Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 16:15

Όταν, όμως, γίνει πρωί, δηλαδή όταν πλέον ανατείλει ο Χριστός και καταυγάσει ολόκληρη την οικουμένη, όταν πλέον και η δρόσος σταματήσει, δηλαδή η παχιά και ομιχλώδης εισαγωγή των νομικών προσταγμάτων· διότι ο Χριστός είναι το τέλος του νόμου και των προφητών· τότε βεβαίως θα κατέβει για εμάς το αληθινό μάννα από τον ουρανό. Και με αυτό εννοούμε φυσικά την ευαγγελική διδασκαλία· όχι πάνω στη συναγωγή των Ισραηλιτών, αλλά γύρω από το στρατόπεδο, δηλαδή σε όλα τα έθνη, και πάνω στο πρόσωπο της ερήμου, δηλαδή της Εκκλησίας που προέρχεται από τα έθνη, για την οποία έχει ειπωθεί κάπου: «Διότι είναι περισσότερα τα τέκνα της έρημης, παρά εκείνης που έχει τον άνδρα». Διότι σε όλη την οικουμένη σκορπίζεται η χάρη του νοητού μάννα, η οποία και παρομοιάζεται με το κόλιανδρο, και ονομάζεται λεπτή. Διότι όντως λεπτή και δροσιστική για τα πάθη που βρίσκονται σε βρασμό είναι η δύναμη του θείου λόγου, η οποία κατευνάζει μέσα μας την πύρωση από τα σαρκικά κινήματα, και διεισδύει στο βάθος της καρδιάς. Λένε, εξάλλου, ότι είναι πολύ ψυχρή και η φυσική ιδιότητα του ίδιου του βοτάνου, δηλαδή του κόλιανδρου. «Όταν το είδαν οι υιοί Ισραήλ είπαν ο ένας στον άλλο: “Τι είναι αυτό;” επειδή δεν ήξεραν τι ήταν».

Όντας ασυνήθιστοι σε αυτό που είχε συμβεί παραδόξως και μη έχοντας την εμπειρία για να πουν με σαφήνεια τι ακριβώς ήταν αυτό, έλεγαν μεταξύ τους: «Τι είναι αυτό;». Και ακριβώς αυτό που ειπώθηκε ως ερώτηση, το έκαναν όνομα για το πράγμα αυτό, και στη γλώσσα των Συρίων το αποκαλούν «Μάννα», που σημαίνει πάλι «Τι είναι αυτό;». Και από αυτό θα κατανοήσεις ότι ο Χριστός επρόκειτο να αγνοηθεί από τους Ιουδαίους. Διότι αυτό που ίσχυε ως τύπος, η ίδια η εμπειρία έδειξε ότι ίσχυσε και στην ίδια την αλήθεια. «Είπε δε ο Μωυσής προς αυτούς: Κανείς ας μην αφήσει από αυτό μέχρι το πρωί. Και δεν άκουσαν τον Μωυσή, αλλά άφησαν μερικοί από αυτό μέχρι το πρωί, και γέμισε σκουλήκια και βρόμησε, και ο Μωυσής οργίστηκε εναντίον τους». Το πρωί, πάλι, σε αυτά τα γεγονότα, υποδηλώνει τον λαμπρό και ολόφωτο για εμάς καιρό της παρουσίας του Σωτήρος μας, όταν, αφού λύθηκε κατά κάποιον τρόπο και η σκιά του νόμου και η διαβολική καταχνιά που υπήρχε στα έθνη, ο Μονογενής ανέτειλε για εμάς σαν φως και φανερώθηκε ως πνευματικός όρθρος. Διατάζει, λοιπόν, ο μακάριος Μωυσής να μην αφήνουν το τυπικό μάννα μέχρι το πρωί.

Διότι ο Χριστός κατοίκησε στις καρδιές μας διά του Αγίου Πνεύματος, και τρεφόμαστε με τον ζωντανό και εξ ουρανού άρτο για πνευματική ευεξία και δύναμη. Σαφής, λοιπόν, και αναντίρρητος τύπος αυτού αποτελεί το μάννα. Ο δε νόμος είχε προστάξει τους υιούς του Ισραήλ να το συλλέγουν, χωρίς να υπερβαίνουν την ποσότητα που επαρκούσε για τον καθένα. Διότι έχει γραφτεί ως εξής: «Το πρωί, όταν σταμάτησε η δροσιά γύρω από το στρατόπεδο, ιδού, στην επιφάνεια της ερήμου υπήρχε κάτι λεπτό σαν κόλιανδρος, λευκό σαν πάχνη πάνω στη γη. Όταν το είδαν οι υιοί του Ισραήλ, είπαν ο ένας στον άλλον: Τι είναι αυτό; Επειδή δεν γνώριζαν τι ήταν».

Ότι «Δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον άρτο»· δηλαδή, τον αληθινό άρτο δεν σας τον έδωσε ο Μωυσής· αλλά όλα όσα γίνονταν τότε, ήταν τύποι αυτών που γίνονται τώρα. Διότι ο μεν Μωυσής επείχε θέση τύπου του Θεού, του αληθινού στρατηγού των νοητών Ισραηλιτών· ο δε άρτος εκείνος, ήταν τύπος εμού που κατέβηκα από τους ουρανούς, και που τρέφω αληθινά, και υπάρχω αληθινός. Ονομάζει δε τον εαυτό του αληθινό άρτο, όχι επειδή το μάννα ήταν ψεύτικο, αλλά επειδή εκείνο ήταν τύπος και σκιά, και όχι η ίδια η αλήθεια. Διότι κυρίως μάννα είναι ο μονογενής Υιός του Θεού που έγινε άνθρωπος, το εκπληκτικό αυτό ρήμα και άκουσμα. Διότι το «μάννα» ερμηνεύεται «Τι είναι τούτο;». Επειδή οι Εβραίοι, όταν το είδαν χυμένο σωρηδόν μπροστά στη σκηνή του καθενός, και καταπλαγέντες από το ασυνήθιστο και ξένο του θεάματος, ρωτούσαν ο ένας τον άλλον: «Τι είναι τούτο;». Επομένως, ο Κύριος, ο Υιός του Θεού που έγινε άνθρωπος, αυτός είναι το μάννα που εκπλήσσει τους πάντες, ώστε ο καθένας απορώντας να λέει: «Τι είναι τούτο; Πώς ο Υιός του Θεού, είναι και Υιός ανθρώπου; Πώς από δύο αντίθετα υπάρχει ένα πρόσωπο; Τι είναι αυτό το μυστήριο;». Αυτός λοιπόν ο άρτος, ο οποίος είναι κατά φύσιν ζωή, ως Υιός του ζώντος Πατρός, πράττει το οικείο σε αυτόν· διότι ζωοποιεί τα πάντα.