Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 17:16

Όταν οι πονηρές και αντίπαλες δυνάμεις, σαν βίαιο νερό που κατακλύζει την ψυχή, είτε ρίχνοντάς μας σε εξωτερικούς πειρασμούς είτε με τις έμφυτες ορμές της σάρκας, βιάζονται να εκπολιορκήσουν τον ευσεβή νου, ας μην πέφτει σε αδρανή δειλία κανείς από εκείνους που γνωρίζουν να αριστεύουν μαζί με τον Θεό, αλλά εναποθέτοντας μάλλον σε Αυτόν την ελπίδα, ας είναι ανώτερος από κάθε φόβο. Διότι πώς είναι δυνατόν να αμφιβάλλει ότι θα λάβει τη βοήθεια από Αυτόν; Επειδή ο Κύριος γνωρίζει να λυτρώνει τους ευσεβείς από τον πειρασμό, και ο μακάριος Παύλος γράφει: «Δυνατός είναι ο Θεός, ο οποίος δεν θα επιτρέψει να πειραστείτε πάνω από τις δυνάμεις σας, αλλά μαζί με τον πειρασμό θα φέρει και τη διέξοδο, ώστε να μπορέσετε να τον υπομείνετε.» Και όπως λέει ο Ψαλμωδός: «Άγγελος Κυρίου θα στρατοπεδεύσει γύρω από εκείνους που Τον φοβούνται, και θα τους λυτρώσει.» Όταν, επίσης, οι αιρετικοί, καίτοι γνώστες των ιερών δογμάτων, χρησιμοποιώντας τις δικές τους διεστραμμένες αντιλήψεις επαιρόνται εναντίον των προσκυνητών της αλήθειας, και επιτίθενται τρομεροί και θρασείς, είτε εγείροντας πολέμους και διωγμούς είτε συσσωρεύοντας σε αυτούς θλίψεις και φόβο θανάτου, εξίσου θα αποδυναμωθούν και αυτοί. Διότι με κρυφό χέρι ο Κύριος πολεμά τον Αμαλήκ από γενιά σε γενιά, όπως είναι γραμμένο. «Αλίμονο στα φτερά των πλοίων της γης που βρίσκονται πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας! Σε αυτόν που στέλνει ομήρους στη θάλασσα και χάρτινες επιστολές πάνω στο νερό.»

Διότι, όπως λέει η Ιερή Γραφή: «Με κρυφό χέρι πολεμά ο Κύριος τον Αμαλήκ, από γενιά σε γενιά». Επειδή δεν θα πάψει ποτέ να σώζει αυτούς που τον αγαπούν. <Επειδή εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου· τον Ύψιστο έκανες καταφυγή σου.> (B f. 375, H f. 397 b) Είναι όμως αναγκαίο να επισημανθεί ότι τους προκειμένους στίχους μερικοί τους κατανοούν διαφορετικά, με τρόπο εσφαλμένο και παραποιημένο· διότι τους αναφέρουν στο ίδιο το πρόσωπο του Χριστού, ενώνοντας τους στίχους και λέγοντας: «Επειδή εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έκανες καταφυγή σου». Και μετά από λίγα: Διότι ισχυρίζονται ότι αυτός έχει ως καταφυγή του τον Ύψιστο, προφανώς δηλαδή τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα.

Διότι τόλμησαν να πουν, καθιστώντας έγκλημα τη θαυματουργία: «Αυτός δεν εκβάλλει τα δαιμόνια, ει μη μόνο με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, του άρχοντα των δαιμονίων.» Πρόσεξε όμως ότι ο Μωυσής, αφού κοίταξε γύρω του, εδώ και εκεί, και δεν είδε κανέναν, έκρυψε τον νεκρό Αιγύπτιο μέσα στην άμμο. Έπειτα, προχωρώντας, συμβουλεύει την ειρήνη στους εξ αίματος αδελφούς. Διότι ο Κύριος πολεμά ενάντια στον Αμαλήκ, αλλά με κρυφό χέρι, καθώς είναι γραμμένο, και χωρίς να βλέπει κανείς από τους επιγείους, οικονομούνταν μέσω του Χριστού τα πιο μυστικά των πραγμάτων.

