Ἀσχημονεῖν δὲ οὐκ ἐᾷ τὴν φιλαλληλίαν, θρυπτομένην οὐκ ἐν καιρῷ, καὶ ἐφ᾽ οἷς ἥκιστα χρὴ, κατασπωμένην ὥσπερ ἐπὶ τὸ μαλθακώτερον. Ἔφη γὰρ οὕτως· «Ἐὰν δέ τις ἐπίθηται τῷ πλησίον ἀποκτεῖναι αὐτὸν δόλῳ, καὶ καταφύγῃ, ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου μου λήψῃ, αὐτὸν θανατῶσαι.» Εἰ δὲ μέχρι τοῦ ἀῤῥωστῆσαι μόνον προήκει τῷ παίοντι τοῦ βεβιασμένου τὸ πάθος· ἐπιμετρεῖ τὴν δίκην, καὶ μέχρι χρημάτων προστάττει γενέσθαι τὸ βλάβος. Ἔφη γὰρ ὧδε πάλιν· «Ἐὰν δὲ λοιδορῶνται δύο ἄνδρες, καὶ πατάξῃ τις τὸν πλησίον λίθῳ, ἢ πυγμῇ, καὶ μὴ ἀποθάνῃ, κατακλιθῇ δὲ ἐπὶ κοίτης, ἐὰν ἐξαναστὰς ὁ ἄνθρωπος περιπατήσῃ ἔξω ἐπὶ ῥάβδου, ἀθῶος ἔσται ὁ πατάξας, πλὴν τῆς ἀργίας αὐτοῦ ἀποτίσει, καὶ τὰ ἰατρεῖα. Καὶ ταυτὶ μὲν ὁ νόμος. Ἀλλ᾽ ὅ γε Σωτὴρ, τὸ τελείως ἀγαθὸν εἰσφέρων· »Τῷ παίοντί σε,» φησὶν, «ἐπὶ τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην.» Οἰκετῶν δὲ πέρι νομοθετεῖ τάδε· «Ἐὰν δέ τις πατάξῃ τὸν παῖδα αὐτοῦ, ἢ τὴν παιδίσκην αὐτοῦ ἐν ῥάβδῳ, καὶ ἀποθάνῃ ὑπὸ τὰς χεῖρας αὐτοῦ, δίκῃ ἐκδικηθήσεται, ἐὰν δὲ διαβιώσῃ ἡμέραν μίαν ἢ δύο, οὐκ ἐκδικηθήσεται· τὸ γὰρ ἀργύριον αὐτοῦ ἐστιν.» Θανάτῳ μὲν οὖν τιμᾶται τὴν εἰσάπαν ὀργήν· οὐ γὰρ ἐπεί τοι γεγόναμεν ἐκ πλεονεξίας δεσπόται, καὶ ζωῆς ἀπείργειν αὐτῆς ἐφῆκε Θεὸς, τοὺς ὑπὸ χεῖρα καὶ ζυγόν.
Μετάφραση
Δεν επιτρέπει όμως η φιλαλληλία να εκτρέπεται σε απρέπεια, να γίνεται αδικαιολόγητα μαλθακή σε ακατάλληλο χρόνο και για πράγματα που ελάχιστα χρειάζεται, καταπίπτοντας τρόπον τινά προς τη χαλαρότητα. Επειδή έτσι είπε: «Εάν όμως κάποιος επιτεθεί στον πλησίον του για να τον σκοτώσει με δόλο και διαφύγει, να τον πάρεις από το θυσιαστήριό μου για να θανατωθεί.» Εάν όμως η βλάβη εκείνου που υπέστη τη βία από αυτόν που τον χτύπησε φτάσει μόνο μέχρι του σημείου να τραυματιστεί, επιμετρά την ποινή, και προστάζει η ζημία να καλυφθεί χρηματικά. Επειδή είπε πάλι τα εξής: «Εάν δύο άνδρες λογομαχούν και κάποιος χτυπήσει τον πλησίον του με πέτρα ή με γροθιά και δεν πεθάνει, αλλά πέσει στο κρεβάτι, αν ο άνθρωπος σηκωθεί και περπατήσει έξω με ραβδί, αυτός που τον χτύπησε θα είναι αθώος, μόνο που θα αποζημιώσει τον χρόνο της αεργίας του και τα ιατρικά του έξοδα.» Και αυτά μεν ορίζει ο νόμος. Αλλά ο Σωτήρας, εισάγοντας το απολύτως αγαθό, λέει: «Σε εκείνον που σε χτυπά στη δεξιά σιαγόνα, γύρισέ του και την άλλη.» Για τους δούλους δε νομοθετεί τα εξής: «Εάν κάποιος χτυπήσει τον δούλο του ή τη δούλη του με ραβδί και πεθάνει στα χέρια του, θα τιμωρηθεί με δίκη. Εάν όμως επιζήσει μία ή δύο ημέρες, δεν θα τιμωρηθεί, διότι είναι ιδιοκτησία του.» Με θάνατο λοιπόν τιμωρεί την ολοκληρωτική οργή, διότι, μολονότι εξαιτίας της πλεονεξίας γίναμε δεσπότες, ο Θεός δεν μας επέτρεψε να στερούμε την ίδια τη ζωή από εκείνους που βρίσκονται υπό την εξουσία μας και τον ζυγό.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες