Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 19:6

.. ώστε καθένας που σας βλέπει να αναγνωρίσει ότι είστε σπέρμα ευλογημένο από τον Κύριο, αληθινά σπέρμα έντιμο, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός περιούσιος του Θεού, κληρονόμοι άφθαρτων και αμάραντων υποσχέσεων, τις οποίες μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπων δεν ανέβηκαν, αυτά που ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που Τον αγαπούν και τηρούν τις εντολές Του. Διότι στα χέρια του οκνηρού φυτρώνουν αγκάθια, και: οι δρόμοι των οκνηρών είναι στρωμένοι με αγκάθια.

Διότι, επειδή κάποιος είναι αλλογενής, δηλαδή δεν κατάγεται από το αίμα του Ισραήλ, δεν σημαίνει εξαιτίας αυτού ότι είναι και αμέτοχος των δωρεών Του, δηλαδή της οικειότητας με Αυτόν, εννοείται της πνευματικής. Αλλά εάν προσκολληθεί στον Κύριο, θα συγκαταλεχθεί οπωσδήποτε στους οικείους και γνωστούς, και στο άγιο έθνος, και στο βασίλειο ιεράτευμα, και στον κλήρο του Θεού. Θα συμπεριληφθεί επίσης στα τέκνα του Αβραάμ. Διότι δεν είναι όλοι όσοι κατάγονται από τον Ισραήλ πραγματικός Ισραήλ, καθώς λέει ο πάνσοφος Παύλος, ούτε επειδή είναι σπέρμα του Αβραάμ είναι όλοι τέκνα, αλλά τα τέκνα της επαγγελίας λογίζονται ως σπέρμα. Και έχει δοθεί η επαγγελία στον Αβραάμ από τον Θεό, όχι μόνο για όσους κατάγονται από αυτόν κατά σάρκα, αλλά βεβαίως και για όλους όσους προέρχονται από την πίστη. Διότι με αυτόν τον τρόπο δικαιώθηκε ο Αβραάμ. Επομένως, σε όσους ακολουθούν τα ίχνη της πίστης του Αβραάμ θα δοθεί οπωσδήποτε το προνόμιο να συγκαταλέγονται στα τέκνα του. Δεν θα αποχωρίσει, λοιπόν, τον προσήλυτο από τον λαό Του, αλλά αυτόν που έχει άπαξ προστεθεί και κληθεί στην πίστη θα τον δεχθεί και θα τον ονομάσει άγιο λαό. Αλλά εάν κάποιος είναι ευνούχος, λέει, δηλαδή άτεκνος ή άγονος, ας μην λέει μέσα του, ότι εγώ είμαι ξηρό δέντρο, δηλαδή, ας μην λυπάται για την ατεκνία του. Διότι αυτό δεν σημαίνει τίποτα ενώπιον του Θεού, ούτε βέβαια τον καθιστά απόβλητο. Διότι τι είδους αρετή ή ποιών κατορθωμάτων λαμπρότητα αποτελεί η πολυτεκνία; Αυτά είναι έργα της σάρκας, μακριά από ψόγο και από έπαινο.

Επομένως, το λόγιο του Μωυσή δεν εκπληρώνεται στον νόμο, αλλά επιβεβαιώνεται στο Ευαγγέλιο· διότι είπε προς τον Ισραήλ ότι θα είναι βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο. Και ο Ησαΐας παρομοίως είπε: Εσείς δε θα ονομαστείτε ιερείς του Κυρίου, όλοι λειτουργοί του Θεού. Αλλά κανείς από τον λαό των Ιουδαίων δεν προσφέρει τον εαυτό του στον Θεό· ενώ στην Εκκλησία και οι αμαρτωλοί που μετανοούν γίνονται ιερείς, διότι προσφέρουν τον εαυτό τους στον Θεό ως θυσία.

