Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 17:6

Σε αυτό το βιβλίο περιέχεται το πώς οι μάγοι των Αιγυπτίων, ο Ιάννης και ο Μαμβρής, στην αρχή μεν αντιστάθηκαν στον Μωυσή, αργότερα όμως, αφού ντροπιάστηκαν, αποχώρησαν· καθώς και η νομοθεσία περί του Πάσχα, η μεταβολή του πικρού νερού σε γλυκό, η παροχή των ορτυγομητρών, η εξ ουρανού χορήγηση του μάννα, και το νερό που ανέβλυσε για αυτούς από την πέτρα, την οποία ο Μωυσής ονόμασε Πειρασμό και Λοιδορία. Τότε ξεκίνησε και η τήρηση του Σαββάτου, και επίσης υποδεικνύεται εδώ η θεόθεν νομοθεσία που εδόθη στο όρος Σινά μέσω του Μωυσή σε δύο λίθινες πλάκες, καθώς και η κατασκευή της Σκηνής και των ενδυμάτων, τόσο του αρχιερέα όσο και των ιερέων. Αυτοί λοιπόν που τα κατασκεύασαν όλα είναι ο Βεσελεήλ από τη φυλή Ιούδα και ο Λιάβ από τη φυλή Δαν. Οι δε ποσότητες που αναλώθηκαν για τα έργα είναι: από χρυσό είκοσι εννέα τάλαντα και επτακόσιοι σίκλοι· από άργυρο εκατό τάλαντα (και χίλιοι επτακόσιοι εβδομήντα πέντε σίκλοι)· από χαλκό εβδομήντα τάλαντα και δύο χιλιάδες πεντακόσιοι σίκλοι.

Και τους είπε ο Μωυσής: «Γιατί με λοιδορείτε; Και γιατί πειράζετε τον Κύριο;» Εκεί όμως ο λαός δίψασε για νερό, και ο λαός γόγγυζε εναντίον του Μωυσή λέγοντας: «Γιατί μας ανέβασες από την Αίγυπτο, για να θανατώσεις εμάς, τα παιδιά μας και τα κοπάδια μας από τη δίψα;» Ο Μωυσής τότε βόησε προς τον Κύριο, λέγοντας: «Τι να κάνω με αυτόν τον λαό; Ακόμη λίγο και θα με λιθοβολήσουν». Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: «Προχώρησε μπροστά από αυτόν τον λαό. Πάρε μαζί σου μερικούς από τους πρεσβυτέρους του λαού, και το ραβδί με το οποίο χτύπησες τον ποταμό, πάρε το στο χέρι σου και πήγαινε. Ιδού, εγώ στέκομαι εκεί μπροστά σου, πάνω στον βράχο στο Χωρήβ. Και θα χτυπήσεις τον βράχο, και θα βγει από αυτόν νερό, και θα πιει ο λαός μου». Ο Μωυσής έπραξε έτσι ενώπιον των υιών Ισραήλ, και ονόμασε εκείνον τον τόπο Πειρασμό και Λοιδόρηση, εξαιτίας της λοιδορίας των υιών Ισραήλ και επειδή πείραξαν τον Κύριο λέγοντας: «Είναι άραγε ο Κύριος ανάμεσά μας ή όχι;» Αυτά, λοιπόν, μας ανέφερε ο θείος λόγος στο βιβλίο της Εξόδου. Στο βιβλίο των Αριθμών, όμως, αναλύει μια εκτενέστερη αφήγηση, την οποία θεωρώ αναγκαίο να παραθέσω, ώστε, εξετάζοντας το κάθε τι σωστά και με ακρίβεια, να αποκτήσουμε επαρκή γνώση των όσων συνέβησαν παλαιά με τυπικό τρόπο, και επιπλέον αυτών, την ομορφιά της πνευματικής θεωρίας.

