας στον Ιώβ: «Διότι θεωρεί τον σίδηρο σαν άχυρο, και τον χαλκό σαν σάπιο ξύλο· θεωρεί τη θάλασσα σαν δοχείο μύρου, και τον τάρταρο της αβύσσου σαν αιχμάλωτο· λογάριασε την άβυσσο ως τόπο περιπάτου»· μέσω δε του προφήτη λέει: «Είπε ο εχθρός: Θα καταδιώξω και θα κυριεύσω»· και πάλι μέσω άλλου: «Ολόκληρη την οικουμένη θα αρπάξω με το χέρι μου σαν φωλιά πουλιών, και θα τη μαζέψω σαν εγκαταλελειμμένα αυγά». Και γενικά επιχειρούν να κομπάζουν με αυτόν τον τρόπο και να εξαγγέλλουν αυτά τα πράγματα, ώστε να εξαπατήσουν τους θεοσεβείς.

Και προσποιούνται ότι μαντεύουν και προλέγουν όσα πρόκειται να συμβούν τις επόμενες ημέρες, και παρουσιάζουν τους εαυτούς τους τόσο ψηλούς ώστε να φτάνουν ως τη στέγη και πλατείς στο μέγεθος, ώστε εκείνους που δεν μπόρεσαν να απατήσουν με τους λογισμούς, να τους συναρπάσουν έστω με τέτοιες φαντασιώσεις. 6. Εάν όμως και πάλι βρουν την ψυχή ασφαλισμένη με την πίστη και την ελπίδα της διανοίας, τότε πλέον φέρνουν τον άρχοντά τους. 1. Και έλεγε ότι αυτοί πολλές φορές εμφανίζονται με τέτοια μορφή, με την οποία ο Κύριος αποκάλυψε τον διάβολο στον Ιώβ λέγοντας: «Τα μάτια του είναι όμοια με του εωσφόρου. Από το στόμα του εκπορεύονται αναμμένες λαμπάδες και εκσφενδονίζονται σπίθες φωτιάς· από τα ρουθούνια του εκπορεύεται καπνός καμινιού που καίει με αναμμένα κάρβουνα. Η ψυχή του είναι κάρβουνα· και φλόγα εκπορεύεται από το στόμα του». 2. Εμφανιζόμενος λοιπόν με τέτοια μορφή ο άρχοντας των δαιμόνων εκφοβίζει, όπως προείπα, λέγοντας μεγάλα λόγια ο πανούργος, όπως πάλι τον έλεγξε ο Κύριος, λέγοντας αφενός στον Ιώβ: «Διότι θεωρεί τον σίδηρο σαν άχυρο, και τον χαλκό σαν σάπιο ξύλο. 3. Θεωρεί δε τη θάλασσα σαν μυροδοχείο, και τον τάρταρο της αβύσσου σαν αιχμάλωτο· θεώρησε την άβυσσο σαν τόπο περιπάτου»· και αφετέρου μέσω του προφήτη: «Είπε ο εχθρός: Θα καταδιώξω και θα τους προφθάσω» και: «Ολόκληρη την οικουμένη θα καταλάβω με το χέρι μου σαν φωλιά και θα την πάρω σαν εγκαταλειμμένα αυγά».

«Η δεξιά σου χείρ»: Εννοεί τους δαίμονες· διότι αυτοί είναι στην πραγματικότητα οι εχθροί του ανθρώπου. Αλλά αναφέρεται και στους Αιγυπτίους. «Και τω πλήθει»: Τους εχθρούς του σταυρού, όπως τότε τους Αιγυπτίους που ήταν εχθροί του Ισραήλ. «Απέστειλας»: Διότι η οργή του Θεού φλέγει σαν φωτιά και καταναλώνει· και καταπόντισε τότε τους Αιγυπτίους για τους Ισραηλίτες, και στην περίπτωση των πιστών τους δαίμονες. «Και δια πνεύματος»: Σχίζοντας το νερό· αυτό ήταν προτύπωση του βαπτίσματος. «Επάγη»: Τότε, ενώ ο λαός περνούσε τη θάλασσα δεξιά και αριστερά· το ίδιο συμβαίνει και στον άνθρωπο που βαπτίζεται, καθώς τα νερά στέκονται από τη μία και από την άλλη πλευρά. «Επάγη τα κύματα»: Τα κύματα της αμαρτίας μέσα στο βάπτισμα, δηλαδή ξηράνθηκαν. «Είπεν»: Ο Φαραώ για τον Ισραήλ, και καταστράφηκε στη θάλασσα. Αλλά και ο διάβολος καταδιώκει τον άνθρωπο μέχρι το βάπτισμα, και εκεί πέφτει με φοβερή πτώση. «Μεριώ»: Διότι σαν λάφυρα διαμοίρασαν τον άνθρωπο οι δαίμονες και τον κατάπιαν· αλλά τον εξέμεσαν παρά τη θέλησή τους. «Ανελώ»: Διότι μετέβαλαν τον άνθρωπο σαν με μαχαίρι. «Απέστειλας»: Το βάπτισμα κάλυψε τους δαίμονες, δηλαδή τους καταπόντισε. «Έδυσαν»: Η αμαρτία και ο θάνατος· διότι η αμαρτία είναι βαρύτερη από το μολύβι. Και βυθίστηκαν στο νερό του βαπτίσματος σφοδρά και δυνατά. «Τις όμοιός σοι»: Διότι κανείς δεν εξισώνεται με τον Θεό ούτε κατά τη δύναμη ούτε κατά τη δόξα, και μάλιστα κανένα από τα κτίσματα.

