Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 19:20

«Ο Μωυσής μιλούσε, και ο Θεός του απαντούσε με φωνή.» Διότι με τον νου μόλις που οράται η υπέρτατη και υπερβατική φύση, αυτή που βρίσκεται πέρα από κάθε κτιστό. Επειδή όμως τα της θεοπτίας πραγματοποιούνταν από ανάγκη με γεγονότα πιο εμφανή σε αυτούς, γι' αυτό λοιπόν ο αναγκαίος τρόπος της οικονομίας προχωρούσε μέσω πολλών φοβερών φαινομένων. Διότι υπήρχαν φωνές και αστραπές που συνέπιπταν, και υψωνόταν επίσης σκοτεινό σύννεφο, ώστε και η κτίση να φαίνεται ότι υπηρετεί, και ότι υποτάσσει δουλικά τον αυχένα της στον Θεό των όλων. Τον Ισραήλ λοιπόν, που είχε καταληφθεί από τρόμο, τον έβγαλε έξω ο Μωυσής και τον έστησε κοντά στο όρος, αφού προφανώς τους προετοίμασε μυσταγωγικά, λέγοντας ίσως ότι δεν θα πάθουν τίποτα άδικο, αλλά θα συναντήσουν τον ήμερο και αγαθό Δεσπότη. Και ενώ το όρος φλεγόταν, ανέβαιναν αμέσως καπνοί προς τα πάνω, και ακουγόταν δυνατός ήχος σάλπιγγας, αρχικά μεν λεπτός, και ύστερα από αυτό δεύτερος, που προχωρούσε μετά από λίγο σε πιο βαρύ και δυνατό ήχο. «Έπειτα κατέβηκε με τη μορφή φωτιάς ο Θεός των όλων στο όρος Σινά, και κάλεσε ο Κύριος τον Μωυσή στην κορυφή του όρους.»

Από αυτόν προέρχεται ο νόμος, ακόμη και αν παραδόθηκε μέσω αγγέλων. Είναι δυνατόν βέβαια, αν κάποιος το επιθυμεί, να τον ακούσει να λέει καθαρά: «Εγώ που μιλώ, είμαι παρών». Και, «Δεν ήρθα για να καταργήσω τον νόμο ή τους προφήτες, αλλά για να τους εκπληρώσω. Διότι σας λέω, έως ότου παρέλθει ο ουρανός και η γη, ούτε ένα ιώτα ούτε μία κεραία δεν θα παρέλθει από τον νόμο, μέχρι να γίνουν όλα. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, τα δικά μου λόγια όμως δεν πρόκειται να παρέλθουν». Επομένως, αποκαλεί τον νόμο δικά του λόγια, διότι τον ελάλησε η φωνή του Θεού, όπως ακριβώς είπα προηγουμένως, δηλαδή ο Υιός. Έπειτα αναφέρει ότι «Κατέβηκε ο Κύριος στο όρος Σινά, στην κορυφή του όρους, και κάλεσε ο Κύριος τον Μωυσή στην κορυφή του όρους, και ανέβηκε ο Μωυσής».

Αλλά και όταν τους προστάζει να εξαγνιστούν για να δουν τη δόξα του Κυρίου, δεν αναφέρεται απλώς ότι τους εμφανίστηκε ο Θεός, όπως στην περίπτωση του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ, αλλά αυτά τα γεγονότα έχουν καταγραφεί με πολλή κατάπληξη και μεγαλοπρέπεια: «Και κατά την τρίτη ημέρα, καθώς πλησίαζε ο όρθρος, έγιναν βροντές και αστραπές και σκοτεινή νεφέλη πάνω στο όρος, και ο ήχος της σάλπιγγας αντηχούσε δυνατά, και τρόμαξε όλος ο λαός στο στρατόπεδο· και ο Μωυσής οδήγησε τον λαό έξω από το στρατόπεδο σε συνάντηση με τον Θεό, και στάθηκαν στους πρόποδες του όρους. Ολόκληρο το όρος Σινά έβγαζε καπνούς, επειδή είχε κατέβει πάνω σε αυτό ο Θεός μέσα σε φωτιά· και ανέβαινε ο καπνός του σαν καπνός καμινιού· και ολόκληρος ο λαός κυριεύθηκε από μεγάλο τρόμο· και οι ήχοι της σάλπιγγας αυξάνονταν και γίνονταν πάρα πολύ ισχυρότεροι. Ο Μωυσής μιλούσε, και ο Θεός του απαντούσε με φωνή, και κατέβηκε ο Κύριος στο όρος Σινά, στην κορυφή του όρους· και κάλεσε ο Κύριος τον Μωυσή», και τα εξής. Ότι λοιπόν κατέβηκε ο Κύριος, μαρτυρείται μέσα από αυτά τα λόγια· ότι όμως και εμφανίστηκε οπτικά, δεν αναφέρεται πλέον, πράγμα το οποίο έχει διατηρηθεί αποκλειστικά για τους πατριάρχες.

