Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 16:29

Στη συνέχεια, θα ήταν σκόπιμο να μιλήσουμε για τα μισητά σάββατα, για την εντολή να μη σηκώνει κανείς φορτίο και να μην εξέρχεται από τον τόπο του, και να μην ανάβει φωτιά σε καμία από τις κατοικίες τους. Αυτά, καθώς φανερώνουν από μόνα τους το αδύνατον της τηρήσεως και της ακριβούς εφαρμογής τους, καθιστούν υπόδικο στην κατάρα εκείνον που τα ερμηνεύει με σαρκικό τρόπο. Διότι το να μην κινηθεί κανείς από τον τόπο του είναι ανέφικτο· και καθετί που ανασηκώνεται, έστω και το πιο ελαφρύ, ονομάζεται φορτίο, όπως ένα ένδυμα, ή ο άρτος, ή κάτι από τα αναγκαία. Αλλά το ότι προστάζει να μην ανάβουν φωτιά, σημαίνει το να μην αναφλέγονται από τα πάθη της σαρκός· και το να μη σηκώνουν φορτίο, σημαίνει το να μην καταφορτώνονται με το βάρος της αμαρτίας και να μην απομακρύνονται από τη διαμονή τους εν τω Θεώ, παραμένοντας σταθεροί και αμετακίνητοι στην πίστη. —Όταν, λοιπόν, τηρούν τα σάββατα κατ' αυτόν τον τρόπο, όχι με την αποχή από τα κακά, αλλά με την αποχή από τα οφειλόμενα καθήκοντα, εύλογα ο Θεός τα αποστρέφεται και δεν τα ανέχεται, ως ψευδή. Διότι τέτοια είναι τα σάββατα που κατακρίνονται από τον Προφήτη: Αλίμονο σε εκείνους που πλησιάζουν και εγγίζουν ψευδή σάββατα.

Διότι υποδηλώνει ότι πριν από τη συντέλεια των αιώνων, πρέπει με κόπο να συγκεντρώνουμε αυτό που μας ωφελεί και μας τρέφει για την αιώνια ζωή, ακριβώς όπως εκείνοι, περιτρέχοντας την πλατιά έρημο, μάζευαν από παντού το μάννα για τροφή. Κατά την έβδομη ημέρα όμως, δηλαδή πλέον στο τέλος, ο καιρός της συλλογής των χρησίμων παρέρχεται, και θα απολαύσουμε όσα έχουμε ήδη προμηθευτεί, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε μέσω του ψαλμωδού: «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας». Ο μεν λοιπόν νομοθέτης και Θεός, μη αρκούμενος στις σκιές, αλλά αποβλέποντας ήδη στην ίδια την εικόνα των πραγμάτων, παρήγγειλε ότι δεν πρέπει να κοπιάζουν το Σάββατο. Αλλά κάποιοι, καταφρονώντας τον νόμο που τους είχε οριστεί για αυτό το ζήτημα, και μη αποφεύγοντας να εναντιωθούν ριψοκίνδυνα στον Δεσπότη των πάντων, αποφάσισαν ότι έπρεπε να πορεύονται για να μαζέψουν το μάννα και το Σάββατο, και το τόλμημά τους δεν έμεινε μόνο στις προθέσεις, αλλά η απόφασή τους γινόταν ήδη πράξη. Γι' αυτό λοιπόν, τους επιπλήττει πάλι ο νομοθέτης και λέει: «Έως πότε δεν θέλετε να υπακούτε στις εντολές μου και στον νόμο μου; Δείτε, διότι ο Κύριος σας έδωσε την ημέρα αυτή ως Σάββατο. Γι' αυτό ο ίδιος σας έδωσε την έκτη ημέρα άρτους για δύο ημέρες. Θα καθίσετε ο καθένας στα σπίτια σας, κανείς από εσάς ας μην εξέλθει από τον τόπο του την έβδομη ημέρα».