ΙΖ΄. Μήπως, όσο καιρό είχαν ειρήνη και μεταξύ τους και με τον Θεό, ενώ πιέζονταν στην Αίγυπτο, στο σιδερένιο καμίνι, και ενώνονταν εξαιτίας της κοινής θλίψης (διότι μερικές φορές και η θλίψη είναι καλό φάρμακο για τη σωτηρία), δεν αποκαλούνταν λαός άγιος, και μερίδα του Κυρίου, και βασίλειο ιεράτευμα; Και δεν ήταν μόνο στα ονόματα έτσι, ενώ στα έργα διαφορετικά· αλλά και καθοδηγούνταν από στρατηγούς που κατευθύνονταν από τον Θεό, και οδηγούνταν από πύρινο στύλο και νεφέλη, νύχτα και μέρα. Όταν έφευγαν, η θάλασσα χωριζόταν στα δύο γι' αυτούς, όταν πεινούσαν, ο ουρανός τους χορηγούσε τροφή, όταν διψούσαν, η πέτρα ανέβλυζε νερό, και όταν πολεμούσαν, η έκταση των χεριών άξιζε όσο μυριάδες στρατού, εγείροντας τρόπαια μέσω της προσευχής και ανοίγοντας τον δρόμο μπροστά τους. Οι ποταμοί υποχωρούσαν, μιμούμενοι τη συγγενική τους θάλασσα, και τα στοιχεία της φύσης στέκονταν ακίνητα, και τα τείχη γκρεμίζονταν με τον ήχο της σάλπιγγας. Και τι χρειάζεται να αναφέρουμε τις πληγές των Αιγυπτίων που στάθηκαν ευεργετικές για εκείνους, και τις φωνές του Θεού που ακούγονταν από το όρος, και τη διπλή νομοθεσία, αυτή του γράμματος και αυτή του πνεύματος, και όλα τα άλλα με τα οποία τιμήθηκε παλαιότερα ο Ισραήλ, δυσανάλογα με τη δική του αξία;

Δʹ. Έχουμε υποστεί τυραννία, ω φίλοι και αδελφοί· διότι εσάς, αν και όχι τότε, τουλάχιστον τώρα θα επικαλεστώ για βοήθεια· έχουμε τυραννηθεί από τα γηρατειά του πατέρα και, για να το πω ήπια, από την καλοσύνη ενός φίλου. Και βοηθήστε με, όποιος μπορεί, και δώστε χείρα βοηθείας σε αυτόν που πιέζεται και διαελκύεται ανάμεσα στον πόθο και στο πνεύμα· ο μεν πόθος προτείνει φυγές, και βουνά, και ερήμους, και ησυχία ψυχής και σώματος, και την αναχώρηση του νου στον εαυτό του, και την αποστροφή από τις αισθήσεις, ώστε να συνομιλεί ακηλίδωτα με τον Θεό, και να καταυγάζεται καθαρά από τις λάμψεις του Πνεύματος, χωρίς να αναμειγνύεται τίποτα από τα κατώτερα και θολά, ούτε να παρεμβάλλεται στο θείο φως, έως ότου φθάσουμε στην πηγή αυτών των εδώ ανταυγειών, και αναπαυθούμε από τον πόθο και την επιθυμία, όταν τα κάτοπτρα καταργηθούν από την αλήθεια. Το δε πνεύμα θέλει να μας οδηγήσει στο μέσο, και επιθυμεί να καρποφορήσει για το κοινό, και να ωφεληθεί από το να ωφελούμε ο ένας τον άλλον, και να κάνει σε όλους φανερή την έλλαμψη, και να προσφέρει στον Θεό λαό περιούσιο, έθνος άγιο, βασίλειο ιεράτευμα, μια καθαρμένη εικόνα που αντανακλάται στους πολλούς. Διότι, όπως είναι ανώτερος και μεγαλύτερος ο παράδεισος από ένα μόνο φυτό, και ολόκληρος ο ουρανός με τις ομορφιές του από ένα άστρο, και το σώμα από ένα μέλος, έτσι είναι ανώτερη για τον Θεό μια ολόκληρη καταρτισμένη Εκκλησία από έναν μόνο άνθρωπο που κατορθώνει την αρετή· και πρέπει να μην επιδιώκει κανείς μόνο το δικό του, αλλά και το συμφέρον των άλλων.