Σαν να έλεγε ότι οι υπερήφανοι δεν έχουν ανάγκη από κάτι άλλο για να διασκορπιστούν· διότι αρκεί και μόνο η σκέψη της καρδιάς τους για να τους διασκορπίσει, είτε τυγχάνει να είναι άνθρωποι είτε δαίμονες. «Καθαίρεσε δυνάστες από θρόνους και ύψωσε ταπεινούς, πεινασμένους ενέπλησε με αγαθά και πλουτούντες εξαπέστειλε κενούς». Αλλά ποιοι είναι οι δυνάστες που καθαιρέθηκαν από τους θρόνους, και ποιοι αυτοί που υψώθηκαν από την ταπείνωση; Και ποιοι είναι οι πλούσιοι που εξαπεστάλησαν κενοί, και ποιοι αυτοί που ενεπλήσθησαν με αγαθά; Τον διάβολο και τον Φαραώ μαζί του, νομίζω, εννοεί. Επειδή ο μεν έλεγε: «Θα στήσω τον θρόνο μου προς ανατολάς και θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο»· και τον «καθαίρεσε» ο Θεός από πάνω προς τα κάτω, και «ύψωσε ταπεινούς» ανθρώπους και τους «ενέπλησε με αγαθά» και τους αγγέλους που πριν «επλούτουν» τους «εξαπέστειλε κενούς», αφού έγιναν δαίμονες, και «διασκόρπισε τους υπερηφάνους», όπως ειπώθηκε ανωτέρω, «με τη σκέψη της καρδιάς τους». Ο δε άλλος έλεγε ότι: «Θα καταδιώξω και θα φτάσω, θα μοιράσω λάφυρα, θα χορτάσω την ψυχή μου, θα αναιρέσω με το μαχαίρι μου, θα κυριαρχήσει το χέρι μου»· και καθαίρεσε και αυτόν από τον θρόνο της δυναστείας του, «στο μέσον της θάλασσας», ενώ ο ταπεινός και πεινασμένος λαός υψώθηκε από τον βυθό ψάλλοντας στον Θεό: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι ενδόξως έχει δοξαστεί». «Αντελήφθη τον Ισραήλ τον δούλο του» και τα εξής. «

Και ενώ έπρεπε, αφού ομονοήσουν, να σκεφτούν και να πράξουν κάτι το προφυλακτικό για τα μέρη της πατρίδας που δεν είχαν ακόμη υποστεί συμφορές, και κάτι που να αποβλέπει στην ανάκτηση των πόλεων που είχαν αλωθεί, αυτοί, παρασυρμένοι στη δοξομανία και θέλοντας να ονομάζονται τύραννοι, όπλιζαν τα χέρια τους εναντίον του εαυτού τους, προσφέροντας έτσι ως στήριγμα και ασφάλεια, και θα μπορούσε κανείς να πει και πανοπλία και εύκολο τρόπαιο στους εχθρούς των Ρωμαίων, τη μεταξύ τους διχόνοια και διάσπαση. Ήταν λοιπόν εύκολο για οποιονδήποτε το επιθυμούσε, από το πολυεθνικό στράτευμα των Λατίνων που πραγματοποιούσε εκστρατεία, να απευθύνει στους Ρωμαίους αυτά τα λόγια της Γραφής: «Θα καταδιώξω, θα φτάσω, θα μοιράσω λάφυρα, θα χορτάσω την ψυχή μου, θα σκοτώσω με το μαχαίρι μου, θα κυριεύσει το χέρι μου.» Πολλοί λοιπόν, αφού συγκρότησαν έναν μέτριο στόλο και μίσθωσαν λίγους ιππείς, εισχωρούσαν στα ρωμαϊκά νησιά, πιστεύοντας ότι αυτά στερούνταν εντελώς από κάθε βοήθεια. Έτσι, κάποιοι Γενουάτες πειρατές, αποβράσματα των ανθρώπων και εκτρώματα, οι οποίοι δεν υπερείχαν σε κάτι, ούτε υστερούσαν σε κάτι άλλο, αλλά παντού ενεργούσαν με πονηριά και αθλιότητα, αφού βρήκαν από κάπου πέντε στρογγυλά πλοία και εξόπλισαν εικοσιτέσσερα τρίκροτα σκάφη, απέπλευσαν για την Κρήτη. Και αφού προσποιήθηκαν τους εμπόρους, έπειτα επιτέθηκαν ως εχθροί και κυρίευσαν ολόκληρο το νησί με μεγάλη ευκολία.