Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 19:5

Δʹ. Έχουμε υποστεί τυραννία, ω φίλοι και αδελφοί· διότι εσάς, αν και όχι τότε, τουλάχιστον τώρα θα επικαλεστώ για βοήθεια· έχουμε τυραννηθεί από τα γηρατειά του πατέρα και, για να το πω ήπια, από την καλοσύνη ενός φίλου. Και βοηθήστε με, όποιος μπορεί, και δώστε χείρα βοηθείας σε αυτόν που πιέζεται και διαελκύεται ανάμεσα στον πόθο και στο πνεύμα· ο μεν πόθος προτείνει φυγές, και βουνά, και ερήμους, και ησυχία ψυχής και σώματος, και την αναχώρηση του νου στον εαυτό του, και την αποστροφή από τις αισθήσεις, ώστε να συνομιλεί ακηλίδωτα με τον Θεό, και να καταυγάζεται καθαρά από τις λάμψεις του Πνεύματος, χωρίς να αναμειγνύεται τίποτα από τα κατώτερα και θολά, ούτε να παρεμβάλλεται στο θείο φως, έως ότου φθάσουμε στην πηγή αυτών των εδώ ανταυγειών, και αναπαυθούμε από τον πόθο και την επιθυμία, όταν τα κάτοπτρα καταργηθούν από την αλήθεια. Το δε πνεύμα θέλει να μας οδηγήσει στο μέσο, και επιθυμεί να καρποφορήσει για το κοινό, και να ωφεληθεί από το να ωφελούμε ο ένας τον άλλον, και να κάνει σε όλους φανερή την έλλαμψη, και να προσφέρει στον Θεό λαό περιούσιο, έθνος άγιο, βασίλειο ιεράτευμα, μια καθαρμένη εικόνα που αντανακλάται στους πολλούς. Διότι, όπως είναι ανώτερος και μεγαλύτερος ο παράδεισος από ένα μόνο φυτό, και ολόκληρος ο ουρανός με τις ομορφιές του από ένα άστρο, και το σώμα από ένα μέλος, έτσι είναι ανώτερη για τον Θεό μια ολόκληρη καταρτισμένη Εκκλησία από έναν μόνο άνθρωπο που κατορθώνει την αρετή· και πρέπει να μην επιδιώκει κανείς μόνο το δικό του, αλλά και το συμφέρον των άλλων.

<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> Α' ΕΥΧΗ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΑΝΕΠΕΜΨΕ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΘΟΣ ΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΣ ΣΤΟΥΣ ΒΑΣΙΛΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ ΤΟΥ. Ο Βασιλιάς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων, του οποίου το κράτος είναι άναρχο και η δόξα ατελεύτητη, του οποίου η βασιλεία είναι βασιλεία αιώνια και δεν θα περάσει σε άλλον βασιλιά, μέσω του οποίου οι βασιλείς βασιλεύουν και οι άρχοντες κυβερνούν τη γη, Εσύ που δεσπόζεις αιώνια και επί των επουράνιων νοερών Εξουσιών και Κυριοτήτων και Δυνάμεων, των Αρχών και των Αρχαγγέλων και των Αγγέλων και των ανώτερων από αυτούς υψηλών και επηρμένων Θρόνων, των Χερουβείμ και των Σεραφείμ, στους οποίους πρώτους δωρίζοντας, κατά μέθεξη, την υπερκόσμια ιεραρχία και το βασιλικό ύψος, τους κατέστησες ακαταπόνητους υπηρέτες και ακοίμητους υμνητές της δικής σου ανυπέρβλητης μεγαλειότητας· Εσύ που, λόγω του ανείκαστου πελάγους της φιλανθρωπίας σου, εμφανίστηκες ύστερα και πάνω στη γη και συναναστράφηκες με τους ανθρώπους ως άνθρωπος, για να διασώσεις το επί γης πλάσμα σου και να το ανελκύσεις προς τον ουρανό και να γεμίσεις από τη γη το άνω βασίλειο· Εσύ που προσέφερες τον εαυτό σου ως άμωμη θυσία υπέρ ημών, και μέσω αυτής της αυτουργού και απόρρητης ιεροτελεστίας απέκτησες για τον εαυτό σου, με τα δικά σου λόγια, έργα και πάθη, λαό περιούσιο, έθνος άγιο, βασίλειο ιεράτευμα, υπέρ του οποίου, αφού κατίσχυσες του άδη και κυριάρχησες επί του θανάτου, ανήλθες ως ο μόνος αρμόζων σε εμάς αρχιερέας και βασιλιάς, καθώς είσαι ο μόνος αληθινά ποιμένας και επίσκοπος των σωμάτων και των ψυχών μας, και ο μόνος όντως όσιος, άκακος, αμίαντος, ακόμη και ως προς την ανθρώπινη φύση, γι' αυτό και, αφού έγινες υψηλότερος των ουρανών, καθήμενος εκεί στα ύψη, διοικείς τα πάντα με πάνσοφη πρόνοια, θέτοντας και μεταθέτοντας τα όρια των αρχών, των εξουσιών και των αξιωμάτων, με άρρητους λόγους τους οποίους μόνο εσύ γνωρίζεις· Εσύ που και εμένα, ο οποίος βρίσκομαι στην έσχατη θέση ως στερούμενος κάθε ικανότητας, με κρίματα που εσύ γνωρίζεις, με κάλεσες στο περιωπές αξίωμα της αρχιερωσύνης και με αξίωσες να αναπέμπω δεήσεις σε εσένα από αυτήν τη θέση·

