Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 18:21

Ερώτηση ΡΙΔ΄. Εφόσον ο Κύριος προστάζει: «Εάν κάποιος σε αγγαρέψει να περπατήσεις ένα μίλι, πήγαινε μαζί του δύο»· και εφόσον ο Απόστολος διδάσκει να υποτασσόμαστε ο ένας στον άλλον με φόβο Χριστού, μήπως πρέπει να υπακούμε στον οποιονδήποτε και σε οτιδήποτε μας προστάζει; Απόκριση. Η διαφορά ως προς τα πρόσωπα εκείνων που προστάζουν δεν πρέπει καθόλου να παραβλάπτει την υπακοή εκείνων που δέχονται τις προσταγές· διότι ούτε ο Μωυσής παράκουσε τον Ιοθόρ, όταν εκείνος του έδωσε καλές συμβουλές. Επειδή όμως υπάρχει όχι μικρή διαφορά στα πράγματα που προστάζονται (διότι άλλα μεν είναι αντίθετα προς την εντολή του Κυρίου, δηλαδή είτε την διαφθείρουν είτε την μολύνουν ποικιλοτρόπως μέσω της ανάμειξης με το απαγορευμένο· άλλα πάλι συμπίπτουν με την εντολή· ενώ άλλα, ακόμη κι αν δεν συμπίπτουν κατά τρόπο προφανή, εντούτοις συμβάλλουν και αποτελούν τρόπον τινά βοήθεια για την εκπλήρωση της εντολής), είναι αναγκαίο να θυμόμαστε τον Απόστολο που λέει: «Προφητείες μην εξουθενώνετε· όλα όμως να τα δοκιμάζετε, το καλό να το κρατάτε· από κάθε είδος πονηρού να απέχετε»· και πάλι: «Καθαιρώντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που εγείρεται κατά της γνώσης του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού».

Μεγάλη ευεργεσία είναι η παρουσία ενός συνετού συμβούλου που διάκειται ευνοϊκά, ο οποίος αναπληρώνει την έλλειψη συνέσεως εκείνων που λαμβάνουν αποφάσεις. Το πόσο μεγάλο είναι το όφελος από τη συμβουλή, το δείχνει προπαντός ο Μωυσής, ο οποίος ανατράφηκε με όλη τη σοφία των Αιγυπτίων και συνομιλούσε με τον Θεό, όπως ακριβώς συνομιλεί ένας φίλος με τον φίλο του. Αυτός δέχθηκε τη συμβουλή του πεθερού του Ιοθώρ, ώστε να ορίσει χιλιάρχους και εκατοντάρχους και δεκάρχους για να κρίνουν τον λαό. Και ο Δαβίδ επίσης χρησιμοποίησε ως σύμβουλο τον Χουσί, μέσω του οποίου ματαίωσε τη στρατηγική γνώμη του Αχιτόφελ. —Και γενικά η συμβουλή είναι κάτι το ιερό, ένωση γνώμης, καρπός αγάπης, απόδειξη ταπεινοφροσύνης. Διότι αποτελεί φοβερή αλαζονεία το να νομίζει κανείς ότι δεν έχει ανάγκη κανέναν, αλλά να στηρίζεται μόνο στον εαυτό του, θεωρώντας ότι μόνο αυτός είναι ικανός να λάβει τις άριστες αποφάσεις. —Εμείς όμως διστάζουμε να εμπιστευθούμε τον εαυτό μας σε εκείνους που εισηγούνται τα δέοντα, και ντρεπόμαστε να αναγνωρίσουμε εκείνους που είναι πιο συνετοί από εμάς στον βίο.