Και κάποτε στα έρημα βουνά, θαύμα μέγιστο, κατέβηκε από τον ουρανό, μέσα στα βάθη αγνής νεφέλης, και συνδιαλεγόταν μόνος με τον αγνότατο θεράποντά του. Κρατώντας μακριά τον λαό με αστραπές, σάλπιγγες και σεισμούς, έδωσε τον νόμο. Τον χάραξε σε πλάκες και από τις δύο πλευρές, με νόημα κρυφό και φανερό, όσο μπορούσε να αντέξει ο σκληροτράχηλος λαός, ώστε να τον αποκόψει από τους νόμους των πλέον διεφθαρμένων εθνών. Και όπως ένας πατέρας που υποβαστάζει το παιδί του με ελαφρά χέρια, κατευθύνοντας το ασταθές πέλμα του απαλού του ποδιού, στην αρχή το σηκώνει ελαφρώς από το έδαφος, μιλώντας του τρυφερά και δίνοντάς του θάρρος με το βλέμμα, έπειτα το συγκρατεί και προσαρμόζοντας το δικό του βήμα δίπλα στο βήμα του παιδιού το οδηγεί μπροστά και προσέχει τον δρόμο και το βάδισμά του, έτσι και ο Χριστός ο Βασιλεύς, φροντίζοντας τον άφρονα θνητό, πρώτα απέβαλε μακριά τα είδωλα, και τις θυσίες βέβαια είχε σκοπό να καταργήσει, εντούτοις τις άφησε, θέτοντάς τες όμως μέσα στα όρια του νόμου, αμβλύνοντας την κακία τους. Στο τέλος, ούτε οι θυσίες παρέμειναν άλλο, αλλά υποχώρησαν, αφού πλέον ο λαός δαμάστηκε. Και εμένα ο νόμος, σαν κάποιος επίτροπος κληρονομιάς, με φύλαγε για το παιδί του μεγάλου Πατέρα· όταν όμως έφτασε ο καιρός της ωριμότητας του παιδιού, ο νόμος υποχώρησε εκούσια, και την κληρονομιά ανέλαβε ο άριστος Υιός. Έτσι ενεργεί ο Θεός· διότι συνηθίζει να πείθει, και όχι να επιβάλλεται με βία στους εφήμερους ανθρώπους· άλλωστε, η βία στερείται κάθε τιμής, κατά τη γνώμη μου. Διότι και κάθε ιατρός που αντιμετωπίζει τις ασθένειες, δεν επιβάλλει όλα τα οδυνηρά ταυτόχρονα στους πάσχοντες, αλλά ενεργώντας με φιλική διάθεση, χορηγεί άλλα σύμφωνα με την επιθυμία τους, και άλλα για την καταπολέμηση της νόσου, ώστε να διασώσει αυτόν που υποφέρει, συνδυάζοντας με τα ευχάριστα τα πλέον δραστικά φάρμακα της τέχνης του.

Και σχετικά με τα Σόδομα, που λέει: «Θα κατέβω να δω», και ότι: «Άκουσαν αυτόν να περιπατεί στον παράδεισο», και ότι: «Κατέβηκε ο Θεός στο όρος Σινά», και ότι: «Ελάτε να κατέβουμε» και με πολλά τέτοια που αναφέρει η Γραφή, διδάσκει ολοφάνερα τη μακροθυμία του Θεού, ότι δηλαδή δεν πατάσσει τους αμαρτωλούς αμέσως και παρευθύς, εάν δεν δει ότι η κακία τους είναι αθεράπευτη, διδάσκοντας έτσι και αυτούς που βρίσκονται στην εξουσία να μακροθυμούν και να μην οργίζονται παρευθύς εναντίον κάποιου μόνο από όσα άκουσαν και να μην αποφασίζουν ανεξέταστα. «Μάθε πρώτα», λέει, «και τότε επιτίμησε». Επιπλέον δε, εκείνες οι καταβάσεις προτύπωναν σαφώς και την κατάβαση του Θεού Λόγου κατά τους έσχατους καιρούς. «Και είπε ο Κύριος: Ιδού, όλοι έχουν ένα γένος και ένα χείλος, και αυτό άρχισαν να κάνουν, και τώρα δεν θα εμποδιστούν από όλα όσα θα επιθυμήσουν να κάνουν», επειδή χρησιμοποιούν την ομογένεια και την ομογλωσσία τους για το κακό. «Ελάτε να κατέβουμε και να συγχύσουμε εκεί τη γλώσσα τους». Δεν είπε τις γλώσσες, αλλά τη γλώσσα, διότι ήταν μία. Διότι αυτό ακριβώς φανέρωνε το ένα χείλος και η μία φωνή όλων. «Ας συγχύσουμε τη γλώσσα τους, ώστε να μην ακούει ο καθένας τη φωνή του πλησίον του».