Διότι ο Δημιουργός είναι ο Δεσπότης της φύσεως. γʹ. Και μην απορήσεις εάν απευθύνει τον λόγο προς τους Ιουδαίους, ενώ ομιλεί περί της καθολικής κρίσεως. Διότι έτσι λέει και ο Παύλος: «Θυμός και οργή, θλίψη και στενοχώρια θα επέλθει σε κάθε ψυχή ανθρώπου που πράττει το κακό, πρώτα του Ιουδαίου και έπειτα του Έλληνα». Και πάλι: «Διότι όσοι αμάρτησαν χωρίς νόμο, χωρίς νόμο και θα καταστραφούν· και όσοι αμάρτησαν υπό τον νόμο, μέσω του νόμου θα κριθούν». «Συγκεντρώστε σε αυτόν τους οσίους του, αυτούς που συνάπτουν τη διαθήκη του με θυσίες». Γιατί άραγε αποκαλεί εδώ «οσίους» αυτούς που πρόκειται να κατηγορήσει και τους οποίους πρόκειται να καταδικάσει; Για να επιτείνει την κατηγορία, θέτοντας την προγενέστερη τιμή ως ισχυρότερο επιβαρυντικό στοιχείο για την τιμωρία τους. Έτσι και εμείς, όταν δούμε κάποιους να έχουν σφάλει και θέλουμε να τους ελέγξουμε πιο αυστηρά, τους προσφωνούμε με τα αξιώματά τους, ώστε να καταστήσουμε την κατηγορία βαρύτερη, λέγοντας: «Κάλεσε τον διάκονο ή τον πρεσβύτερο». Επειδή λοιπόν και αυτοί ονομάζονταν βασίλειο ιεράτευμα και λαός περιούσιος, και υπερηφανεύονταν πολύ για αυτό, από αυτό ακριβώς το γεγονός αναδεικνύει το μέγεθος των εγκλημάτων τους. «Αυτούς που συνάπτουν τη διαθήκη του με θυσίες».

Διότι το Θείον δεν έχει ανάγκη από τίποτα· επομένως, και στις δύο περιπτώσεις το κέρδος είναι δικό μας. Πώς, λοιπόν, τους ευλόγησε; Τους έδωσε άρτο από τον ουρανό, έβρεξε γι' αυτούς νερό από την πέτρα, φύλαξε τις εισόδους και τις εξόδους τους, πλήθυνε τα κοπάδια των βοοειδών και των προβάτων τους, τους ονόμασε λαό περιούσιο και βασίλειο ιεράτευμα, τους έδωσε νόμο, έστειλε προφήτες. Διακηρύσσοντας αυτά και αλλού, λέει: «Δεν έπραξε έτσι σε κανένα άλλο έθνος, και τα κρίματά Του δεν τα φανέρωσε σε αυτούς». Και κάποιος άλλος λέει: «Ποιο έθνος είναι τόσο σοφό, ώστε να το πλησιάζει ο Κύριος και Θεός;». Τους μικρούς μαζί με τους μεγάλους. Κανένα γένος, λέει, δεν στερήθηκε την ευλογία, αλλά αυτή απλώθηκε σε όλους. «Είθε να προσθέσει ο Κύριος σε εσάς· σε εσάς και στους υιούς σας». Είδες ένα άλλο είδος ευλογίας, το να αυξάνεται το γένος; Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, προβάλλοντας το αντίθετο ως τιμωρία, κάποιος άλλος λέει: «Και ελαττωθήκαμε, και είμαστε πλέον ελάχιστοι σε σύγκριση με όλους αυτούς που κατοικούν τη γη». Αυτήν την ευλογία την απολάμβαναν και όταν βρίσκονταν στην Αίγυπτο, παρόλο που υπήρχαν αμέτρητα εμπόδια, τα καταναγκαστικά έργα, η ταλαιπωρία, η σκληρότητα των εξουσιαστών· τίποτα όμως δεν μπορούσε να διακόψει τον λόγο του Θεού, αλλά τόσο πολύ προόδευαν τα της ευλογίας, ώστε μέσα σε διακόσια χρόνια έγιναν εξακόσιες χιλιάδες. Αλλά τότε μεν τα της ευλογίας συνίσταντο σε αυτά, τώρα όμως, στην εποχή της Καινής Διαθήκης, συνίστανται σε πολύ ανώτερα.