Επειδή τα χέρια του Μωυσή ήταν βαριά, πήραν έναν λίθο και τον έβαλαν κάτω από αυτόν, και κάθισε πάνω του, και ο Ααρών και ο Ωρ στήριζαν τα χέρια του, ένας από τη μία πλευρά και ένας από την άλλη· και τα χέρια του Μωυσή έμειναν στηριγμένα μέχρι τη δύση του ηλίου. Και ο Ιησούς κατατρόπωσε τον Αμαλήκ και όλο τον λαό του με σφαγή μαχαιριού. Είπε δε ο Κύριος στον Μωυσή: «Κατάγραψέ το αυτό για ενθύμηση σε βιβλίο, και ανάγγειλέ το στα αυτιά του Ιησού, ότι θα εξαλείψω εντελώς τη μνήμη του Αμαλήκ κάτω από τον ουρανό». Και ο Μωυσής έχτισε θυσιαστήριο στον Κύριο και το ονόμασε: Ο Κύριος είναι καταφυγή μου, επειδή με κρυφό χέρι πολεμά ο Κύριος τον Αμαλήκ από γενεά σε γενεά.» ΠΑΛΛ. Και ποιο μπορεί να είναι το νόημα αυτών που γράφτηκαν; Γιατί δεν τα κατανοώ και πολύ. ΚΥΡ. Και όμως, όπως νομίζω, δεν είναι καθόλου δύσκολο για όσους θέλουν να δουν. Διότι, όταν αναλογιστείς τον Ιησού να δέχεται προσταγές από τον Μωυσή, τι άλλο θα μπορούσε να υποθέσει κανείς, παρά βεβαίως εκείνο, ότι δηλαδή ο Λόγος, ο οποίος είναι Θεός, βρέθηκε υπό τον νόμο, τουλάχιστον ως προς το σχήμα της ανθρωπότητάς Του, και υποτάχθηκε κατά κάποιον τρόπο στις εντολές του Μωυσή με διάφορους τρόπους, υπομένοντας από τη μία πλευρά την κατά σάρκα περιτομή, και από την άλλη πληρώνοντας τα δίδραχμα, και συμπεριφερόμενος προς όσους ήταν υπό τον νόμο σαν να ήταν και ο ίδιος υπό τον νόμο, λέγοντας μάλιστα με σαφήνεια: «Δεν ήρθα για να καταργήσω τον νόμο, αλλά για να τον εκπληρώσω».

Διότι τα συγγράμματα των αγίων είναι σαν αφιέρωμα, έπαινοι και εγκώμια στον Χριστό. Αφού λοιπόν ο Αμαλήκ είχε ήδη πέσει και νικηθεί, ο Μωυσής ανεγείρει θυσιαστήριο στον Θεό· και του δίνει το όνομα «Ο Κύριός μου είναι η καταφυγή μου». Και αυτό θα μπορούσε να είναι τύπος του Χριστού. Διότι Αυτός έγινε για εμάς Κύριος και καταφυγή· αφού νίκησε τον άρχοντα τούτου του αιώνος, καταπάτησε την εξουσία του θανάτου και προσέφερε τον εαυτό Του για εμάς σαν άμωμο ιερό σφάγιο, ως οσμή ευωδίας στον Θεό και Πατέρα. Επομένως, το θυσιαστήριο είναι τύπος του Χριστού, στο οποίο ταιριάζει και το πρέπον και αληθινό όνομα, «Ο Κύριός μου είναι η καταφυγή μου». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Συμφωνώ· διότι σκέφτεσαι ορθά. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Ο δε Χριστός, έχοντας πολεμήσει με αόρατο χέρι τον νοητό Αμαλήκ και έχοντάς τον νικήσει, κυριάρχησε στα έθνη και διαρπάξε τα σκεύη του, όπως ακριβώς λέει ο Ίδιος, αφού έδεσε τον ισχυρό. Διότι το ποίμνιο που κάποτε βρισκόταν υπό την εξουσία εκείνου, εννοώ δηλαδή αυτούς που προέρχονται από τα έθνη, το ένωσε με τα παλαιότερα ποίμνια. Γι' αυτό εξάλλου και έλεγε: «Και άλλα πρόβατα έχω, τα οποία δεν είναι από την αυλή αυτή, και εκείνα πρέπει να τα οδηγήσω, και θα ακούσουν τη φωνή μου· και θα γίνει μία ποίμνη, ένας ποιμένας».