<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> Α' ΕΥΧΗ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΑΝΕΠΕΜΨΕ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΘΟΣ ΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΣ ΣΤΟΥΣ ΒΑΣΙΛΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ ΤΟΥ. Ο Βασιλιάς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων, του οποίου το κράτος είναι άναρχο και η δόξα ατελεύτητη, του οποίου η βασιλεία είναι βασιλεία αιώνια και δεν θα περάσει σε άλλον βασιλιά, μέσω του οποίου οι βασιλείς βασιλεύουν και οι άρχοντες κυβερνούν τη γη, Εσύ που δεσπόζεις αιώνια και επί των επουράνιων νοερών Εξουσιών και Κυριοτήτων και Δυνάμεων, των Αρχών και των Αρχαγγέλων και των Αγγέλων και των ανώτερων από αυτούς υψηλών και επηρμένων Θρόνων, των Χερουβείμ και των Σεραφείμ, στους οποίους πρώτους δωρίζοντας, κατά μέθεξη, την υπερκόσμια ιεραρχία και το βασιλικό ύψος, τους κατέστησες ακαταπόνητους υπηρέτες και ακοίμητους υμνητές της δικής σου ανυπέρβλητης μεγαλειότητας· Εσύ που, λόγω του ανείκαστου πελάγους της φιλανθρωπίας σου, εμφανίστηκες ύστερα και πάνω στη γη και συναναστράφηκες με τους ανθρώπους ως άνθρωπος, για να διασώσεις το επί γης πλάσμα σου και να το ανελκύσεις προς τον ουρανό και να γεμίσεις από τη γη το άνω βασίλειο· Εσύ που προσέφερες τον εαυτό σου ως άμωμη θυσία υπέρ ημών, και μέσω αυτής της αυτουργού και απόρρητης ιεροτελεστίας απέκτησες για τον εαυτό σου, με τα δικά σου λόγια, έργα και πάθη, λαό περιούσιο, έθνος άγιο, βασίλειο ιεράτευμα, υπέρ του οποίου, αφού κατίσχυσες του άδη και κυριάρχησες επί του θανάτου, ανήλθες ως ο μόνος αρμόζων σε εμάς αρχιερέας και βασιλιάς, καθώς είσαι ο μόνος αληθινά ποιμένας και επίσκοπος των σωμάτων και των ψυχών μας, και ο μόνος όντως όσιος, άκακος, αμίαντος, ακόμη και ως προς την ανθρώπινη φύση, γι' αυτό και, αφού έγινες υψηλότερος των ουρανών, καθήμενος εκεί στα ύψη, διοικείς τα πάντα με πάνσοφη πρόνοια, θέτοντας και μεταθέτοντας τα όρια των αρχών, των εξουσιών και των αξιωμάτων, με άρρητους λόγους τους οποίους μόνο εσύ γνωρίζεις· Εσύ που και εμένα, ο οποίος βρίσκομαι στην έσχατη θέση ως στερούμενος κάθε ικανότητας, με κρίματα που εσύ γνωρίζεις, με κάλεσες στο περιωπές αξίωμα της αρχιερωσύνης και με αξίωσες να αναπέμπω δεήσεις σε εσένα από αυτήν τη θέση·

