Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 20:25

Και γι' αυτό, άλλωστε, ο θεσπέσιος Παύλος μας γράφει: «Να παραστήσετε τα σώματά σας ως θυσία ζωντανή, άγια, ευάρεστη στον Θεό, που είναι η λογική σας λατρεία.» Λίθοι λοιπόν είμαστε και εμείς οι ίδιοι, αλλά ολόκληροι και αλατόμητοι. Διότι εκείνοι που, όπως ανέφερα, αναδίδουν την ευωδία του Χριστού, κάνουν ολοκληρωτική την αφιέρωση της διανοίας τους· δεν είναι διχασμένοι προς τα πράγματα του κόσμου, ούτε φέρουν πλέον τα τραύματα από τη βέβηλη και βδελυρή αμαρτία· αλλά, όπως ακριβώς ο Χριστός είναι αμέριστος, έτσι και αυτοί είναι προσηλωμένοι σε έναν σκοπό και αληθινοί· προσηλωμένοι μόνο στον Θεό, και αποφεύγοντας να φαίνεται ότι μοιράζονται στα πράγματα της σάρκας και του κόσμου. Αφιερώνοντας έτσι τον εαυτό του, ο ιερός Παύλος γράφει: «Διότι για εμένα το να ζω είναι ο Χριστός, και το να πεθάνω είναι κέρδος.» Είναι δε αναγκαίο να θυμόμαστε, ότι τον ίδιο νόμο μας θέσπισε θεόπνευστα σε άλλα σημεία, λέγοντας τα εξής: «Εάν όμως μου κατασκευάσεις θυσιαστήριο από λίθους, δεν θα τους οικοδομήσεις πελεκητούς, διότι έβαλες πάνω τους το εργαλείο σου και έχουν μιανθεί.» Ολόκληροι λοιπόν και αλατόμητοι είναι οι λίθοι, σύμφωνα με τους τρόπους που μόλις αναφέραμε. «Αλλά θα φας», λέει, «και θα χορτάσεις εκεί, και θα ευφρανθείς ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου.» Διότι σε εκείνους που έχουν πλέον φτάσει σε τέτοιο επίπεδο δόξας, ώστε να μπορούν να αναδίδουν την ευωδία του Χριστού, ταιριάζει απόλυτα και πολύ εύλογα, και το να πληρούνται από την ιερή και θεία τροφή, αλλά και το να ευφραίνονται πνευματικά ενώπιον των οφθαλμών του Θεού.

«Εάν όμως μου κατασκευάσεις θυσιαστήριο από λίθους, δεν θα τους οικοδομήσεις πελεκητούς· διότι επέβαλες επάνω τους το εργαλείο σου και έχουν μιανθεί». Γήινο θυσιαστήριο, λοιπόν, ονομάζει τον Εμμανουήλ· «Διότι ο Λόγος έγινε σάρκα». Η δε φύση της σάρκας είναι γη από γη. Στον Χριστό, επομένως, βρίσκεται κάθε καρποφορία και κάθε προσαγωγή· διότι ο ίδιος λέει: «Χωρίς εμένα δεν μπορείτε να πράξετε τίποτα». Διότι, όπως ακριβώς μέσω αυτού αποκτήσαμε την προσαγωγή, έτσι και κάθε θυσία εκείνων που έχουν αποδεχθεί την πίστη γίνεται δεκτή μέσω αυτού.

Υπόσχεται δε σε εκείνους που ανεγείρουν θυσιαστήριο από χώμα, την έλευσή Του και ευλογία. «Διότι θα έλθω», λέει, «προς εσένα και θα σε ευλογήσω». Διότι, αφού δεχθήκαμε μέσω του πάνσοφου Μωυσή τους τύπους της αλήθειας, στον κατάλληλο καιρό ανέτειλε και η ίδια η αλήθεια, δηλαδή ο Χριστός, διά του οποίου και εν τω οποίω πλουτίσαμε με την άνωθεν ευλογία από τον Πατέρα, έχοντας σφραγιστεί προς υιοθεσία εν Αγίω Πνεύματι, πράγμα το οποίο πάλι εν Χριστώ εκπληρώνεται. «Εάν δε κατασκευάσεις θυσιαστήριο από λίθους για εμένα», λέει, «δεν θα τους οικοδομήσεις πελεκητούς». Δεν επιτρέπει να τραυματίζονται με σίδερο οι λίθοι που είναι αφιερωμένοι στον Θεό.

