Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 17:7

Ο Θεός, επειδή προγνώριζε το γένος σας, ότι είναι σκληρό και πονηρό, και ότι θα αποβληθεί μεν ο πρωτότοκος υιός, ο Ισραήλ, ενώ θα εισαχθεί στη θέση του ο λαός από τα έθνη, προανήγγειλε αυτά ασαφώς και με κάλυψη διά του στόματος των προφητών. Διότι, αν το γένος σας, γεμάτο φθόνο και πλήρες αμαρτίας, γνώριζε την ίδια του την έκπτωση, θα είχε παραδώσει όλες τις βίβλους στη φωτιά, αφού δεν ανέχεται να φέρουν γράμματα εναντίον του· και έτσι θα προξενούσε όχι μικρή ζημία στους μεταγενεστέρους. Αυτή λοιπόν είναι η αιτία για την οποία οι προφητικές βίβλοι συντάχθηκαν ασαφώς. Και αν δεν πείθεσαι σε όσα λέγονται, πίστεψε τουλάχιστον στον προφήτη που λέει: «Ούτε γνώρισες ούτε κατάλαβες ούτε από την αρχή άνοιξες τα αυτιά σου· διότι ήξερα ότι, όντας απειθής, θα απειθήσεις». Και τώρα μεν, επειδή ο Θεός γεννάται από γυναίκα, σκανδαλίζεσαι και αποστρέφεσαι· τότε όμως, στην έρημο, όταν ο Θεός συνανεστρεφόταν μαζί σου αοράτως και όχι διά της σαρκός, και επιτελούσε για χάρη σου εκείνα τα παράδοξα θαύματα, για ποιο λόγο φρονούσες εναντίον του Θεού; Πώς εξαγριωνόσουν εναντίον του Μωυσή, ώστε λίγο έλειψε να τον λιθοβολήσεις; Πώς, εγκαταλείποντας τον ευεργέτη σου, επέμενες να επιστρέψεις πίσω στην Αίγυπτο; Αποκρίσου. Είναι λοιπόν ολοφάνερο ότι είσαι ο ίδιος και δεν άλλαξες: ο ίδιος τότε σκληρόκαρδος και αχάριστος προς τον ευεργέτη σου, ο ίδιος βέβαια και τώρα, που εκπειράζεις τον Θεό· ο ίδιος που και τότε έλεγες: «Είναι ανάμεσά μας ο Κύριος ή όχι;» Τα ίδια κάνεις και τώρα εναντίον του, όταν ενανθρώπησε για χάρη μας, ενώ όφειλες ολόψυχα να τον ευχαριστείς γι’ αυτό. Διότι το ίδιο συνηθίζουμε να κάνουμε και προς τον ιατρό των σωματικών παθημάτων, όταν μάλιστα πηγαίνει συχνότερα στον άρρωστο και, χωρίς να υπολογίζει το αξίωμά του, σκύβει πάνω από τα πάθη και ανέχεται τις δυσωδίες, για να δώσει υγεία σε εκείνον που ασθενεί.

Σε αυτό το βιβλίο περιέχεται το πώς οι μάγοι των Αιγυπτίων, ο Ιάννης και ο Μαμβρής, στην αρχή μεν αντιστάθηκαν στον Μωυσή, αργότερα όμως, αφού ντροπιάστηκαν, αποχώρησαν· καθώς και η νομοθεσία περί του Πάσχα, η μεταβολή του πικρού νερού σε γλυκό, η παροχή των ορτυγομητρών, η εξ ουρανού χορήγηση του μάννα, και το νερό που ανέβλυσε για αυτούς από την πέτρα, την οποία ο Μωυσής ονόμασε Πειρασμό και Λοιδορία. Τότε ξεκίνησε και η τήρηση του Σαββάτου, και επίσης υποδεικνύεται εδώ η θεόθεν νομοθεσία που εδόθη στο όρος Σινά μέσω του Μωυσή σε δύο λίθινες πλάκες, καθώς και η κατασκευή της Σκηνής και των ενδυμάτων, τόσο του αρχιερέα όσο και των ιερέων. Αυτοί λοιπόν που τα κατασκεύασαν όλα είναι ο Βεσελεήλ από τη φυλή Ιούδα και ο Λιάβ από τη φυλή Δαν. Οι δε ποσότητες που αναλώθηκαν για τα έργα είναι: από χρυσό είκοσι εννέα τάλαντα και επτακόσιοι σίκλοι· από άργυρο εκατό τάλαντα (και χίλιοι επτακόσιοι εβδομήντα πέντε σίκλοι)· από χαλκό εβδομήντα τάλαντα και δύο χιλιάδες πεντακόσιοι σίκλοι.