Ήταν δε πρεσβύτερος εξαιτίας της αρετής που είχε καταστήσει την ψυχή του σεβάσμια. Και πεντηκόνταρχο. Ο Κύριος Σαβαώθ απειλεί ότι θα αφαιρέσει, μαζί με τους υπολοίπους, και τον πεντηκόνταρχο των Ιουδαίων. Τι εννοεί λέγοντας αυτό; Ότι αφήνει να περιέλθει σε σύγχυση όλη η εύτακτη οικονομία και διοίκησή τους, εκφράζοντας το όλον μέσα από το μέρος. Διότι, εφόσον είχαν εγκατασταθεί από τον Μωυσή χιλίαρχοι, εκατόνταρχοι, πεντηκόνταρχοι και δέκαρχοι, σύμφωνα με τη συμβουλή του Ιοθόρ (ώστε αυτοί να υποβαστάζουν τον λαό και να αναλαμβάνουν οι ίδιοι τις μικρότερες δικαστικές υποθέσεις εκείνων που είχαν ανάγκη κρίσεως), η απειλή προς αυτούς είναι ότι θα τους αφαιρεθεί αυτή η διάταξη. Γι' αυτόν τον λόγο απειλεί ότι θα αφαιρεθεί από αυτούς και ο πεντηκόνταρχος, ο πολεμιστής και ο δικαστής και ο στοχαστής και ο Προφήτης και ο πρεσβύτερος.

Διότι είναι δυνατόν, είναι πραγματικά δυνατόν να βρεθεί και σε έναν άνθρωπο μικρό και ταπεινό κάτι από τα δέοντα, το οποίο πολλές φορές δεν βρίσκεται στον σοφό και σπουδαίο. Αυτό λοιπόν κατανοώντας ο Μωυσής, άκουγε με κάθε πραότητα εκείνον που τον συμβούλευε και έλεγε: «Όρισε για τον εαυτό σου χιλιάρχους, εκατοντάρχους, πεντηκοντάρχους και δεκάρχους· και τα μεν σοβαρά ζητήματα θα τα αναφέρουν σε σένα, ενώ τα ελαφρότερα θα τα επιλύουν οι ίδιοι». Ακούγοντάς τα αυτά δεν ντράπηκε, δεν κοκκίνισε, δεν συστάλθηκε ενώπιον των υπηκόων του, ούτε είπε μέσα του: «Θα με κατακρίνουν οι υφιστάμενοί μου, εάν, ενώ είμαι άρχοντας, μαθαίνω το σωστό από άλλον». Αντιθέτως, και πείστηκε και εκτέλεσε την προτροπή, και όχι μόνο δεν ντράπηκε τους ανθρώπους της εποχής εκείνης, αλλά ούτε και εμάς τους μεταγενέστερους. Αλλά, σαν να σεμνυνόταν για τη διόρθωση που δέχθηκε από τον πεθερό του, δίδαξε μέσω των Γραφών όχι μόνο τους ανθρώπους της εποχής του, αλλά και όσους έζησαν από τότε μέχρι σήμερα, καθώς και εκείνους που πρόκειται να υπάρξουν στο μέλλον μέχρι την Παρουσία του Χριστού σε ολόκληρη την οικουμένη, ότι αφενός ο ίδιος δεν μπόρεσε να διακρίνει το ορθό, και αφετέρου ότι δέχτηκε τη διόρθωση από τον πεθερό του. Εμείς όμως, εάν δούμε κάποιον άνθρωπο να είναι παρών την ώρα που ελεγχόμαστε και διορθωνόμαστε, σκοτοδινιάζουμε, ταραζόμαστε και νομίζουμε ότι έχουμε χάσει την ίδια μας τη ζωή.

Συναντά ο Ιοθόρ, ο πεθερός του Μωυσή, μαζί με τη σύζυγό του (γαμπρό δε τον ονομάζει καταχρηστικά η Γραφή) τον Μωυσή και τον λαό. Ο Μωυσής διηγείται τα θαυμάσια στον πεθερό του, και εκείνος θαύμασε. Όταν δε είδε όλο τον λαό να παραστέκεται στον Μωυσή, και εκείνον να μην επαρκεί για να κρίνει τους πάντες, του λέει ο πεθερός του: Επίλεξε άνδρες ικανούς, θεοσεβείς, δικαίους, οι οποίοι να μισούν την υπερηφάνεια, και κατάστησέ τους χιλιάρχους, εκατοντάρχους, πεντηκοντάρχους και δεκάρχους.