Βλέπεις πώς, προδιαγράφοντας για εμάς τη ζωή που θα είναι ελεύθερη από κάθε ιδρώτα και πόνο μέσω των τυπικών αργιών, δεν επιτρέπει να κάνουμε απολύτως τίποτα το Σάββατο; Διότι όχι μόνο δεν επιτρέπει τη συλλογή, αλλά προσθέτει σε αυτό και την εντολή ότι δεν πρέπει να εγκαταλείπουμε την οικία μας και να πηγαίνουμε πουθενά, αλλά να μην εξερχόμαστε από τους τόπους μας. Και το τι πάλι θέλει να μας διδάξει μέσω αυτού, θα το εκθέσουμε, παραθέτοντας ένα συγγενικό χωρίο με παρόμοιο νόημα. Μιλούσε λοιπόν ο μακάριος προφήτης Ιερεμίας στους Ιουδαίους ως εξής: «Αυτά λέει ο Κύριος: Φυλάξτε τις ψυχές σας και μη σηκώνετε φορτία την ημέρα των Σαββάτων, και μην εξέρχεστε από τις πύλες της Ιερουσαλήμ, και μη βγάζετε φορτία από τα σπίτια σας την ημέρα των Σαββάτων, και δεν θα κάνετε κανένα έργο. Αγιάστε την ημέρα των Σαββάτων, όπως ακριβώς έδωσα εντολή στους πατέρες σας». Και τι συνάγεται από αυτό; Προετοιμάζοντάς μας για την άγρυπνη εγρήγορση, προστάζει να φυλάττει ο καθένας την ψυχή του. Διότι έτσι θα καταστεί ευχερής πλέον η είσοδός μας στον ελπιζόμενο σαββατισμό. Τα δε αγαθά που θα φανερωθούν σε όσους το επιτύχουν αυτό, τα διευκρίνισε καλά μέσα από την παράθεση των υπόλοιπων λόγων.

Διότι δεν επιτρέπει σε κανέναν να καταπονείται από κάποιο φορτίο, επειδή κανείς πλέον κατά τον καιρό εκείνο δεν πρόκειται να αναλάβει το δυσβάσταχτο φορτίο της αμαρτίας. Διότι αυτός είναι καιρός αγιότητας, καθώς η αρχαία αμαρτία θα έχει παρέλθει προς παντελή αναίρεση, και η ψυχή του καθενός θα έχει ανακαινιστεί σε μια σταθερή φιλάρετη έξη. Αλλά επίσης δεν επιτρέπει να βγαίνουν έξω από τις πύλες της Ιερουσαλήμ. Διότι βεβαίως, σύμφωνα με τον αληθινό και ορθό λόγο, ο λαμπρός χορός των αγίων θα κατοικήσει σταθερά στην επουράνια Ιερουσαλήμ, και δεν θα βγει έξω από την αγία πόλη, αλλά μάλλον θα βρίσκεται παντοτινά μέσα σε αυτήν, συγκρατούμενος από τη θεία δύναμη, ώστε να μην μπορεί με κανέναν τρόπο να απομακρυνθεί από τα αγαθά που έχουν δοθεί άπαξ. Διότι «αμεταμέλητα είναι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού», σύμφωνα με τον άγιο Παύλο. Και με το να λέει πάλι: «Δεν θα εξέλθει ο καθένας σας από τον τόπο του», φαίνεται να υποδηλώνει πολύ σαφώς ακριβώς αυτό. Διότι πράγματι είναι πολλές οι μονές κοντά στον Θεό και Πατέρα, σύμφωνα με τα λόγια του Σωτήρα· και αυτόν τον τύπο τον εκπλήρωνε πάλι λαμπρά η αγία σκηνή, η οποία περιελάμβανε δέκα αυλές. Και η κατοικία θα δοθεί στον καθένα κατά την αξία του και αναλόγως προς τα κατορθώματά του. Όσοι όμως λάβουν την πλήρη κατοχή των εκεί σκηνωμάτων, αυτοί θα διαμείνουν εκεί παντοτινά, και δεν θα εκπέσουν με κανέναν τρόπο από τις θείες δωρεές που τους έχουν απονεμηθεί.

Διότι είναι αναφαίρετη η χάρη που έχει δοθεί από τον Χριστό στους αγίους, και τα χαρίσματά του και η κλήση του είναι αμεταμέλητα. Γράφει, λοιπόν, ο θεσπέσιος Παύλος προς αυτούς που έχουν τιμηθεί με αυτόν τον τρόπο, ότι παραλαμβάνουν βασιλεία ασάλευτη. διότι δεν είναι δυνατόν να εκπέσουν από τα αγαθά που πρόκειται να δοθούν, επειδή η ελπίδα των αγίων είναι εδραιότατη και ακράδαντη. Και ο παλαιός νόμος, αν και είχε μόνο τη σκιά και τους τύπους, και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων, υποδήλωνε πλαγίως τη σταθερότητα της ελπίδας των αγίων. Διότι πρόσταζε την ημέρα του Σαββάτου να μην βγαίνει κανείς έξω από τη σκηνή του, αλλά μάλλον να παραμένει σε αυτήν, και μένοντας μέσα να απολαμβάνει όσα έχει ήδη προμηθευτεί. Αυτό αποτελούσε συμβολισμό του ότι οι άγιοι θα παραμείνουν στο διηνεκές στις επουράνιες μονές. διότι από εκεί έφυγε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός. Δικαίως, επομένως, λένε εκείνοι που έχουν εναποθέσει την ελπίδα τους στον Χριστό, και προσδοκούν να βρεθούν στις άνω μονές, ότι οπωσδήποτε το έλεος θα τους ακολουθεί εις μακραίωνα χρόνον.

Δεν εμποδίζει καθόλου στην πράξη, εάν κάποιος ήθελε τυχόν να συλλέξει και για τους απόντες, και να λαμπρυνθεί από τον νόμο της αγάπης. Απαγορεύει όμως εντελώς το να φυλάξουν για το πρωί, και είπε να το κάνουν αυτό μόνο την παραμονή του Σαββάτου, ώστε να μην ατιμάζεται ο νόμος της αργίας. Διότι δεν ήταν καθόλου δυνατόν να βρουν το Σάββατο, αφού ούτε ο Θεός το έστελνε, αλλά σχεδόν με αυτόν τον τρόπο τους εξανάγκαζε να απέχουν από την εργασία το Σάββατο. Αλλά μερικοί ελάχιστα υπολόγισαν τα θεία προστάγματα, και το φύλαξαν πριν από το Σάββατο, και, όπως λέει η ιερή Γραφή, «Βρώμισε, και γέμισε σκουλήκια». Και ο Μωυσής πικράνθηκε· έτρεξαν έξω και το Σάββατο για να συλλέξουν, και ο Θεός αγανάκτησε. Διότι έχει γραφτεί ως εξής: «Και συνέβη κατά την έβδομη ημέρα, βγήκαν μερικοί από τον λαό για να συλλέξουν, και δεν βρήκαν. Είπε δε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Μέχρι πότε δεν θέλετε να υπακούετε στις εντολές μου και στον νόμο μου; Δείτε, ο Κύριος έδωσε αυτή την ημέρα ως Σάββατο. Γι' αυτόν τον λόγο ο ίδιος σας έδωσε κατά την έκτη ημέρα άρτους για δύο ημέρες· καθίστε ο καθένας στους οίκους σας, ας μην βγει κανείς σας από τον τόπο του κατά την έβδομη ημέρα». Και ποιος λόγος εκ μέρους μας θα ήταν ο πρέπων και ο πλέον αρμόδιος για όσα ειπώθηκαν;

«Διάταξε, λοιπόν, να ασφαλιστεί ο τάφος μέχρι την τρίτη ημέρα, μήπως τυχόν έλθουν οι μαθητές του τη νύχτα, τον κλέψουν και πουν στον λαό: Αναστήθηκε από τους νεκρούς· και η τελευταία πλάνη θα είναι χειρότερη από την πρώτη. Τους είπε ο Πιλάτος: Έχετε φρουρά, πηγαίνετε και ασφαλίστε τον όπως γνωρίζετε. Εκείνοι δε, αφού πήγαν, ασφάλισαν τον τάφο, σφραγίζοντας τον λίθο μαζί με τη φρουρά». Δεν ονομάζει το Σάββατο, Σάββατο, διότι ούτε καν Σάββατο ήταν, ως προς την κακία των Ιουδαίων· διότι, ενώ ο νόμος διατάσσει την ημέρα του Σαββάτου να μην μετακινείται κανείς από τον τόπο του, οι παράνομοι Ιουδαίοι συγκεντρώνονται στον αλλόφυλο Πιλάτο, αντί της καθιερωμένης συνάξεως. Αλλά εκείνοι μεν κινούνται από τη δική τους πονηρία στο να προσέλθουν στον Πιλάτο και να ασφαλίσουν τον τάφο· όμως αυτό ήταν οικονομία του Θεού, ώστε η ανάσταση να λάβει χώρα με μάρτυρες τους εχθρούς, και ενώ ο τάφος ήταν σφραγισμένος και φρουρούμενος. Αξίζει δε να ερευνήσουμε από πού το έμαθαν οι Ιουδαίοι και είπαν ότι την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί· διότι βέβαια ο Κύριος δεν το είχε πει αυτό με σαφήνεια και απρόκαλυπτα.