Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 16:19

Όντας ασυνήθιστοι σε αυτό που είχε συμβεί παραδόξως και μη έχοντας την εμπειρία για να πουν με σαφήνεια τι ακριβώς ήταν αυτό, έλεγαν μεταξύ τους: «Τι είναι αυτό;». Και ακριβώς αυτό που ειπώθηκε ως ερώτηση, το έκαναν όνομα για το πράγμα αυτό, και στη γλώσσα των Συρίων το αποκαλούν «Μάννα», που σημαίνει πάλι «Τι είναι αυτό;». Και από αυτό θα κατανοήσεις ότι ο Χριστός επρόκειτο να αγνοηθεί από τους Ιουδαίους. Διότι αυτό που ίσχυε ως τύπος, η ίδια η εμπειρία έδειξε ότι ίσχυσε και στην ίδια την αλήθεια. «Είπε δε ο Μωυσής προς αυτούς: Κανείς ας μην αφήσει από αυτό μέχρι το πρωί. Και δεν άκουσαν τον Μωυσή, αλλά άφησαν μερικοί από αυτό μέχρι το πρωί, και γέμισε σκουλήκια και βρόμησε, και ο Μωυσής οργίστηκε εναντίον τους». Το πρωί, πάλι, σε αυτά τα γεγονότα, υποδηλώνει τον λαμπρό και ολόφωτο για εμάς καιρό της παρουσίας του Σωτήρος μας, όταν, αφού λύθηκε κατά κάποιον τρόπο και η σκιά του νόμου και η διαβολική καταχνιά που υπήρχε στα έθνη, ο Μονογενής ανέτειλε για εμάς σαν φως και φανερώθηκε ως πνευματικός όρθρος. Διατάζει, λοιπόν, ο μακάριος Μωυσής να μην αφήνουν το τυπικό μάννα μέχρι το πρωί.

Αυτός λοιπόν είναι, και μέσω αυτού, το πραγματικά θείο και ζωοποιό μάννα. Και όποιος το φάει αυτό, είναι ανώτερος της φθοράς και θα διαφύγει τον θάνατο, σε αντίθεση με εκείνους που έφαγαν το αισθητό. Διότι ο τύπος δεν ήταν σωτήριος, αλλά προδιέγραφε τη μορφή της αλήθειας. Ο Θεός διέταξε, ρίχνοντας το μάννα από ψηλά σαν βροχή, να συλλέγει καθένας ό,τι του αρκεί, και να συγκεντρώνουν, αν κάποιοι το επιθυμούσαν, και για εκείνους που κατοικούσαν στην ίδια σκηνή. «Διότι ο καθένας», λέει, «μαζί με τους συσκήνους του να συλλέξει, και δεν θα αφήσετε», λέει, «από αυτό για το πρωί». Διότι πρέπει εμείς να γεμίζουμε από τα θεία και ευαγγελικά διδάγματα. Καθώς ο Χριστός διανέμει σε εμάς τη δική Του χάρη με ίσο μέτρο σε μικρούς και μεγάλους, και ομοίως τρέφει τους πάντες για τη ζωή, θέλει οι πιο δυνατοί να συγκεντρώνουν για τους άλλους, και να κοπιάζουν για τους αδελφούς τους, και να τους προσφέρουν τους δικούς τους κόπους, και να τους κάνουν κοινωνούς των άνωθεν χαρισμάτων. Και αυτό νομίζω είναι εκείνο που ειπώθηκε προς τους ίδιους τους αγίους αποστόλους: «Δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε». Διότι, συλλέγοντας για τον εαυτό τους άφθονο μάννα, σπούδαζαν να το διανείμουν σε εκείνους που κατοικούσαν στην ίδια σκηνή, δηλαδή στην Εκκλησία. Διότι οι θεσπέσιοι μαθητές περνούσαν τον χρόνο τους νουθετώντας, καθοδηγώντας, οδηγώντας προς κάθε τι επαινετό, και προσφέροντας άφθονα σε όλους για συμμετοχή τη χάρη με την οποία οι ίδιοι πλούτισαν από τον Χριστό.