Διότι ο Χριστός ήταν λίθος εκλεκτός, ακρογωνιαίος, πολύτιμος, άτρωτος από αμαρτίες, μη γνωρίζοντας να υφίσταται πληγές από τον διάβολο, χωρίς να μερίζεται στον Θεό και στον κόσμο, αν και έγινε σάρκα, αλλά όντας ολόκληρος άγιος, χωρίς να διαιρείται σε Θεό ξεχωριστά και σε άνθρωπο ξεχωριστά μετά την άρρητη ένωση, δηλαδή τη συνένωση με τη σάρκα, αλλά υπάρχοντας ένας, ο ίδιος Θεός και άνθρωπος. Διότι δεν έχει μεριστεί με κανέναν τρόπο, όπως γράφει και ο σοφός Παύλος. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Άρα λοιπόν το χωμάτινο θυσιαστήριο, καθώς βέβαια και οι απελέκητοι λίθοι, σημαίνουν τον Χριστό, σύμφωνα με τους τρόπους που έχουν ήδη προαναφερθεί; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Έτσι λέω· διότι ο νόμος είναι πνευματικός, σύμφωνα με τις Γραφές. Και επειδή προτύπωνε αινιγματωδώς το μυστήριο του Χριστού και την προσαγωγή μέσω αυτού, τότε ακριβώς, τότε ο Θεός σκέφτηκε να προαναδείξει και το σχήμα της Εκκλησίας. Καλούσε, λοιπόν, τον Μωυσή και μαζί του τον Ιησού στο όρος Σινά. Και κατανόησε από αυτό, ότι και στους ίδιους τους αγίους προφήτες ο Πατέρας είναι προσιτός μέσω του Υιού· διότι ανεβαίνουν μαζί ο Μωυσής και ο Ιησούς.

Τι παράλογο λοιπόν κάνουμε, ω φιλολογότατε, εάν από εκείνον που σπεύδει προς την ενοειδή συστροφή του νου σύμφωνα με την υπόσχεσή του, αξιώνουμε, αφού εγκαταλείψει τη μελέτη των πολυειδών μαθημάτων, να υπερβεί τις μεριστές και μεταβατικές νοήσεις που υπάρχουν σε αυτά, καθώς και τους αισθητούς λόγους και τις γνώσεις που έχουν την αρχή τους από την αίσθηση; Και πώς θα μπορούσε ο έσω άνθρωπος να καταστεί μοναχός, σύμφωνα με τον λόγο της υπερκείμενης ενιαίας ζωής, εάν δεν υπερβεί τον επίκτητο κόσμο και όλες τις ανθρώπινες μαθήσεις, και δεν ανατείνει τον εαυτό του ενιαία, μοναχικά και με ένταση προς τον Θεό, πράγμα που συμβολικά διδάσκει σε όσους είναι ικανοί να κατανοούν και η αφαίρεση του κοσμήματος των τριχών από την κεφαλή; Ίσως μάλιστα και η εντολή να μην ανεβαίνει κανείς με σκαλοπάτια στο θείο θυσιαστήριο και να το χτίζει με απελέκητους λίθους, πάνω στους οποίους δεν έχει επιβληθεί εργαλείο, αυτό ακριβώς να υπονοούσε: ότι πρέπει η ίδια η γυμνή φύση του νου να είναι οίκος προσευχής, ανέγγιχτη από παντοίες περινοίες και ανθρώπινες μεθόδους; Αλλά, θα πει κανείς, μήπως ο Κύριος δεν απαγόρευσε ρητά τη σπουδή των λόγων; Όμως δεν απαγόρευσε ρητά ούτε τον γάμο, ούτε την αποχή από τα κρέατα, ούτε το να συγκατοικεί κανείς με όσους ζουν έγγαμο βίο. Εάν λοιπόν εμείς απαιτούμε αυτά από αυτούς (τους μοναχούς), θα μας κατηγορήσει κάποιος λέγοντας, σύμφωνα με εσένα που φαίνεται να τα διαστρέφεις όλα με τις στροφές των λόγων, ότι εξίσου, επειδή δεν τα εμπόδισε, πρέπει να τα ακολουθούμε, ή να απέχουμε, επειδή δεν τα επέτρεψε;