Δεν γνωρίζει λοιπόν ο Ισραήλ να αγωνίζεται με ανδρεία, ούτε να αντιστέκεται γενναία στις προσβολές των παθών. Επειδή αυτό το χάρισμα δεν είχε διαφυλαχθεί για όσους βρίσκονταν υπό τον νόμο· μάλλον είχε προετοιμαστεί για όσους είναι εν Χριστώ. Αλλά, αν και θα ήταν αναμενόμενο ο Θεός από αγανάκτηση να μην τους κρίνει άξιους ούτε για την παροχή του νερού· για να ωφεληθούν όμως προς την πίστη και μέσω άλλων θαυμάτων, παρόλο που είχαν φτάσει σε τέτοιο σημείο σκληροκαρδίας, διατάζεται ο Μωυσής να χτυπήσει την πέτρα με το ραβδί. Όμως ο Θεός δεν αγνοούσε ότι, λιγοψυχώντας για λίγο εξαιτίας των εξεγέρσεων του πλήθους, θα κλονιζόταν και ο ίδιος ως προς την πίστη. Γι' αυτόν τον λόγο λέει στο βιβλίο της Εξόδου: «Πάρε μαζί σου μερικούς από τους πρεσβυτέρους του λαού, και το ραβδί με το οποίο χτύπησες τον ποταμό, πάρε το στο χέρι σου και πήγαινε. Ιδού, εγώ θα στέκομαι εκεί, πριν έρθεις εσύ στην πέτρα στο Χωρήβ, και θα χτυπήσεις την πέτρα, και θα εξέλθει από αυτήν νερό, και ας πιει ο λαός μου». Στο δε βιβλίο των Αριθμών: «Πάρε το ραβδί και συγκέντρωσε τη συναγωγή, εσύ και ο Ααρών ο αδελφός σου. Και μίλησε στην πέτρα ενώπιόν τους, και θα δώσει τα νερά της.

«Και θα βγάλετε για αυτούς νερό από την πέτρα, και θα ποτίσετε τη συναγωγή». Παρατήρησε ότι, για να τον στερεώσει στην πίστη, τον επαναφέρει στην ανάμνηση της θαυματουργίας στην Αίγυπτο λέγοντας: «Πάρε στο χέρι σου τη ράβδο, με την οποία χτύπησες τον ποταμό». Είναι σαν να λέει: Η ράβδος που μετέβαλε τον μεγάλο ποταμό σε αίμα, με την άρρητη δύναμη του Θεού που κατορθώνει τέτοια πράγματα, θα βγάλει πολύ εύκολα νερό και από την πέτρα. Έπειτα τον στηρίζει με άλλον τρόπο, προσθέτοντας: «Ιδού, εγώ στέκομαι εκεί». Διότι δεν θα είσαι μόνος, λέει, ούτε εσύ θα είσαι πάλι ο αυτουργός του θαύματος· αλλά εγώ θα αναδείξω την πέτρα μητέρα πολλών ναμάτων, θα προετοιμάσω το θαύμα, και θα περιμένω τη δική σου υπηρεσία. Μίλησε στην πέτρα, και εγώ θα είμαι η δύναμη των λόγων σου.

Επί τούτοις λέγεται: «Διέρρηξε πέτρα στην έρημο και τους πότισε σαν από μεγάλη άβυσσο». Πρόσεξε δε πώς και εδώ το πλήθος των υδάτων το ονόμασε άβυσσο. Αντί δε του «διέρρηξε πέτρα», ο Ακύλας απέδωσε «έσχισε πέτρες στην έρημο», ακολουθώντας πιστά το εβραϊκό κείμενο, δια του οποίου παρίσταται ότι δεν ήταν μία η πέτρα που ανέβλυσε για αυτούς τα ύδατα, αλλά πολλές. Όθεν ο θείος Απόστολος το επισημαίνει λέγοντας: «Διότι έπιναν από πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε· η δε πέτρα ήταν ο Χριστός»· ωσάν η πέτρα να τους ακολουθούσε παντού, και να ήταν παρούσα σε κάθε σταθμό, σε κάθε κατάλυμα και σε κάθε τόπο. Παρατηρώντας δε αυτό, θα το βρεις και στη Γραφή του Μωυσή· διότι στην μεν Έξοδο αναφέρεται: «Και στρατοπέδευσαν στη Ραφιδίν και δεν υπήρχε νερό για να πιει ο λαός. Και ο λαός λοιδορούσε τον Μωυσή»· και καθεξής: «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Προπορεύσου του λαού, πάρε δε μαζί σου μερικούς από τους πρεσβυτέρους του λαού, και τη ράβδο με την οποία χτύπησες τη θάλασσα, και πήγαινε. Ιδού, εγώ στέκομαι ενώπιόν σου εκεί πάνω στην πέτρα στο Χωρήβ· και θα χτυπήσεις την πέτρα, και θα εξέλθει από αυτήν νερό, και θα πιει ο λαός. Και έπραξε έτσι ο Μωυσής». Αυτά μεν λοιπόν αναφέρονται στην Έξοδο· στους δε Αριθμούς έχει λεχθεί: «Και ήλθαν οι υιοί Ισραήλ, όλη η συναγωγή, στην έρημο Σιν, και δεν υπήρχε νερό για τη συναγωγή, και συγκεντρώθηκαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών. Και ο λαός λοιδορούσε τον Μωυσή».