Η ενδυμασία του Ααρών έχει στρατιωτικό σχήμα, με ζώνη και κράνος· διότι η κίδαρις μοιάζει κατά κάποιον τρόπο με αυτό. Επειδή ο Χριστός πολέμησε υπέρ ημών «με κρυφό χέρι», όπως είναι γραμμένο, και «τέντωσε το τόξο του, και το ετοίμασε, τα δε βέλη του τα έκανε φλεγόμενα», και καθαίρεσε αρχές, θριάμβευσε κατά των δυνάμεων, συντάραξε τις κυριότητες, και ελευθέρωσε όσους πάνω στη γη ήταν αιχμάλωτοι. Το ότι δε ο πόλεμός Του δεν υπήρξε ορατός ή υλικός, ούτε στρεφόταν εναντίον αίματος και σαρκός, φαίνεται να το υποδηλώνει αινιγματικά το γεγονός ότι η πολεμική εξάρτυση, δηλαδή η κίδαρις και η ζώνη, κατασκευάστηκε μόνο από πολύ λεπτό λινό ύφασμα (βύσσο). Έτσι λοιπόν, με ιεροπρεπή στολισμό παρουσιάζει τον Ααρών λαμπρό και αξιοθαύμαστο. Και προσθέτει στην προσταγή του λέγοντας: «Και στους γιους του Ααρών θα κατασκευάσεις χιτώνες και ζώνες, και θα τους φτιάξεις κιδάρεις για τιμή και δόξα. Και θα τα φορέσεις στον αδελφό σου τον Ααρών, και μαζί του στους γιους του. Και θα τους χρίσεις, και θα γεμίσεις τα χέρια τους, και θα τους αγιάσεις, για να ιερουργούν ενώπιόν μου. Και θα τους κατασκευάσεις λινά περισκελή για να καλύπτουν τη γυμνότητα του σώματός τους, από τη μέση έως τους μηρούς. Και θα τα φορούν ο Ααρών και οι γιοι του, όταν εισέρχονται στη σκηνή του μαρτυρίου, ή όταν πλησιάζουν για να λειτουργήσουν στο θυσιαστήριο του αγιαστηρίου. Και δεν θα επιφέρουν στον εαυτό τους αμαρτία, ώστε να μην πεθάνουν».

Και εκείνος: Μάλιστα. Όπως λοιπόν, λέω, ενώ ο Μωυσής ζούσε ακόμη τότε ανάμεσα στους ανθρώπους, ο Θεός μετέφερε στον Ιησού από το πνεύμα που υπήρχε στον Μωυσή, έτσι ο Θεός μπορούσε να κάνει να έλθει το πνεύμα από τον Ηλία στον Ιωάννη, ώστε, όπως ακριβώς ο Χριστός φάνηκε άδοξος κατά την πρώτη Του παρουσία, έτσι να κατανοηθεί και η άδοξη πρώτη παρουσία του Χριστού, καθώς το πνεύμα που ήταν στον Ηλία παραμένει πάντοτε καθαρό. Διότι έχει ειπωθεί ότι ο Κύριος πολεμά τον Αμαλήκ με κρυφό χέρι, και δεν θα αρνηθείτε ότι ο Αμαλήκ έπεσε. Αν όμως λέγεται ότι ο Αμαλήκ πρόκειται να πολεμηθεί μόνο κατά την ένδοξη παρουσία του Χριστού, ποιος θα είναι ο καρπός του λόγου που λέει: «Με κρυφό χέρι ο Θεός πολεμά τον Αμαλήκ»; Μπορείτε να κατανοήσετε ότι μια κρυφή δύναμη του Θεού δόθηκε στον σταυρωθέντα Χριστό, τον οποίο φρίττουν και τα δαιμόνια και απολύτως όλες οι αρχές και οι εξουσίες της γης.