Διότι ο Δημιουργός είναι ο Δεσπότης της φύσεως. γʹ. Και μην απορήσεις εάν απευθύνει τον λόγο προς τους Ιουδαίους, ενώ ομιλεί περί της καθολικής κρίσεως. Διότι έτσι λέει και ο Παύλος: «Θυμός και οργή, θλίψη και στενοχώρια θα επέλθει σε κάθε ψυχή ανθρώπου που πράττει το κακό, πρώτα του Ιουδαίου και έπειτα του Έλληνα». Και πάλι: «Διότι όσοι αμάρτησαν χωρίς νόμο, χωρίς νόμο και θα καταστραφούν· και όσοι αμάρτησαν υπό τον νόμο, μέσω του νόμου θα κριθούν». «Συγκεντρώστε σε αυτόν τους οσίους του, αυτούς που συνάπτουν τη διαθήκη του με θυσίες». Γιατί άραγε αποκαλεί εδώ «οσίους» αυτούς που πρόκειται να κατηγορήσει και τους οποίους πρόκειται να καταδικάσει; Για να επιτείνει την κατηγορία, θέτοντας την προγενέστερη τιμή ως ισχυρότερο επιβαρυντικό στοιχείο για την τιμωρία τους. Έτσι και εμείς, όταν δούμε κάποιους να έχουν σφάλει και θέλουμε να τους ελέγξουμε πιο αυστηρά, τους προσφωνούμε με τα αξιώματά τους, ώστε να καταστήσουμε την κατηγορία βαρύτερη, λέγοντας: «Κάλεσε τον διάκονο ή τον πρεσβύτερο». Επειδή λοιπόν και αυτοί ονομάζονταν βασίλειο ιεράτευμα και λαός περιούσιος, και υπερηφανεύονταν πολύ για αυτό, από αυτό ακριβώς το γεγονός αναδεικνύει το μέγεθος των εγκλημάτων τους. «Αυτούς που συνάπτουν τη διαθήκη του με θυσίες».

Διότι το Θείον δεν έχει ανάγκη από τίποτα· επομένως, και στις δύο περιπτώσεις το κέρδος είναι δικό μας. Πώς, λοιπόν, τους ευλόγησε; Τους έδωσε άρτο από τον ουρανό, έβρεξε γι' αυτούς νερό από την πέτρα, φύλαξε τις εισόδους και τις εξόδους τους, πλήθυνε τα κοπάδια των βοοειδών και των προβάτων τους, τους ονόμασε λαό περιούσιο και βασίλειο ιεράτευμα, τους έδωσε νόμο, έστειλε προφήτες. Διακηρύσσοντας αυτά και αλλού, λέει: «Δεν έπραξε έτσι σε κανένα άλλο έθνος, και τα κρίματά Του δεν τα φανέρωσε σε αυτούς». Και κάποιος άλλος λέει: «Ποιο έθνος είναι τόσο σοφό, ώστε να το πλησιάζει ο Κύριος και Θεός;». Τους μικρούς μαζί με τους μεγάλους. Κανένα γένος, λέει, δεν στερήθηκε την ευλογία, αλλά αυτή απλώθηκε σε όλους. «Είθε να προσθέσει ο Κύριος σε εσάς· σε εσάς και στους υιούς σας». Είδες ένα άλλο είδος ευλογίας, το να αυξάνεται το γένος; Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, προβάλλοντας το αντίθετο ως τιμωρία, κάποιος άλλος λέει: «Και ελαττωθήκαμε, και είμαστε πλέον ελάχιστοι σε σύγκριση με όλους αυτούς που κατοικούν τη γη». Αυτήν την ευλογία την απολάμβαναν και όταν βρίσκονταν στην Αίγυπτο, παρόλο που υπήρχαν αμέτρητα εμπόδια, τα καταναγκαστικά έργα, η ταλαιπωρία, η σκληρότητα των εξουσιαστών· τίποτα όμως δεν μπορούσε να διακόψει τον λόγο του Θεού, αλλά τόσο πολύ προόδευαν τα της ευλογίας, ώστε μέσα σε διακόσια χρόνια έγιναν εξακόσιες χιλιάδες. Αλλά τότε μεν τα της ευλογίας συνίσταντο σε αυτά, τώρα όμως, στην εποχή της Καινής Διαθήκης, συνίστανται σε πολύ ανώτερα.

Ο Μωυσής έπραξε έτσι και ανέβηκε στο όρος. Και ο Θεός τον πρόσταξε να πει στον λαό ότι θα γίνουν για τον Θεό βασίλειο ιεράτευμα και άγιο έθνος, εάν υπακούσουν. Εκείνοι δε είπαν: «Όλα όσα είπε ο Θεός θα τα πράξουμε και θα υπακούσουμε». Τότε προστάζει τον λαό να εξαγνιστεί μέχρι την τρίτη ημέρα και να πλύνουν τα ενδύματά τους. Εδώ αναφέρεται και αυτό που λέγεται από τον Απόστολο στην προς Εβραίους επιστολή: «Και αν ακόμη αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί». Τότε το όρος καλυπτόταν από καπνό και ηχούσαν φωνές σαλπίγγων. Τότε ο Μωυσής λαμβάνει τις εντολές του νόμου, τη Δεκάλογο και τα υπόλοιπα δικαιώματα. Το δε «Θεούς δεν θα κακολογήσεις», δεν έχει ειπωθεί για τα είδωλα, αλλά για τους άρχοντες· διότι προσθέτει: «Άρχοντα του λαού σου δεν θα κακολογήσεις».

