Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 21:33

Δεν είναι το ίδιο να σφάλλει κανείς απέναντι σε αγίους ή σε αμαρτωλούς. Και δεν τιμωρούνται με το ίδιο μέτρο τα παραπτώματα απέναντι και στους δύο. Διότι το ότι είναι αδελφοί κατά τη φύση, και αυτοί και εκείνοι, είναι σε όλους σαφές. Όμως το άγιο βρίσκεται σε πνευματική υπεροχή και στα ύψη της αρετής, και είναι τίμιο ενώπιον του Θεού, ώστε να λάβει θέση υιού και θυγατέρας και να υπερβεί το ανθρώπινο και δουλοπρεπές μέτρο. Ο νόμος μάς καθοδηγεί στο να ενεργούμε όσια και να διατηρούμε την αγάπη προς τους αδελφούς και με άλλους τρόπους, τους οποίους παραθέτοντας στη συνέχεια, θα αναφέρουμε για τον καθένα αυτό που μας έρχεται στον νου. Διότι είπε πάλι: «Εάν κάποιος ανοίξει λάκκο ή σκάψει λάκκο και δεν τον σκεπάσει, και πέσει εκεί μοσχάρι ή όνος, ο κύριος του λάκκου θα αποζημιώσει· θα δώσει αργύριο στον κύριό τους, και το νεκρό θα είναι δικό του». Αυτό δε σημαίνει αλληγορικά το να μην θέτει κάποιος πρόσκομμα στον αδελφό του ή σκάνδαλο, και να μην επιτρέπει σε αυτό που από τη φύση του ωφελεί να καταστεί άχρηστο σε κάποιους, ούτε βέβαια να θεωρούνται οδός προς τον θάνατο τα αναγκαία για τη ζωή, τόσο για εμάς όσο και για τους άλλους.

Επομένως, εκείνος που ασχολείται με τα αρχαιότερα συγγράμματα, και ερευνά με κόπο τα λόγια της θεόπνευστης Γραφής, αναζητώντας την ακριβή και γνήσια γνώση, θα είχε μεγάλη ομοιότητα με εκείνον που σκάβει ένα πηγάδι· διότι ζητά ζωοποιό νερό, και πηγή που ευφραίνει, και χείμαρρο τρυφής· ενώ εκείνος που έχει πλέον φτάσει σε τέτοιο σημείο συνέσεως, ώστε να μπορεί να παραδώσει και με δικό του σύγγραμμα τον λόγο του μυστηρίου, λαξεύει πηγάδι· διότι καινοτομεί τρόπον τινά, χωρίς να οικοδομεί πάνω στους κόπους των άλλων, αλλά ωφελώντας τον εαυτό του και τους άλλους με τους δικούς του κόπους. Όμως συντετριμμένα πηγάδια σκάβουν, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, και οι εραστές της ψευδώνυμης γνώσης· αν λοιπόν κάποιος σκάψει πηγάδι, ας ασφαλιστεί, λέει, μήπως τυχόν αυτό που φαίνεται να έχει γίνει καλά, γίνει για κάποιους τρόπος ολέθρου· διότι πρέπει εμείς να διατυπώνουμε τον λόγο περί του Θεού ορθά και με ακρίβεια, ώστε να μη γίνει σε κανέναν αφορμή σκανδάλου. Και αυτό, νομίζω, σημαίνει το να τοποθετείται κάλυμμα πάνω στο πηγάδι, το να μη στερείται ο λόγος την πρέπουσα ασφάλεια. Διότι αν πέσει, λέει, βόδι ή γαϊδούρι, εκείνος που το κατασκεύασε θα πληρώσει την αποζημίωση.

Διότι δειλοί είναι όλοι όσοι εμπλέκονται σε αυτά, και όχι μόνο ακατάλληλοι για τον νοητό πόλεμο, αλλά θα μπορούσαν να γίνουν και σε άλλους αίτιοι δειλίας και φυγής. Διότι τους κάνει να οπισθοχωρούν η προσκόλληση στα προαναφερθέντα πάθη, και οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα καλά ήθη. Γι' αυτό και ο μέγας Παύλος, επιπλήττοντας αυτούς που τον εμπόδιζαν να ανεβεί στα Ιεροσόλυμα, έλεγε: «Τι κάνετε, κλαίγοντας και συνθλίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Εάν δε κάποιος έχει πάρει γυναίκα προσφάτως, δεν θα βγει στον πόλεμο· για έναν ολόκληρο χρόνο θα ευφραίνει τη γυναίκα του, την οποία πήρε. Διότι δεν πρέπει αυτός που μόλις έλαβε την αρετή ως σύνοικό του να εξάγεται σε κόπους και διωγμούς, μέχρις ότου δεθεί στενά με τη φιλοστοργία της· αυτό άλλωστε υποδήλωσε η ετήσια ευφροσύνη. Κάτι τέτοιο έπραξαν και οι απόστολοι, στέλνοντας επιστολή σε αυτούς από τα έθνη που μόλις είχαν προσέλθει στην ευσέβεια. «Διότι φάνηκε καλό», λέει, «στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς να μην σας επιθέσουμε κανένα επιπλέον βάρος, παρά μόνο να απέχετε από την πορνεία, το πνικτό, το αίμα και τα ειδωλόθυτα». Εάν κάποιος ανοίξει λάκκο και δεν τον σκεπάσει με κάλυμμα, και πέσει εκεί μοσχάρι ή γάιδαρος, ο κύριος του λάκκου θα καταβάλει αργύρια στον κύριό του· ενώ το νεκρό ζώο θα ανήκει στον ίδιο.