Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 16:8

Με διπλό μέτρο μαζεύεται το μάννα πριν από την αγία έβδομη ημέρα· και από αυτό πάλι θα κατανοήσεις, ότι καθώς ο νόμος πλησιάζει στο χρονικό του τέλος, και αρχίζει πλέον η αγία έβδομη, δηλαδή η έλευση του Χριστού, με διπλό κατά κάποιον τρόπο μέτρο θα γίνει η εύρεση των ουράνιων αγαθών, και διπλή θα είναι η χάρη, η οποία μαζί με τα ωφέλιμα του νόμου εισάγει και την ευαγγελική διδασκαλία. Αυτό ακριβώς μπορεί να θεωρηθεί ότι διδάσκει και ο ίδιος ο Κύριος, όταν λέει κάπου σαν σε παραβολή: «Γι' αυτό κάθε γραμματέας που μαθήτευσε στη βασιλεία των ουρανών μοιάζει με άνθρωπο πλούσιο, ο οποίος βγάζει από τον θησαυρό του νέα και παλαιά»· παλαιά βέβαια είναι αυτά που προέρχονται από τον νόμο, νέα δε αυτά που δίδονται δια του Χριστού. «Και είπαν ο Μωυσής και ο Ααρών προς όλη τη συναγωγή των υιών Ισραήλ: Το βράδυ θα γνωρίσετε ότι ο Κύριος σας έβγαλε από την Αίγυπτο, το δε πρωί θα δείτε τη δόξα του Κυρίου, με το να σας δώσει ο Κύριος το βράδυ κρέας να φάτε και το πρωί άρτους για να χορτάσετε.» Υπόσχεται ο Μωυσής στους Ισραηλίτες ότι θα τους χορηγηθούν από τον Θεό τα ορτύκια προς το βράδυ, και διαβεβαιώνει σαφώς ότι μέσα από αυτό θα αναγνωρίσουν ότι ο Κύριος τους έβγαλε από την Αίγυπτο· το πρωί όμως ρητά, λέει, θα δείτε τη δόξα του Κυρίου, όταν λάβετε άρτους μέχρι χορτασμού.

Και συλλογίσου πάλι τη διαφορά σε καθένα από αυτά που ειπώθηκαν. Διότι η ορτυγομήτρα υποδηλώνει κατά κάποιον τρόπο τον νόμο. Επειδή πράγματι το πτηνό αυτό πετάει πάντα χαμηλά και κοντά στη γη. Έτσι θα έβλεπες και εκείνους που παιδαγωγούνται μέσω του νόμου σε μια πιο χαμηλή θεοσέβεια μέσω τύπων, σε ό,τι αφορά, εννοώ, τις θυσίες, τους ραντισμούς και τις ιουδαϊκές καθάρσεις. Διότι αυτοί ελάχιστα απομακρύνονται κατά κάποιον τρόπο από τη γη και φαίνεται μεν ότι υψώνονται από αυτήν, όμως παραμένουν μέσα σε αυτήν και γύρω από αυτήν. Επειδή στον νόμο δεν υπάρχει το τέλεια αγαθό και το υψηλό ως προς τη σύνεση. Προσφέρεται λοιπόν το βράδυ. Είτε επειδή ο λόγος μάς υποδηλώνει πάλι, μέσω της εσπέρας, το σκοτεινό νόημα του γράμματος, είτε τη σκοτεινή κατάσταση του κόσμου, ο οποίος δεν είχε ακόμη το αληθινό φως, δηλαδή τον Χριστό, ο οποίος αφού ενανθρώπησε λέει: «Εγώ ήρθα ως φως στον κόσμο». Λέει δε ότι οι γιοι του Ισραήλ θα γνωρίσουν ότι ο Κύριος τους έβγαλε από την Αίγυπτο. Διότι στα Μωσαϊκά συγγράμματα διαφαίνεται μόνο η γνώση της καθολικής σωτηρίας μέσω του Χριστού, ενώ η χάρη δεν ήταν ακόμη παρούσα αυτοπροσώπως. Διότι αυτό ακριβώς υποδήλωνε όταν πρόσθετε: «Το πρωί θα δείτε τη δόξα του Κυρίου, με το να σας δώσει άρτους για να χορτάσετε».

Επομένως, αψηφώντας κάποτε την ευλάβεια προς τον Θεό, οι Ισραηλίτες επιτέθηκαν με πικρία εναντίον του Μωυσή και του Ααρών. Έπειτα, ο Μωυσής και ο Ααρών τούς δήλωσαν: «Ποιος είναι αυτός που γογγύζετε εναντίον του; Διότι ο γογγυσμός σας αυτός δεν είναι εναντίον μας, αλλά εναντίον του Θεού.» Διότι αμάρταναν μεν απέναντι στον Μωυσή και στον Ααρών, αλλά η πράξη αυτή έθιγε τη θεία δόξα, και προς αυτήν αναγόταν η πρόθεση αυτών που τους εξύβριζαν. Όμως ο Μωυσής και ο Ααρών δεν ήταν Θεοί, ούτε βέβαια η κτίση τους προσκύνησε με αναφορά προς τον Θεό. Ο Θεός βασίλευε επί του κατά σάρκα Ισραήλ μέσω των προφητών. Έπειτα πλησίασαν λέγοντας στον θεσπέσιο Σαμουήλ: «Ορίσε μας βασιλιά, όπως έχουν και τα υπόλοιπα έθνη.» Εξαιτίας αυτών ο πνευματοφόρος (Σαμουήλ) πικραινόταν, και πολύ δικαιολογημένα, αλλά άκουσε τον Θεό να λέει: «Δεν εξουθένωσαν εσένα, αλλά εμένα, για να μην βασιλεύω πάνω τους.» Ιδού λοιπόν πάλι, και εδώ είναι σαφές, ότι η πράξη της εξουθένωσης έχει αναφορά στον Θεό. Εξάλλου και ο ίδιος ο Σωτήρας των πάντων και Κύριος λέει σχετικά με εκείνους που βρίσκονται σε ανέχεια: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα.» Άραγε, λοιπόν, σύμφωνα με αυτόν τον τρόπο, εάν λέγεται για κάποιον ότι τιμά εκείνον που προέρχεται εκ σπέρματος Δαβίδ, έχει πράξει τούτο προς τον Υιό;

