Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 19:15

Του Αγίου Αθανασίου περί του να μην κοινωνούν ανεξέταστα τα θεία μυστήρια όσοι συνευρίσκονται με τις συζύγους τους Ε΄. Περί του να μην κοινωνούν ανεξέταστα τα θεία μυστήρια όσοι συνευρίσκονται με τις συζύγους τους. Επειδή ορισμένοι, αφού συνευρεθούν με τις συζύγους τους, την ίδια κιόλας ημέρα μετέχουν χωρίς την πρέπουσα προσοχή στα φρικτά μυστήρια του άχραντου σώματος και του ζωοποιού αίματος του Χριστού, του Θεού μας, ας ακούσουν τι αναφέρεται για το ζήτημα αυτό στη Θεία Γραφή, και έπειτα ας πράξουν ό,τι νομίζουν. «Και είπε ο Μωυσής στον λαό: Να είστε έτοιμοι· για τρεις ημέρες μην πλησιάσετε γυναίκα». Και αυτά τα πρόσταζε ο προφήτης Μωυσής κατόπιν εντολής του Θεού.

Β΄. Αλλά υπήρχε, όπως είπα, στην αρχή μια τρόπον τινά σκιαγράφηση της ελεύσεως του Σωτήρα μας, ο οποίος επρόκειτο να ανατείλει σε όσους βρίσκονταν πάνω στη γη, σαν σε τρίτη ημέρα, στους έσχατους καιρούς, κατά τους οποίους «ο Λόγος έγινε σάρκα» και εμφανίστηκε σε εμάς, σύμφωνα με τις Γραφές· προαναγγέλλοντας δε την κάθαρση που επρόκειτο να προσφερθεί με την πάροδο του χρόνου σε όσους πίστεψαν, από αυτόν και μέσω αυτού. Διότι λέει: «Δώσε αυστηρή παραγγελία στον λαό, και ας είναι έτοιμοι για την τρίτη ημέρα. Επειδή την τρίτη ημέρα θα κατέβει ο Κύριος στο όρος Σινά». Και το ποιος ακριβώς ήταν ο τρόπος της προετοιμασίας, το διασαφηνίζει ο Μωυσής λέγοντας τα εξής: «Για τρεις ημέρες», λέει, «μην πλησιάσετε γυναίκα». Επίσης, διαβεβαίωνε με σαφήνεια ότι έπρεπε να πλυθούν και τα ίδια τα ενδύματα. Όμως, με το να λέει ότι έπρεπε να μην συνευρίσκονται με γυναίκες και να απέχουν από τη σαρκική σχέση μαζί τους, υποδηλώνεται πολύ καλά η νέκρωση των ηδονών της σάρκας. Και με το ότι έπρεπε να καθαριστούν και τα ίδια τα ενδύματα, σκιαγραφείται κατά κάποιον τρόπο για εμάς η κάθαρση μέσω του ύδατος, και είναι φανερό ότι πρόκειται και για την κάθαρση μέσω του Πνεύματος, το οποίο απαλλάσσει από τους μολυσμούς.

Και λοιπόν λέμε, ακολουθώντας τις ιερές Γραφές, ότι ο Δεσπότης των όλων Θεός πρόσταξε τον Μωυσή να συνάξει τον λαό και να τους συγκεντρώσει κάτω από το όρος που ονομάζεται Σινά, απόλυτα καθαρούς και αγνισμένους· διότι διέταξε για τρεις ημέρες να πλύνουν τα ενδύματά τους και να αποδείξουν τους εαυτούς τους ανώτερους από τη σαρκική ηδονή με γυναίκες, φανερώνοντας μέσω των αισθητών και ορατών πραγμάτων τα νοητά. Διότι, στολισμένους με τα καυχήματα των αρετών σαν με λαμπρά ενδύματα, και διαπρέποντας με τη λαμπρότητα του νου, και απαλλαγμένους από κάθε φιλοσαρκία και από τους επίγειους μολυσμούς, έτσι πρέπει να προσερχόμαστε ενώπιον του Θεού, καθώς ο νόμος μας παιδαγωγεί προς αυτό, όπως ακριβώς βέβαια παιδαγώγησε και ο Μωυσής τους παλαιούς· διότι εκείνα αποτελούσαν τύπους των πιο αληθινών πραγμάτων.

Ο Μωυσής, έχοντας λάβει θεϊκή καθοδήγηση, διέταξε τον λαό να πλύνει τα ενδύματά του, να απέχει από γυναίκα και έτσι να σταθεί ενώπιον του Θεού κάτω από το όρος Σινά. Διότι είναι αναγκαίο να αποπλύνει κανείς το αίσχος της κακίας και να ενδυθεί το κάλλος της αρετής, και να είναι καθαρός από σωματική ηδονή και μολυσμό. Διατάζοντας αυτά ο νόμος, του οποίου τύπος είναι ο Μωυσής, παρουσιάζει στον Χριστό τον Θεό όσους υπακούουν, παιδαγωγώντας και ρυθμίζοντάς τους, και οδηγώντας τους στην τελειότητα. Και ο Θεός κατέβηκε όχι προς τον λαό, αλλά προς το όρος. Διότι ο μεν λαός των Εβραίων είναι χαμερπής και γεώδης, ενώ ο λαός των Χριστιανών είναι υψηλόφρων, ανυψωμένος μέσω της θεωρίας και ευρισκόμενος υπεράνω των γήινων. Στους οποίους άλλωστε ο Θεός επιδήμησε σωματικά και συναναστράφηκε, έχοντας γίνει άνθρωπος.