Διότι είπε πως αυτός, ο οποίος αγκαλιάστηκε από τα χέρια του, κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών και ως σημείο αντιλεγόμενο. Αυτό, βέβαια, αν και έχει άλλη, βαθύτερη έννοια, δεν είναι δικό μας έργο προς το παρόν να το αναφέρουμε. Εκείνο όμως που φάνηκε ορθό και σε άλλους και σε εμάς, είναι δυνατόν να ειπωθεί. Ποιο είναι, λοιπόν, αυτό; Ότι, επειδή ο λαός των εθνικών βρισκόταν προηγουμένως σε δεινή πτώση, τώρα όμως αναστήθηκε και εγκατέλειψε την προηγούμενη πτώση του, ενώ ο Ισραηλιτικός λαός, ο οποίος ονομάστηκε και άγιο έθνος, εξέπεσε από τη θέση του και οδηγήθηκε σε πτώση, επειδή δεν αποδέχτηκαν Εκείνον που ήλθε σε αυτούς, ευλόγως ο Συμεών προφητεύοντας το ανέφερε αυτό, ότι δηλαδή ο Χριστός ονομάστηκε και πτώση και ανάσταση, όπως ακριβώς και λίθος προσκόμματος, με το να έχουν άλλοι μεν πέσει εξαιτίας Του, άλλοι δε να έχουν αναστηθεί με τρόπο θαυμαστό.

Διότι, εάν επιστρέψετε προς τον Υιό και Λόγο του, θα σας αποκαταστήσει ως ρίζα θεοσέβειας, όπως λέει ο Ιεζεκιήλ και ο Ιερεμίας, σε μεγάλο κέδρο, και τα κλήματα των υιών σας θα αποκατασταθούν στην Εκκλησία του Χριστού του Θεού και θα σας στήσει ενώπιόν του ως βασίλειο ιεράτευμα και δεν θα αποκαλείστε πλέον οίκος που παραπικραίνει, ούτε σκληρόκαρδοι και φιλόνικοι, όπως βροντοφωνάζει ο Θεός μέσω του Ιεζεκιήλ λέγοντας τα εξής: «Υιέ ανθρώπου, ο οίκος του Ισραήλ δεν θα θελήσει να σε εισακούσει διότι δεν θέλουν να εισακούσουν εμένα, επειδή ολόκληρος ο οίκος του Ισραήλ παραπικραίνει· είναι φιλόνικοι και σκληρόκαρδοι ...»

