Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 17:10

Περιέχει δε αυτό το βιβλίο την παράβαση του λαού, όταν κατασκεύασε τον μόσχο κάτω από το όρος, και το πώς ηττήθηκε ο Αμαλήκ με την έκταση των χεριών του Μωυσή, καθώς και λοιπούς νόμους και διατάξεις, και πριν από αυτά τις εξής δέκα εντολές πάνω σε πλάκες: πρώτη, Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου· δεύτερη, Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε κανένα ομοίωμα· τρίτη, Δεν θα προφέρεις το όνομα του Κυρίου του Θεού σου επί ματαίω· τέταρτη, Να θυμάσαι την ημέρα του Σαββάτου· πέμπτη, Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου· έκτη, Δεν θα φονεύσεις· έβδομη, Δεν θα μοιχεύσεις· όγδοη, Δεν θα κλέψεις· ένατη, Δεν θα ψευδομαρτυρήσεις εναντίον του πλησίον σου με μαρτυρία ψευδή· δέκατη, Δεν θα επιθυμήσεις τη γυναίκα του πλησίον σου, ούτε τίποτε από όσα ανήκουν στον πλησίον σου. Η δε σκηνή, αφού ολοκληρώθηκε, στήθηκε κατά το δεύτερο έτος της εξόδου τους, την πρώτη ημέρα του πρώτου μήνα. Και με αυτά ολοκληρώνεται το βιβλίο της Εξόδου.

Διότι δεν θα επικρατήσουμε διαφορετικά παρά μόνο με αυτόν ακριβώς τον τρόπο. ΠΑΛΛ.: Σκέψου λοιπόν με ποια παραδείγματα θα μας το αποδείξεις και αυτό· διότι ασφαλώς δεν θα στερηθείς παραδειγμάτων. ΚΥΡ.: Είναι πολύ εύκολο να το καταδείξω με πάρα πολλά, αλλά ξεκινώντας πρώτα από το αμέσως κοντινότερο, και από όσα ο ίδιος ο Μωυσής έχει γράψει· διότι εκείνοι που είχαν δειλιάσει μόνο και μόνο στη θέα των Αιγυπτίων, επειδή διέβησαν την Ερυθρά θάλασσα και εκπλήρωσαν τον τύπο του αγίου βαπτίσματος (διότι βαπτίστηκαν στον Μωυσή, λέει, όπως γράφει και ο σοφός Παύλος, μέσα στη νεφέλη και μέσα στη θάλασσα), αναδείχθηκαν πλέον μαχητικοί και ικανοί να αντισταθούν στους εχθρούς, αλλά μέσω του Χριστού. Και έχει γραφτεί ως εξής: «Ήλθε δε ο Αμαλήκ και πολεμούσε τον Ισραήλ στη Ραφιδίν. Και είπε ο Μωυσής στον Ιησού: Επίλεξε δυνατούς άνδρες, και βγες να παραταχθείς αύριο εναντίον του Αμαλήκ· και ιδού, εγώ θα σταθώ στην κορυφή του βουνού, και η ράβδος του Θεού θα είναι στο χέρι μου. Και έκανε ο Ιησούς όπως του είπε ο Μωυσής, και βγήκε και παρατάχθηκε εναντίον του Αμαλήκ· και ο Μωυσής, και ο Ααρών, και ο Ωρ ανέβηκαν στην κορυφή του βουνού. Και συνέβαινε, όταν ο Μωυσής σήκωνε τα χέρια του υπερίσχυε ο Ισραήλ, ενώ όταν κατέβαζε τα χέρια του, υπερίσχυε ο Αμαλήκ.»

Αλλά αν και βρέθηκε υπό τον νόμο λόγω της ανθρώπινης φύσης, εντούτοις ήταν και πάλι Θεός, Σωτήρας και Λυτρωτής όλου του λαού. Διότι, αφού επέλεξε από όλο τον λαό του Ισραήλ και από κάθε έθνος άνδρες δυνατούς, εννοώ βέβαια πάλι τους αγίους αποστόλους και εκείνους που έχουν κληθεί μέσω της πίστεως, στους οποίους θα μπορούσε δικαίως να λεχθεί: «Εσείς δε είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός που αποκτήθηκε από τον Θεό». Παρατάχθηκε μαζί με αυτούς απέναντι στον άρχοντα τούτου του αιώνος, για τον οποίο λέει ο Δεσπότης των πάντων, αυτός που νικά τα πάντα: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου, τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω». Στεφανώνει δε με λαμπρή απόφαση και εκείνους που νίκησαν μαζί του και δι' αυτού ο θεσπέσιος Ιωάννης, λέγοντας: «Σας γράφω, νέοι, επειδή είστε ισχυροί, και έχετε νικήσει τον Πονηρό». Ή δεν είναι αλήθεια αυτό που λέω; ΠΑΛΛ. Και βέβαια. ΚΥΡ. Και ο Μωυσής είπε ότι η μάχη έπρεπε να γίνει την επόμενη ημέρα, διότι τα κατορθώματα του Χριστού δεν φανερώθηκαν κατά την εποχή του, αλλά έγιναν μάλλον στον επόμενο και γειτονικό χρόνο, δηλαδή, μετά τον Μωυσή και τον νόμο. Έπειτα ο Μωυσής ανεβαίνει σε κάποιο βουνό και στην κορυφή ενός λόφου, για να μπορέσει να παρατηρήσει τη μάχη και τα μέσα σε αυτήν κατορθώματα του Ιησού των πάντων. Διότι και η μυσταγωγία σύμφωνα με τον νόμο εξυψώνει αναλόγως, ώστε να μπορεί κανείς τρόπον τινά από μακριά να καθορά τα στρατηγήματα του Χριστού.