ΣΤΟΙΧΕΙΟ Ε'. ΤΙΤΛΟΣ Α'. — Περί των εντολών του Θεού και εκείνων που τις τηρούν. «Είπε ο Κύριος: Εάν ακούσετε με προσοχή τη φωνή του Κυρίου και τηρήσετε τη διαθήκη μου, θα είστε για εμένα λαός περιούσιος ανάμεσα σε όλα τα έθνη. Διότι δική μου είναι όλη η γη· εσείς όμως θα είστε για εμένα βασίλειο ιεράτευμα και έθνος άγιο». «Εάν ακούσεις με προσοχή τη φωνή μου και κάνεις όλα όσα θα σου πω, θα γίνω εχθρός στους εχθρούς σου και θα εναντιωθώ σε εκείνους που σου εναντιώνονται». «Εάν πορεύεστε σύμφωνα με τα προστάγματά μου και τηρείτε τις εντολές μου και τις κάνετε πράξη, θα σας δώσω τη βροχή στον καιρό της, και η γη θα δώσει τα γεννήματά της, και τα δέντρα των πεδιάδων θα αποδώσουν τον καρπό τους. Και ο αλωνισμός θα σας φτάσει μέχρι τον καιρό της σποράς, και θα φάτε το ψωμί σας μέχρι να χορτάσετε, θα κατοικήσετε με ασφάλεια στη γη σας, και θα κοιμάστε, και δεν θα υπάρχει κανείς να σας τρομάζει. Και θα εξολοθρεύσω τα πονηρά θηρία από τη γη σας, και [οι εχθροί σας] θα πέσουν μπροστά σας από σφαγή, και πέντε από εσάς θα καταδιώξουν εκατό, και εκατό από εσάς θα καταδιώξουν δέκα χιλιάδες· και οι εχθροί σας θα πέσουν μπροστά σας με μάχαιρα. Και θα στρέψω το βλέμμα μου σε εσάς, και θα σας αυξήσω, και θα στερεώσω τη διαθήκη μου μαζί σας. Και θα τρώτε παλαιά σοδειά και παλαιά από την παλαιά, και θα βγάζετε έξω την παλαιά για να κάνετε χώρο στη νέα».

Σας παρακάλεσα θερμά, σας επέπληξα, πολλές φορές σας υπέδειξα τη στάχτη των Σοδόμων και τον κατακλυσμό που προηγήθηκε από αυτήν, όταν η γη κατακλύστηκε από τα ύδατα και συντελέστηκε ο παγκόσμιος όλεθρος του ανθρώπινου γένους. Πολλές φορές σας παρουσίασα τον ισραηλιτικό λαό, τον περιούσιο, τον αγαπημένο, το βασίλειο ιεράτευμα, να μαστιγώνεται εξαιτίας γογγυσμού, αντιλογίας, αχαριστίας, εξαιτίας παρόμοιου σφάλματος, να ταπεινώνεται από τους ηττημένους εχθρούς και, απέναντι σε αυτούς που ο ίδιος κατατρόπωνε, να ελαττώνεται, να πέφτει, να καταστρέφεται. Πολλές φορές σας συμβούλευσα: προφυλαχθείτε, διορθωθείτε, επιστρέψτε. Μην περιμένετε να ακονιστεί η ρομφαία. Το τόξο ήδη τεντώνεται. Μην εκλαμβάνετε τη μακροθυμία ως αφορμή καταφρόνησης. Μη γίνεστε πονηροί απέναντι στην πολλή χρηστότητα. Αλλά πώς να ξύσω τις καρδιές σας που ήδη φλεγμαίνουν; Είναι άραγε καλύτερο τώρα που υποφέρετε να σας επιπλήξω, παρά να σας παραπέμψω να υποστείτε την κρίση εκεί χωρίς να έχετε ελεγχθεί προηγουμένως, και να χρησιμοποιήσω την παρούσα συμφορά ως συνεργό στον έλεγχό μου προς εσάς, ή, δειλιάζοντας μπροστά στον πόνο σας, να αφήσω ανεξέλεγκτο αυτόν που απείθησε και αμάρτησε; Τι λοιπόν; Νουθετήσαμε, απειλήσαμε, λέγοντας για τον Θεό ότι ο Θεός μας είναι ζηλωτής και μακρόθυμος, αλλά εάν οργιστεί, ποιος θα μπορέσει να αντέξει;