ΤΙΤΛΟΣ Εʹ. — Περί αυτών που δέχονται συμβουλές. «Βλέποντας ο Ιοθώρ όλα όσα έκανε ο Μωυσής για τον λαό, λέει: Τι είναι αυτό το πράγμα που κάνεις στον λαό; Γιατί κάθεσαι μόνος, και όλος ο λαός παραστέκεται δίπλα σου από το πρωί έως το δείλι; Και λέει ο Μωυσής στον πεθερό του: Διότι έρχεται όλος ο λαός για να ζητήσει κρίση από τον Θεό, και όταν προκύπτει μεταξύ τους διαφωνία και έρχονται σε μένα, κρίνω τον καθένα και τους διδάσκω τα προστάγματα του Θεού και τον νόμο Του. Είπε τότε ο πεθερός του Μωυσή προς αυτόν: Δεν είναι σωστό αυτό που κάνεις· θα εξαντληθείς αφόρητα, και εσύ και όλος αυτός ο λαός που είναι μαζί σου. Είναι βαρύ για σένα αυτό το έργο· δεν θα μπορέσεις να το κάνεις εσύ μόνος σου. Τώρα λοιπόν άκουσέ με, και θα σε συμβουλεύσω, και ο Θεός θα είναι μαζί σου. Επίλεξε από όλο τον λαό άνδρες ικανούς, θεοσεβείς, δίκαιους, που μισούν την υπερηφάνεια, και κατάστησέ τους άρχοντες στον λαό, ως χιλιάρχους και εκατοντάρχους, και πεντηκοντάρχους, και δεκάρχους· αυτοί θα κρίνουν τον λαό διαρκώς. Τα σπουδαία ζητήματα θα τα αναφέρουν σε σένα, ενώ τις μικρότερες υποθέσεις θα τις δικάζουν οι ίδιοι· έτσι θα σε ανακουφίσουν και θα σηκώσουν μαζί σου το βάρος. Εάν κάνεις αυτό το πράγμα, ο Θεός θα σε ενδυναμώσει, και θα μπορέσεις να αντεπεξέλθεις, και όλος ο λαός θα επιστρέφει στον τόπο του με ειρήνη.» «Είπε ο Σαούλ στον υπηρέτη που ήταν μαζί του: Έλα, ας επιστρέψουμε.

Άραγε, αν και δεν είχε ακόμη τη νόμιμη ηλικία για να ομιλεί και να εκφράζεται με παρρησία, όταν οι πρεσβύτεροι παρανομούσαν ως προς την καταδίκη της θείας Σωσάννας, δεν επαινέθηκε όχι μόνο επειδή τους υπέδειξε το σφάλμα, αλλά και επειδή τους κατέκρινε, ναι ή όχι; Έπειτα, δεν αποδέχεσαι τον Ιωάβ κατά την απογραφή του λαού, πράξη που προκαλούσε την οργή του Θεού, όταν ικέτευε, εκλιπαρούσε και προσπαθούσε να πείσει τον θείο Δαβίδ να μην το πράξει; Διότι γνωρίζεις την ιστορία. Εμένα μάλιστα με εντυπωσιάζει και ο Ιοθόρ, ο οποίος συμβούλευε τον μέγα Μωυσή και του συνιστούσε να μην καθοδηγεί έτσι τον λαό, διδάσκοντάς τον τρόπον τινά και προσαρμόζοντάς τον στη δική του σκέψη. Και ποιος ήταν αυτός; Ένας αλλογενής, έστω κι αν ήταν πεθερός του. Και σε ποιον μιλούσε; Σε εκείνον που έπραττε τα πάντα κατόπιν θείας αποκαλύψεως.