Ραφακά (Αριθμ. 33, 12). Σταθμός των υιών Ισραήλ στην έρημο. Ραφιδίμ (Αριθμ. 33, 14). Τόπος της ερήμου κοντά στο όρος Χωρήβ, στον οποίο έρρευσαν τα ύδατα από «την πέτρα» που βρισκόταν στο όρος Χωρήβ. Και ο τόπος ονομάστηκε πειρασμός. Εκεί όπου και πολεμά ο Ιησούς τον Αμαλήκ, κοντά στη Φαράν.

Αυξήθηκε πνευματικά αρχικά, όταν θεώρησε τον ονειδισμό του Χριστού ανώτερο από το βασίλειο των Αιγυπτίων, προτιμώντας μάλλον να κακουχείται μαζί με τον λαό του Θεού παρά να έχει πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας· αυξήθηκε πάλι όταν, καθώς ο Αιγύπτιος καταπονούσε τον Εβραίο, θανάτωσε τον αλλόφυλο αγωνιζόμενος υπέρ του Ισραηλίτη. Κατανοείς βέβαια μέσα από αυτά τον τρόπο της πνευματικής αύξησης, μετατρέποντας την ιστορική διήγηση σε τροπική και αλληγορική θεωρία. Πάλι έγινε ανώτερος του εαυτού του, διαφυλάσσοντας για πολύ χρόνο τη ζωή του απερίσπαστη από θορύβους μέσω της κατά Θεόν φιλοσοφίας στην έρημο. Έπειτα φωτίζεται από το πυρ που βρισκόταν πάνω στη βάτο. Μετά από αυτό, καταυγάζεται και η ακοή του από τις ακτίνες του φωτός μέσω του θείου λόγου. Επιπλέον, γυμνώνει τα πόδια του από το νεκρό περίβλημα, καταβροχθίζει με τη ράβδο τους αιγυπτιακούς δράκοντες, απελευθερώνει από την τυραννία του Φαραώ τους ομοφύλους του, οδηγείται μέσω της νεφέλης, χωρίζει το πέλαγος, καταποντίζει την τυραννία, γλυκαίνει τη Μερρά, χτυπά την πέτρα, χορταίνει από την τροφή των αγγέλων, ακούει τις σάλπιγγες, αποτολμά να προσεγγίσει το φλεγόμενο όρος, φθάνει στην ακρώρεια, εισέρχεται στη νεφέλη, βρίσκεται μέσα στον γνόφο όπου ήταν ο Θεός, δέχεται τη διαθήκη και γίνεται ήλιος, αστράφτοντας από το πρόσωπό του φως απροσπέλαστο για όσους τον πλησιάζουν. Και πώς θα μπορούσε κανείς να περιγράψει αναλυτικά με τον λόγο όλες τις αναβάσεις του και τις ποικίλες θεοφάνειες;

Αξίζει δε να μην παραβλέψουμε ούτε αυτό χωρίς να το εξετάσουμε, ότι μετά τη διάβαση της θάλασσας και αφού γλύκανε το ύδωρ για τους οδοιπόρους της αρετής, και μετά από εκείνη την αναπαυτική κατασκήνωση δίπλα στις πηγές και τους φοίνικες, και αφού ήπιαν από την πέτρα, τότε επέρχεται η παντελής εξάντληση των αιγυπτιακών εφοδίων. Και έτσι, αφού δεν τους απέμεινε καμία αλλόφυλη τροφή, με την οποία είχαν επισιτιστεί από την Αίγυπτο, επιρρέει άνωθεν η τροφή, η οποία είναι ταυτόχρονα ποικίλη και μονοειδής.