Θα επαναλάβω, λοιπόν, πάλι τον λόγο που ανέφερα στα προοίμια· ας μην παρασύρει κανένας εμπαθής και σαρκικός, που αναδίδει ακόμη τη νεκρική δυσωδία του παλαιού ανθρώπου, τις εμφάσεις των θεόπνευστων νοημάτων και ρημάτων προς τις κτηνώδεις αλογίες. Αντίθετα, αφού ο καθένας βγει από τον ίδιο του τον εαυτό και βρεθεί έξω από τον υλικό κόσμο, και αφού επανέλθει κατά κάποιον τρόπο μέσω της απάθειας στον παράδεισο και μέσω της καθαρότητας ομοιωθεί με τον Θεό, έτσι ας προχωρήσει στο άδυτο των μυστηρίων που φανερώνονται σε εμάς μέσω αυτού του βιβλίου. Αν όμως η ψυχή κάποιων είναι απροετοίμαστη για μια τέτοια ακρόαση, ας ακούσουν τον Μωυσή που νομοθετεί να μην αποτολμήσουν την ανάβαση στο πνευματικό όρος, προτού πλύνουμε τα ιμάτια των καρδιών μας και εξαγνίσουμε τις ψυχές μας με τα προσήκοντα ραντίσματα των λογισμών. Ώστε τώρα, κατά τον χρόνο που παραμένουμε προσηλωμένοι σε αυτή τη θεωρία, να λησμονήσουμε τα γαμικά νοήματα σύμφωνα με το παράγγελμα του Μωυσή, ο οποίος νομοθέτησε να παραμένουν καθαροί από τους γάμους όσοι μυσταγωγούνται. Και γενικά νομίζω ότι οφείλουμε να αναλάβουμε την τήρηση των προσταγμάτων του νομοθέτη εμείς που πρόκειται να ανεβούμε στο πνευματικό όρος της θεογνωσίας, στο οποίο το θήλυ γένος των λογισμών, μαζί με την υλική αποσκευή, εγκαταλείπεται στον κάτω βίο. Και κάθε άλογο νόημα, αν τυχόν φανεί γύρω από το όρος αυτό, καταφονεύεται με τους πιο σταθερούς λογισμούς σαν με πέτρες.

Οι Ιουδαίοι, λοιπόν, είχαν λάβει την εντολή να στέκονται πάνω από τους πρόποδες του όρους, όταν θα παρουσιάζονταν στον Θεό, να φορούν λευκά ενδύματα και να μην πλησιάσουν γυναίκα. Εσύ όμως, αντί για τα ενδύματα, καθάρισε την ψυχή σου και πλησίασε με σωφροσύνη και επιείκεια, όντας εντελώς απερίσπαστος, και ξεκίνησε την πορεία σου προς τον Βασιλέα, εάν θέλεις να επιτύχεις τον σκοπό σου όπως πρέπει. Δεν απαιτεί πολλά έξοδα αυτή η πορεία· πάρε ως εφόδιο την αρετή. Και πού διαμένει αυτός ο Βασιλεύς; Κοντά στους συντετριμμένους τη καρδία. Αυτόν τον δρόμο να βαδίσεις. Διότι κοντά, λέει η Γραφή, είναι ο Κύριος σε όλους όσοι τον επικαλούνται εν αληθεία.

Τι σημαίνει το «αγιάσατε νηστεία»; Δηλαδή καθαριστείτε από τα πάθη, όπως ακριβώς έλεγε και στον Μωυσή ο Θεός: «Αφού κατέβεις, δώσε αυστηρή παραγγελία σε αυτόν τον λαό και ας είναι έτοιμοι για την τρίτη ημέρα». Και «κατέβηκε ο Μωυσής από το όρος και αγίασε» τον λαό. Πώς τον αγίασε; Έδωσε εντολή να καθαριστούν και να απέχουν ακόμη και από τις νόμιμες γυναίκες τους —«να είστε», λέει, «έτοιμοι για τρεις ημέρες, μην πλησιάσετε γυναίκα»— και έτσι τους αγίασε.

πβʹ. Το ζητούμενο από τον Λόγο για τους Ναζηραίους δεν είναι η άνοδος στο όρος Σινά, μέσω της πρακτικής, ούτε το να καθαρισθούν πριν από την άνοδο, και να πλύνουν τα ενδύματά τους, και να μην συνευρεθούν με γυναίκα, αλλά και το να δουν, όχι τα οπίσθια του Θεού, αλλά τον ίδιο τον Θεό μέσα στη δόξα Του, να ευδοκεί σε αυτούς και να τους δίδει τις πλάκες της γνώσεως, και να τους αποστέλλει για την οικοδομή του λαού Του.