Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 21:17

Και λοιπόν, πλησίασαν κάποτε οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι τον Σωτήρα λέγοντας: «Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων; Διότι δεν πλένουν τα χέρια τους, όταν τρώνε ψωμί». Εκείνος δε τους απάντησε: «Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας; Διότι ο Θεός είπε, Τίμα τον πατέρα και τη μητέρα, και, όποιος κακολογεί τον πατέρα ή τη μητέρα, ας τιμωρείται με θάνατο. Εσείς όμως λέτε, Όποιος πει στον πατέρα ή τη μητέρα, Είναι αφιέρωμα στον Θεό ό,τι θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε δεν θα τιμήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του· και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράβασής σας». Βλέπεις σε αυτά ξεκάθαρα τα εγκλήματα της ιουδαϊκής καπηλείας; Διότι, επειδή ήθελαν να ακολουθούν τις δικές τους παραδόσεις, καθιστούσαν άκυρους τους νόμους του Θεού. Υποκρινόμενοι μεν ότι τους ερμηνεύουν, εισάγοντας όμως παραδόσεις παρωχημένες και ψυχρές. Κατηγορεί δε τους άρχοντες, ότι πάσχουν βαριά από απειθαρχία, και υψώνουν τον αυχένα με αλαζονεία, έχοντας επιλέξει να απειθούν.

Αποδιωγμένοι δε από την τιμή που αρμόζει στους ελεύθερους, θα ακούσουν και αυτοί: «Ιδού, εξαιτίας των ανομιών σας πουληθήκατε». Εάν δε, λέει, συλληφθεί να έχει κλέψει, αλλά χωρίς ακόμη να έχει σκοτώσει, δηλαδή εάν κάποιος από αυτούς που συνηθίζουν να ετεροδοξούν συλληφθεί να έχει ξεκινήσει την εξαπάτηση και την πλάνη προς τους άλλους, αλλά χωρίς να έχει ακόμη νικήσει και οδηγήσει στον όλεθρο τους ακροατές του, θα πληρώσει τα διπλάσια. Διότι ο κύριος του ποιμνίου θα αναλάβει πάλι το δικό του, και από τον απατεώνα θα ζητηθεί επιπλέον λόγος· αυτό δηλαδή θα σήμαινε το εις διπλούν· και θα υποστεί ζημία μέχρι θανάτου. Διότι αυτό που θέλησε να κάνει στους άλλους, αυτό θα πάθει ο ίδιος και πολύ δικαιολογημένα. ΠΑΛΛ. Πόσο ολέθριο και πραγματικά τρομερό πράγμα είναι οι απατεώνες, για τους οποίους νομίζω ότι και ο ίδιος ο Χριστός έχει προφητεύσει: «Προσέχετε από αυτούς που έρχονται σε εσάς με ενδύματα προβάτων, ενώ από μέσα είναι λύκοι άρπαγες». ΚΥΡ. Ορθώς λοιπόν ο νόμος καταδικάζει σε θάνατο κάθε τέτοιον άνθρωπο, σαν να πρόκειται για άγρια θηρία. Διότι είναι γραμμένο στην Έξοδο: «Εάν κάποιος κλέψει κάποιον από τους υιούς Ισραήλ και, αφού τον καταδυναστεύσει, τον πουλήσει, και βρεθεί στην κατοχή του, να θανατωθεί». Και στο Δευτερονόμιο: «Εάν δε συλληφθεί άνθρωπος να κλέβει ψυχή από τους αδελφούς του, από τους υιούς Ισραήλ, και, αφού τον καταδυναστεύσει, τον πουλήσει, ο κλέπτης εκείνος θα πεθάνει».

Διότι δεν υπάρχει, δεν υπάρχει απολύτως τίποτα, που να μπορεί να καταλύσει και να διαφθείρει την Εκκλησία, ή μάλλον δεν είναι δυνατόν να συμβεί αυτό τόσο εύκολα από οπουδήποτε αλλού, παρά μόνον όταν οι μαθητές με τους διδασκάλους, τα παιδιά με τους πατέρες και οι αρχόμενοι με τους άρχοντες δεν είναι συνδεδεμένοι μεταξύ τους με πολλή ακρίβεια. Έπειτα, εάν κάποιος κακολογήσει τον αδελφό του, αποκλείεται ακόμη και από την ανάγνωση των θείων Γραφών. Διότι, «γιατί παίρνεις στο στόμα σου τη διαθήκη μου;» λέει ο Θεός· και έπειτα, παραθέτοντας την αιτία, πρόσθεσε: «Καθόσουν και κατηγορούσες τον αδελφό σου». Εσύ όμως, που κατηγορείς τον πνευματικό σου πατέρα, θεωρείς τον εαυτό σου άξιο να διαβεί τα ιερά πρόθυρα; Και πώς θα ήταν λογικό κάτι τέτοιο; Διότι, εάν εκείνοι που κακολογούν τον πατέρα ή τη μητέρα τους τιμωρούνται με θάνατο, ποιας τιμωρίας θα είναι άξιος εκείνος που τολμά να κακολογεί αυτόν που είναι πολύ πιο αναγκαίος και ανώτερος από εκείνους τους γονείς;