Αυτό ακριβώς κάνουμε και εμείς, απομακρύνοντας μεν από τις Εκκλησίες τους ετεροδόξους και τους διεστραμμένους, ενώ ταυτόχρονα προσφέρουμε πλουσιοπάροχα στους οικείους της πίστεως τις ουράνιες τροφές. Έχει λεχθεί όμως να μην αφήνουμε τίποτα για το πρωί· καθώς ο νόμος υποδηλώνει πάλι ότι η χρήση των τύπων, αφού έχει παρέλθει ο χρόνος κατά τον οποίο ήταν ακόμη χρήσιμοι και αναγκαίοι, οπωσδήποτε και εξάπαντος οδηγεί σε κρίση και κόλαση: «Διότι έβγαλε σκουλήκια αυτό που κρατήθηκε». Και αυτό θα ήταν μια σαφής ένδειξη κολάσεως και φθοράς. Διότι θα βρεθούν όλοι υπό φθορά και κόλαση όσοι τηρούν τη σκιά μετά την ανάδειξη της αλήθειας. Κάτι τέτοιο λέμε ότι έπαθαν και εκείνοι, στους οποίους γράφει ο μακάριος Παύλος: «Αποκοπήκατε από τον Χριστό όσοι ζητάτε να δικαιωθείτε με τον νόμο, εκπέσατε από τη χάρη». Και πάλι: «Ενώ αρχίσατε πνευματικά, τώρα τελειώνετε σαρκικά; Τόσα πάθατε μάταια, αν βέβαια ήταν μάταια;» Επομένως, απαγορεύει να φυλάσσουν για το πρωί, ώστε μέσω του πρωινού να εννοήσεις τον καιρό μετά τον νόμο, κατά τον οποίο φανερώθηκε η παρουσία του Χριστού και ανέτειλε σε εμάς το θείο φως. Αλλά οι Ισραηλίτες τα φύλασσαν για το πρωί, επειδή επρόκειτο να τηρήσουν την αργία του Σαββάτου, και μάλιστα με προσταγή του Θεού.

Μαζί με αυτό το θαύμα παρατηρούνταν και ένα άλλο: το ότι όλοι όσοι εξέρχονταν για τη συλλογή, έχοντας, όπως ήταν φυσικό, διαφορετική ηλικία και δύναμη, δεν συγκέντρωναν ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο ο ένας από τον άλλον εξαιτίας της διαφοράς της δύναμής τους, αλλά η ποσότητα που συνέλεγαν μετριόταν σύμφωνα με την ανάγκη του καθενός, ώστε ούτε ο ισχυρότερος να έχει περισσότερο ούτε ο ασθενέστερος να στερείται το ίσο μερίδιο. Επιπλέον, η ιστορία αναφέρει ένα ακόμη θαύμα σχετικά με αυτό: ότι δηλαδή, λαμβάνοντας ο καθένας την τροφή της ημέρας, δεν αποθήκευε τίποτα για την επομένη, ενώ για όποιον από κάποια φειδωλία αποταμίευε από την παρούσα τροφή για την επόμενη ημέρα, το απόθεμα καθίστατο άχρηστο για βρώση, καθώς μετατρεπόταν σε σκουλήκια.

Τότε τους έβρεξε μάννα. Έπειτα έφερε την ορτυγομήτρα. Εδώ, σχετικά με το μάννα, όπου το πολύ δεν περίσσεψε και το λίγο δεν έλειψε, έδωσε παραγγελία να μην αφήσουν υπόλοιπο για την αυριανή ημέρα. Εκείνοι όμως παράκουσαν, και το περίσσευμα γέμισε σκουλήκια.

ΛΗʹ. — Του ιδίου προς τον ίδιο. Σε ευχαριστούμε, τίμιε Πάτερ, διότι έδωσες τον εαυτό σου σε εμάς ως το άριστο πρότυπο μετάνοιας, πείθοντάς μας μέσω της εξομολόγησης να φανερώσουμε τους σκοτεινούς θησαυρούς των παθών που κρύβονται μέσα μας· μέσω της οποίας το μίσος προς την αμαρτία εδραιώνεται από τη φύση του. Διότι εμείς είμαστε στ' αλήθεια εκείνοι που περιθάλπουν τα πάθη, η ανάμνηση των οποίων μετά την πράξη φέρνει αηδία· σαν τα κρεμμύδια, αγαπώντας τη συγκατάθεση στους πονηρούς λογισμούς, κατά την οποία το οπτικό αισθητήριο της ψυχής ως προς την αρετή και τη γνώση αμβλύνεται, λαμβάνοντας σαν λέπια τις εμπαθείς φαντασίες των ορατών πραγμάτων. Διότι το κρεμμύδι (κρόμμυον), σύμφωνα με αυτούς που το ετυμολογούν, σημαίνει το κλείσιμο της κόρης του οφθαλμού (κόρης μύσις). Και σαν τα σκόρδα, τρώγοντας την ολοκλήρωση των παθών μέσω της έμπρακτης ενέργειάς τους, κατά την οποία ο νους, γεμάτος από ακαθαρσία, αποπνέει προς τα έξω, μέσα από αισχρά λόγια και συμπεριφορές, τη δυσωδία των κακών που έχει γευτεί με την πράξη του. Αλλά δίδαξέ μας, άγιε Πάτερ, πώς, μετά την αποβολή αυτών, θα αγαπήσουμε το μάννα· εννοώ δηλαδή τον λογικό άρτο της θείας γνώσης, που πέφτει για εμάς σαν βροχή από τον ουρανό, και πώς θα τον διαφυλάξουμε άφθαρτο· ούτε αποταμιεύοντάς τον για το αύριο μέσω της αναβολής, ώστε να μη βγάλει σκουλήκια σαρκικών παθών, σαπίζοντας από την αργία· ούτε επιδεικνύοντάς τον για λόγους προβολής, ώστε να μην αφανιστεί, λιώνοντας από την κενοδοξία.