Για να υπάρχουν για εσάς, λέει, τοποθετημένοι ως σημείο και για να είναι σαν άγγελοι για τις μεταγενέστερες γενιές, φανερώνοντάς τους το μεγαλείο των θαυμάτων που έγιναν εδώ από τον Θεό και διαφυλάσσοντας τη μνήμη τους αιώνια. Αλλά και ο ίδιος ο Μωυσής διατάσσεται να λαξεύσει πέτρινες πλάκες, που θα δέχονταν τον νόμο του Θεού. Πόσο δε πολύτιμες ήταν και με πόση δόξα περιβάλλονταν, τι χρειάζεται να λέμε; Εκεί λέγεται ότι κατέβηκε και ο Κύριος, ό,τι κι αν σημαίνει αυτή η κατάβαση του Θεού, από όπου και το πρόσωπο του Μωυσή δοξάζεται, σε σημείο να μην είναι πλέον προσιτό σε όσους το έβλεπαν, πάνω στις οποίες έπρεπε να αποτυπωθούν όσα είχαν γραφτεί στις προηγούμενες πλάκες, όπως ακριβώς ήταν εκείνες που είχαν ετοιμαστεί στο όρος και είχαν γραφτεί με το θείο δάχτυλο, τις οποίες ο νομοθέτης, κρίνοντας ότι ένας παράνομος και παραδομένος στη μέθη λαός δεν ήταν άξιος να τις δεχτεί, τις έριξε από τα χέρια του και τις συνέτριψε. Ακόμη, έχει επιτραπεί να κατασκευάζεται θυσιαστήριο στον Θεό από χώμα ή από απελέκητες πέτρες, πάνω στο οποίο ορίστηκε από τον νόμο να προσφέρονται τα ολοκαυτώματα. Και τι αναφώνησε μεγαλόφωνα εν Πνεύματι ο μέγας Ησαΐας; Εκείνη την ημέρα θα υπάρχει θυσιαστήριο για τον Κύριο στη χώρα των Αιγυπτίων, και στήλη για τον Κύριο στο σύνορό της.

Τέτοιο είναι άλλωστε και το να προστάζει κανείς να μην εργάζονται καθόλου το Σάββατο, ενώ στους ιερείς να επιτρέπει κατά τις θυσίες και ξύλα να κόβουν και κρέατα να τεμαχίζουν και να σφάζουν, αυτοί που έπρεπε περισσότερο από τους άλλους, όντας σαν κανόνες και πρότυπα του πλήθους, να τηρούν τη νομοθεσία ακέραιη. Ακόμη και το να προστάζει να μην κατασκευάζουν θυσιαστήρια από λαξευτούς λίθους, επειδή έχουν μιανθεί, και ως αιτία της μιάνσεως να προβάλλει το μαχαίρι, επειδή αυτό επιβλήθηκε πάνω τους για να τα πελεκήσει· ενώ με το μαχαίρι επιτελείται και το πιο τίμιο και μέγιστο στους Εβραίους, η περιτομή, και βέβαια όλες οι ιερουργίες με μαχαίρια τελεσιουργούνται και ολοκληρώνονται. Και βεβαίως και εκείνο, το να θεωρείται ακάθαρτος όποιος αγγίζει νεκρό, και έπειτα να καθαίρεται από τον ιερέα· ενώ ο τελευταίος να μην μπορεί να τον καθαρίσει διαφορετικά παρά μόνο μέσω θυμάτων, τα οποία βέβαια ο ίδιος πρώτος θανατώνει και αγγίζει, και ραντίζει με το αίμα των νεκρών ή με τη στάχτη αυτόν που προσέρχεται να καθαρθεί επειδή άγγιξε νεκρό. Διότι αυτό μοιάζει εντελώς με αίνιγμα, εάν κανείς παραμένει προσκολλημένος στο γράμμα.