Δίνοντας εντολή ο Μωυσής στον Ιησού του Ναυή να επιλέξει δυνατούς άνδρες και να εξέλθει για να παραταχθεί εναντίον του Αμαλήκ, υποδήλωνε ότι ο Ιησούς Χριστός θα υποτασσόταν στις εντολές του Μωσαϊκού νόμου. «Διότι δεν ήρθα», λέει, «για να καταργήσω τον νόμο, αλλά για να τον εκπληρώσω». Και αφού επιλέξει από όλο τον Ισραήλ και από κάθε έθνος δυνατούς άνδρες, εννοώ δηλαδή τους ιερούς αποστόλους και τους διαδόχους τους, θα παραταχθεί εναντίον του διαβόλου, του βασιλιά της κακίας και της αμαρτίας, και θα τον καταπολεμήσει. Όρισε δε να γίνει η παράταξη την επόμενη ημέρα, υποδηλώνοντας τον μετέπειτα καιρό της ενανθρώπησης, μετά το πλήρωμα του χρόνου του νόμου. Ανεβαίνει λοιπόν ο Μωυσής στην κορυφή του βουνού, για να μπορεί να παρακολουθεί τη μάχη. Διότι και η μυσταγωγία σύμφωνα με τον νόμο ανεβάζει σε ένα ανάλογο ύψος γνώσης, από όπου οι Ιουδαίοι θα μπορούσαν να δουν καθαρά τα στρατηγήματα του Χριστού· και όταν ο Μωυσής ύψωνε τα χέρια του, υπερίσχυε ο Ισραήλ, ενώ όταν τα κατέβαζε, υπερίσχυε ο Αμαλήκ.

Και εκείνοι είπαν: Έγινε αποδεκτό από εμάς. Άκουσε λοιπόν, λέω, αυτό που ακολουθεί. Διότι ο Μωυσής πρώτος φανέρωσε αυτή τη φαινομενική κατάρα του μέσω των σημείων που έκανε. Για ποια από αυτά, είπε, μιλάς; Όταν ο λαός, λέω, πολεμούσε με τον Αμαλήκ και ο υιός του Ναυή, που ονομάστηκε με το όνομα του Ιησού, οδηγούσε τη μάχη, ο ίδιος ο Μωυσής προσευχόταν στον Θεό έχοντας απλώσει τα χέρια του προς τις δύο πλευρές, ενώ ο Ωρ και ο Ααρών τα υποβάσταζαν όλη την ημέρα, ώστε να μην πέσουν όταν αυτός θα κουραζόταν. Διότι, εάν υποχωρούσε καθόλου από αυτό το σχήμα που μιμούνταν τον σταυρό, όπως είναι γραμμένο στις γραφές του Μωυσή, ο λαός νικούνταν. Εάν όμως παρέμενε σε αυτή τη στάση, ο Αμαλήκ νικούνταν, και αυτός που επικρατούσε, επικρατούσε μέσω του σταυρού. Διότι, δεν γινόταν ο λαός ισχυρότερος επειδή προσευχόταν έτσι ο Μωυσής, αλλά επειδή, ενώ στην αρχηγία της μάχης βρισκόταν το όνομα του Ιησού, ο ίδιος έκανε το σημείο του σταυρού. Διότι ποιος από εσάς δεν γνωρίζει ότι προπαντός η προσευχή με συντριβή και δάκρυα, και εκείνη που γίνεται με πρηνή κατάκλιση και γονυκλισία, εξευμενίζει τον Θεό; Με αυτόν όμως τον τρόπο, καθήμενος πάνω σε λίθο, ούτε ο ίδιος προσευχήθηκε ποτέ, ούτε άλλος κανείς αργότερα. Έχει δε και ο λίθος συμβολική αναφορά, όπως απέδειξα, στον Χριστό.

Ρωμαλέος είναι ο τρόπος των αθλοφόρων· παρατάχθηκαν εναντίον των αντιθέων, όπως ακριβώς παρατάχθηκε ο Μωυσής εναντίον του Αμαλήκ, ατενίζοντας προς τον Κύριο, υψώνοντας στα ύψη τον νου και την καρδιά μαζί με τα χέρια και κάθε αίσθηση. Και αυτός μόλις τώρα, με παρόμοιο τρόπο, φάνηκε να υψώνει τα χέρια μαζί με την καρδιά και να ατενίζει προς τον Ύψιστο· εκείνον τον υποστήριζαν ο Ααρών και ο Ωρ, όπως έχει γραφτεί, ενώ τούτον τον υποστήριξε η πίστη και η ελπίδα, όπως γνωρίσαμε. Ο Μωυσής αναδείχθηκε νικητής, διδάσκοντας τους πάντες να ατενίζουν στον Θεό· και ο τρόπος των πιστών αναδείχθηκε νικητής μέσω της προσευχής, καθώς έλαβε δόξα από τους ουρανούς και πλήθος στεφάνων.