Και στη συνέχεια: Μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή λέγοντας: «Πάρε τη ράβδο, και συγκέντρωσε την κοινότητα εσύ και ο Ααρών ο αδελφός σου, και να μιλήσετε στην πέτρα μπροστά τους, και θα δώσει τα νερά της. Και θα βγάλετε για αυτούς νερό από την πέτρα, και θα ποτίσετε την κοινότητα και τα ζώα τους». Εύλογα λοιπόν, επειδή σε διάφορους τόπους φαίνεται ότι η πέτρα παρείχε το νερό, για μεν την πρώτη περίπτωση έχει λεχθεί μέσω των προηγουμένων: «Έσχισε πέτρα στην έρημο, και τους πότισε σαν από μεγάλη άβυσσο»· για δε τη δεύτερη προσθέτει στη συνέχεια: «Και έβγαλε νερό από την πέτρα, και κατέβασε νερά σαν ποταμούς». Πλην όμως, παρόλο που τους χορηγήθηκαν τόσα πολλά, ωστόσο συνέχισαν να αμαρτάνουν, και να αμαρτάνουν όχι απέναντι στους εαυτούς τους, αλλά σε Αυτόν. Διότι κατά του ίδιου του Θεού διέπρατταν την αμαρτία, ασεβώντας με το να Του αντιλέγουν. Γι' αυτό προσθέτει: «Πίκραναν τον Ύψιστο σε άνυδρο τόπο»· ή κατά τον Ακύλα, «Επαναστατώντας κατά του Υψίστου σε άβατο τόπο»· ή κατά τον Σύμμαχο, «Φιλονικώντας με τον Ύψιστο μέσα στη δίψα σε άβατο τόπο». Το γιατί δε πίκραναν τον Ύψιστο σε άνυδρο τόπο, το δίδαξε ο Μωυσής· διότι, μετά την παροχή του νερού σε αυτούς από την πέτρα, διηγείται λέγοντας: «Και ονόμασε τον τόπο εκείνο Πειρασμό και λοιδορία, εξαιτίας της λοιδορίας των υιών του Ισραήλ, και επειδή πείραζαν τον Κύριο, λέγοντας: Είναι ο Θεός ανάμεσά μας, ή όχι;».

Και στη συνέχεια: Είπε ο Μωυσής προς τον Κύριο, λέγοντας: «Τι να κάνω με αυτόν τον λαό; Ακόμη λίγο, και θα με λιθοβολήσουν». Έπειτα ο Κύριος του λέει: «Ιδού, εγώ στέκομαι εκεί πριν από εσένα, επάνω στον βράχο στο Χωρήβ. Και θα χτυπήσω τον βράχο, και θα βγει νερό, και θα πιει ο λαός». Και ο Μωυσής έπραξε έτσι. Και ονόμασε τον τόπο εκείνο Πειρασμό και Λοιδορία, εξαιτίας της λοιδορίας των υιών Ισραήλ, και επειδή έθεσαν σε δοκιμασία τον Κύριο, λέγοντας: «Είναι ο Κύριος ανάμεσά μας ή όχι;». Όλα αυτά τα διδάσκει στον λαό που προέρχεται από τα έθνη η προκείμενη προφητεία, ώστε να μάθει τι συνέβη στον πρώτο λαό και σε τι τέλος κατέληξε, και να σωφρονιστεί από το παράδειγμα. Γι' αυτό, στα όσα προαναφέρθηκαν συνδέει αναγκαστικά τα εξής, στα οποία λέγεται: «Άκουσε, λαέ μου, και θα σου διαμαρτυρηθώ· Ισραήλ, εάν με ακούσεις, δεν θα υπάρξει για σένα νέος Θεός, ούτε θα προσκυνήσεις ξένο Θεό».

Ραφακά (Αριθμ. 33, 12). Σταθμός των υιών Ισραήλ στην έρημο. Ραφιδίμ (Αριθμ. 33, 14). Τόπος της ερήμου κοντά στο όρος Χωρήβ, στον οποίο έρρευσαν τα ύδατα από «την πέτρα» που βρισκόταν στο όρος Χωρήβ. Και ο τόπος ονομάστηκε πειρασμός. Εκεί όπου και πολεμά ο Ιησούς τον Αμαλήκ, κοντά στη Φαράν.

Ίσως κάποιοι νομίζουν ότι ο προφήτης ανέφερε δύο φορές το ίδιο θαύμα· δεν έχουν όμως έτσι τα πράγματα, αλλά δεύτερη φορά έβγαλε για αυτούς ο Μωυσής νερό από την πέτρα, μία φορά στην έρημο Χωρήβ, και τη δεύτερη στην Κάδης, όπου ετάφη η Μαριάμ αφού πέθανε· και στις δύο περιπτώσεις σε μεγάλη αφθονία, ώστε να λέγεται το «σαν σε άβυσσο πολλή»· επειδή, λόγω της ποσότητάς του, το νερό μπορούσε να παραβληθεί όχι με έναν, αλλά με πολλούς ποταμούς. Διότι αυτό αποτελούσε απόδειξη ότι τα θαύματα είχαν γίνει σε αυτούς πραγματικά, και όχι κατά φαντασία. Και εξακολούθησαν ακόμη να αμαρτάνουν εναντίον του. Εξέθεσε φοβερή κατηγορία για τον λαό των Ιουδαίων, ότι, ενώ δέχονταν τόσο μεγάλα θαύματα και έπρεπε να απέχουν από τα παλαιά τους αμαρτήματα, ωστόσο πρόσθεσαν άλλα σε εκείνα, αμαρτάνοντας όχι γενικώς, αλλά απέναντι σε Αυτόν, δηλαδή σφάλλοντας σε αυτόν που τους παρείχε τα θαύματα· γι' αυτό και πρόσθεσε: Παρέπικραναν τον Ύψιστο σε τόπο άνυδρο. Πώς τον παρέπικραναν; Όχι επειδή δίψασαν, ούτε επειδή ζήτησαν νερό, αλλά επειδή περιφρονούσαν και χλεύαζαν εκείνον που τους το πρόσφερε. Γι' αυτό και οι τόποι των θαυμάτων ονομάστηκαν, ο μεν ένας Ύδωρ Αντιλογίας, ο δε άλλος Πειρασμός και Λοιδορία, λόγω του ότι πείραζαν τον Κύριο λέγοντας: Είναι ο Κύριος ανάμεσά μας, ή όχι; Διότι με αυτά ακριβώς τα λόγια τα εξέθεσε ο νομοθέτης Μωυσής. Σε αυτά μοιάζουν σαφώς τα ακόλουθα: Και εξεπείρασαν τον Θεό στις καρδιές τους, ζητώντας τροφές για τις ψυχές τους.