Σας παρακάλεσα θερμά, σας επέπληξα, πολλές φορές σας υπέδειξα τη στάχτη των Σοδόμων και τον κατακλυσμό που προηγήθηκε από αυτήν, όταν η γη κατακλύστηκε από τα ύδατα και συντελέστηκε ο παγκόσμιος όλεθρος του ανθρώπινου γένους. Πολλές φορές σας παρουσίασα τον ισραηλιτικό λαό, τον περιούσιο, τον αγαπημένο, το βασίλειο ιεράτευμα, να μαστιγώνεται εξαιτίας γογγυσμού, αντιλογίας, αχαριστίας, εξαιτίας παρόμοιου σφάλματος, να ταπεινώνεται από τους ηττημένους εχθρούς και, απέναντι σε αυτούς που ο ίδιος κατατρόπωνε, να ελαττώνεται, να πέφτει, να καταστρέφεται. Πολλές φορές σας συμβούλευσα: προφυλαχθείτε, διορθωθείτε, επιστρέψτε. Μην περιμένετε να ακονιστεί η ρομφαία. Το τόξο ήδη τεντώνεται. Μην εκλαμβάνετε τη μακροθυμία ως αφορμή καταφρόνησης. Μη γίνεστε πονηροί απέναντι στην πολλή χρηστότητα. Αλλά πώς να ξύσω τις καρδιές σας που ήδη φλεγμαίνουν; Είναι άραγε καλύτερο τώρα που υποφέρετε να σας επιπλήξω, παρά να σας παραπέμψω να υποστείτε την κρίση εκεί χωρίς να έχετε ελεγχθεί προηγουμένως, και να χρησιμοποιήσω την παρούσα συμφορά ως συνεργό στον έλεγχό μου προς εσάς, ή, δειλιάζοντας μπροστά στον πόνο σας, να αφήσω ανεξέλεγκτο αυτόν που απείθησε και αμάρτησε; Τι λοιπόν; Νουθετήσαμε, απειλήσαμε, λέγοντας για τον Θεό ότι ο Θεός μας είναι ζηλωτής και μακρόθυμος, αλλά εάν οργιστεί, ποιος θα μπορέσει να αντέξει;

Μην ξεχάσεις τον λαό σου· αλλά ικέτευε αδιάλειπτα τον Κύριο υπέρ ημών. γ'. Αυτόν που στεφάνωσαν με εγκώμια τα στόματα των θεολόγων, πώς εγώ θα τολμήσω να επαινέσω; Να σε αποκαλέσω Θεό του Φαραώ, και βασίλειο ιεράτευμα; Λειμώνα πνευματικό, στύλο και έδρασμα της Εκκλησίας, και φωστήρα της οικουμένης; Και ποιος θα απαριθμήσει, σοφέ, όλους τους επαίνους σου; Εσύ που επιβλέπεις από τον ουρανό, όπως είπαν αυτοί που σου φωνάζουν, μην ξεχάσεις τον λαό σου, αλλά...

Σε αυτές λοιπόν πρέπει να πιστεύουμε, και να μην αναζητούμε αναστάσεις νεκρών. Είναι δυνατόν δε να εκλάβουμε αυτή την παραβολή και πιο αλληγορικά, λέγοντας ότι ο εβραϊκός λαός υποδηλώνεται μέσω του πλουσίου. Διότι αυτός ήταν πλούσιος παλαιότερα, έχοντας πλουτίσει με κάθε γνώση και σοφία, και με τα λόγια του Θεού, τα οποία είναι πολυτιμότερα από τον χρυσό και τους πολύτιμους λίθους, αλλά είχε ντυθεί επίσης πορφύρα και βύσσο, έχοντας βασιλεία και ιερωσύνη, και όντας βασίλειο ιεράτευμα στον Θεό. Η μεν πορφύρα συμβολίζει τη βασιλεία, η δε βύσσος την ιερωσύνη. Διότι οι Λευίτες χρησιμοποιούσαν βύσσινα ενδύματα κατά τις ιεροπραξίες. Και ευφραινόταν κάθε μέρα λαμπρά· διότι κάθε μέρα προσέφεραν θυσίες, το πρωί και το εσπέρας, τις οποίες μάλιστα ονόμαζαν θυσίες του ενδελεχισμού. Λάζαρος δε ήταν ο λαός που προερχόταν από τα έθνη, φτωχός από θεία χαρίσματα και σοφία, και ο οποίος κειτόταν μπροστά στους πυλώνες· διότι δεν επιτρεπόταν στους εθνικούς να εισέλθουν στον οίκο· επειδή θεωρούνταν μίασμα, όπως ακριβώς και στις Πράξεις καταγγέλλεται ο Παύλος ότι εισήγαγε εθνικούς στον ναό και βεβήλωσε αυτόν τον άγιο τόπο. Αλλά ήταν και γεμάτος πληγές από τις δυσώδεις αμαρτίες, και έτρεφε τους αναίσχυντους σκύλους, τους δαίμονες, με αυτές τις πληγές. Διότι οι δικές μας πληγές αποτελούν απόλαυση γι' αυτούς.