Και έθεσαν σε δοκιμασία τον Θεό μέσα στις καρδιές τους, ζητώντας τροφή για τις ψυχές τους. Και καταλάλησαν κατά του Θεού. Το πώς καταλάλησαν κατά του Θεού, το διδάσκει και ο Μωυσής λέγοντας: Και γόγγυζε όλη η συναγωγή των υιών Ισραήλ εναντίον του Μωυσή και του Ααρών, και τους είπαν: Μακάρι να είχαμε πεθάνει χτυπημένοι από τον Κύριο στη γη της Αιγύπτου, όταν καθόμασταν γύρω από τα καζάνια και τρώγαμε ψωμί μέχρι χορτασμού! Διότι μας βγάλατε από εκεί για να σκοτώσετε όλη αυτή τη συναγωγή από την πείνα. Και μετά από αυτά, είπε ο Μωυσής προς τον λαό: Εμείς όμως τι είμαστε; Διότι ο γογγυσμός σας δεν είναι εναντίον μας, αλλά εναντίον του Θεού. Προσέλθετε ενώπιον του Θεού, διότι εισάκουσε τον γογγυσμό σας. Και μετά από αυτά: Μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή λέγοντας: Εγώ άκουσα τον γογγυσμό των υιών Ισραήλ, και τα εξής. Έχοντας, λοιπόν, αυτά κατά νου και ο παρών λόγος, είπε: Και έθεσαν σε δοκιμασία τον Θεό μέσα στις καρδιές τους, ζητώντας τροφή για τις ψυχές τους. Και καταλάλησαν κατά του Θεού και είπαν: Μήπως θα μπορέσει ο Θεός να ετοιμάσει τραπέζι μέσα στην έρημο; Επειδή χτύπησε πέτρα και έτρεξαν νερά, και ξεχύθηκαν χείμαρροι· μήπως μπορεί να δώσει και ψωμί, ή να ετοιμάσει τραπέζι για τον λαό του; Βέβαια, στην ιστορία δεν αναφέρονται αυτά· εδώ όμως έχουν διασωθεί, δείχνοντας ότι αυτά ακριβώς συλλογίστηκαν: Διότι έθεσαν σε δοκιμασία, λέει, τον Θεό στις καρδιές τους, και, Καταλάλησαν κατά του Θεού.

Ο Σολομών και ο Ιωσίας, ο μεν πρώτος, έχοντας γίνει βασιλιάς σε ηλικία δώδεκα ετών, εξέδωσε εκείνη την φοβερή και δυσκολοερμήνευτη κρίση για τις γυναίκες σχετικά με τα παιδιά, ο δε δεύτερος, αναλαμβάνοντας την εξουσία σε ηλικία οκτώ ετών, γκρέμιζε τους βωμούς και τα τεμένη και έκαιγε τα ιερά δάση (διότι ήταν αφιερωμένα σε δαίμονες και όχι στον Θεό) και κατέσφαζε τους ψευδοϊερείς ως διαφθορείς και απατεώνες των ανθρώπων, και όχι ως λάτρεις της θειότητας. Επομένως, το να είναι κανείς νέος δεν είναι ευκαταφρόνητο, όταν είναι αφιερωμένος στον Θεό, αλλά [ευκαταφρόνητο είναι] το να έχει κανείς μοχθηρό φρόνημα, ακόμη κι αν έχει γεράσει μέσα σε κακές ημέρες. Νέος ήταν και ο χριστοφόρος Τιμόθεος· αλλά ακούστε τι του γράφει ο διδάσκαλος: «Κανείς ας μην καταφρονεί τη νεότητά σου, αλλά γίνε πρότυπο των πιστών στον λόγο, στην αναστροφή». Πρέπον λοιπόν είναι και εσείς να υπακούτε στον επίσκοπό σας και σε τίποτα να μην του αντιλέγετε· διότι είναι φοβερό να αντιλέγει κανείς σε έναν τέτοιο άνθρωπο, επειδή δεν εξαπατά αυτόν τον ορατό, αλλά περιπαίζει τον αόρατο, ο οποίος δεν είναι δυνατόν να περιπαιχθεί από κανέναν. Μια τέτοια συμπεριφορά δεν έχει αναφορά σε άνθρωπο, αλλά στον Θεό. Διότι στον Σαμουήλ λέγει ο Θεός: «Δεν περιέπαιξαν εσένα, αλλά εμένα». Και ο Μωυσής λέγει: «Διότι ο γογγυσμός δεν είναι εναντίον μας, αλλά εναντίον του Κυρίου του Θεού». Κανείς δεν έμεινε ατιμώρητος, έχοντας επαρθεί εναντίον των ανωτέρων του· διότι ούτε ο Δαθάν και ο Αβειρών αντιμίλησαν στον νόμο, αλλά στον Μωυσή· και κατέβηκαν ζωντανοί στον άδη.