β΄. Και δεν είπε, «Των πρεσβυτέρων», αλλά, «Τη δική σας»· και, «Εσείς λέτε», και δεν είπε, «Οι πρεσβύτεροι», ώστε να καταστήσει τον λόγο του λιγότερο βαρύ. Επειδή δηλαδή θέλησαν να παρουσιάσουν τους μαθητές ως παραβάτες του νόμου, αποδεικνύει ότι εκείνοι πράττουν την παρανομία, ενώ τους μαθητές τους απαλλάσσει από την κατηγορία. Διότι βέβαια δεν αποτελεί νόμο αυτό που διατάχθηκε από ανθρώπους (γι' αυτό και το ονομάζει παράδοση), και μάλιστα από ανθρώπους παράνομους. Και επειδή το να προστάζουν το πλύσιμο των χεριών δεν ήταν αντίθετο στον νόμο, φέρνει στο προσκήνιο μια άλλη παράδοση, η οποία αντιτίθεται στον νόμο. Και αυτό που λέει σημαίνει το εξής: Εκπαίδευσαν τους νέους με το πρόσχημα της ευσέβειας να καταφρονούν τους πατέρες τους. Πώς και με ποιον τρόπο; Αν κάποιος από τους γονείς έλεγε στο παιδί του: «Δώσε μου αυτό το πρόβατο που έχεις, ή το μοσχάρι, ή οτιδήποτε άλλο παρόμοιο», εκείνοι απαντούσαν: «Είναι δώρο αφιερωμένο στον Θεό αυτό από το οποίο επιθυμείς να ωφεληθείς από εμένα, και δεν μπορείς να το λάβεις». Και από αυτό προέκυπτε διπλό κακό. Διότι ούτε στον Θεό το προσέφεραν, και τους γονείς τους στερούσαν στο όνομα της προσφοράς, υβρίζοντας και τους γονείς εξαιτίας του Θεού, και τον Θεό εξαιτίας των γονέων. Αλλά δεν το λέει αυτό αμέσως, παρά πρώτα αναγινώσκει τον νόμο, μέσω του οποίου αποδεικνύει ότι επιθυμεί σφόδρα να τιμώνται οι γονείς. Διότι λέει: «Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να ζήσεις πολλά χρόνια πάνω στη γη»· και πάλι: «Όποιος κακολογεί τον πατέρα ή τη μητέρα του, ας τιμωρείται με θάνατο».

Γι' αυτό λέει: «Λύγισε τον τράχηλό του από τη νεότητά του», τότε που η διαπαιδαγώγηση θα είναι ευκολότερη. Και δεν δίνει απλώς την εντολή, αλλά και ο Ίδιος συνεργεί μαζί σου στο έργο αυτό. Και πώς, και με ποιον τρόπο; «Εκείνος που κακολογεί πατέρα ή μητέρα», λέει, «ας τιμωρείται με θάνατο». Βλέπεις πόσον φόβο τους επέβαλε; Πόση αγωνία ύψωσε σαν τείχος γύρω τους; Πώς κατέστησε ισχυρή την εξουσία σου; Ποια απολογία λοιπόν θα μπορούσαμε να προβάλουμε, όταν Αυτός, όποτε εμείς υβριζόμαστε, δεν λυπάται ούτε τη ζωή τους· ενώ εμείς, όταν ο Θεός υβρίζεται από αυτούς, δεν ανεχόμαστε ούτε καν να αγανακτήσουμε εναντίον τους; «Εγώ», λέει, «δεν διστάζω ούτε να θανατώσω αυτόν που σε υβρίζει· εσύ όμως δεν καταδέχεσαι ούτε με έναν λόγο να λυπήσεις», λέει, «αυτόν που καταπατά τους δικούς μου νόμους». Και πώς μπορούν αυτά να είναι άξια συγχώρησης; Τον βλέπεις να υβρίζει τον Πλάστη του, και δεν δυσανασχετείς, πες μου, ούτε τον φοβερίζεις και τον επιπλήττεις, και μάλιστα γνωρίζοντας ότι ο ίδιος ο Θεός το απαγόρευσε αυτό, όχι επειδή προκαλείται κάποια βλάβη σε Εκείνον που υβρίζεται (διότι το Θείο είναι άφθαρτο και ανώλεθρο), αλλά για χάρη της δικής του σωτηρίας; Διότι αυτός που έχει γίνει αχάριστος και αναίσθητος απέναντι στον Θεό, πολύ περισσότερο θα μπορέσει να συμπεριφερθεί υβριστικά προς εκείνον που τον γέννησε, καθώς και προς την ίδια του την ψυχή.