Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 21:34

Δεν είναι το ίδιο να σφάλλει κανείς απέναντι σε αγίους ή σε αμαρτωλούς. Και δεν τιμωρούνται με το ίδιο μέτρο τα παραπτώματα απέναντι και στους δύο. Διότι το ότι είναι αδελφοί κατά τη φύση, και αυτοί και εκείνοι, είναι σε όλους σαφές. Όμως το άγιο βρίσκεται σε πνευματική υπεροχή και στα ύψη της αρετής, και είναι τίμιο ενώπιον του Θεού, ώστε να λάβει θέση υιού και θυγατέρας και να υπερβεί το ανθρώπινο και δουλοπρεπές μέτρο. Ο νόμος μάς καθοδηγεί στο να ενεργούμε όσια και να διατηρούμε την αγάπη προς τους αδελφούς και με άλλους τρόπους, τους οποίους παραθέτοντας στη συνέχεια, θα αναφέρουμε για τον καθένα αυτό που μας έρχεται στον νου. Διότι είπε πάλι: «Εάν κάποιος ανοίξει λάκκο ή σκάψει λάκκο και δεν τον σκεπάσει, και πέσει εκεί μοσχάρι ή όνος, ο κύριος του λάκκου θα αποζημιώσει· θα δώσει αργύριο στον κύριό τους, και το νεκρό θα είναι δικό του». Αυτό δε σημαίνει αλληγορικά το να μην θέτει κάποιος πρόσκομμα στον αδελφό του ή σκάνδαλο, και να μην επιτρέπει σε αυτό που από τη φύση του ωφελεί να καταστεί άχρηστο σε κάποιους, ούτε βέβαια να θεωρούνται οδός προς τον θάνατο τα αναγκαία για τη ζωή, τόσο για εμάς όσο και για τους άλλους.

Αλλά ας μην αποτελούν, λέει, τα δικά σου αφορμή κινδύνου για τον άλλον. «Διότι η αγάπη», όπως λέει ο θεσπέσιος Παύλος, «δεν ζητεί τα δικά της», αλλά μάλλον φροντίζει και για τα συμφέροντα των άλλων. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Και ποιος είναι αυτός που ανοίγει λάκκο ή σκάβει, και ποιος είναι ο λάκκος, θα ήθελα να μάθω με σαφήνεια. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Αυτό λοιπόν που υποδηλώνεται από την ιστορία δεν είναι ασαφές. διότι λέει ότι πρέπει να σκεπάζεται ο λάκκος, για να μην προκληθεί κάποια βλάβη σε κανέναν. Δηλαδή ας γνωρίζει, λέει, εκείνος που δεν το έκανε αυτό, ότι αν τυχόν κάτι γλιστρήσει και πέσει μέσα, θα πληρώσει χρήματα στον κύριό του, και το νεκρό ζώο θα γίνει δικό του. Υπερβαίνοντας όμως το προφανές νόημα της ιστορίας και ανάγοντας το ζήτημα σε πνευματική θεωρία, θα πούμε το εξής: Ο νόμος σε αυτές τις περιπτώσεις φαίνεται να ονομάζει λάκκο για εμάς τη γνώση της θεόπνευστης Γραφής, τη διδασκαλία περί της αγίας και ομοουσίου Τριάδος, και τη γνώση του μυστηρίου του Χριστού. διότι αυτά βρίσκονται τρόπον τινά στο βάθος, και έχουν ζωοποιό δύναμη. και θα το επιβεβαιώσει λέγοντας ο ίδιος ο Σωτήρας: «Αυτή δε είναι η αιώνιος ζωή, το να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό, και εκείνον που απέστειλες, τον Ιησού Χριστό».

Επομένως, εκείνος που ασχολείται με τα αρχαιότερα συγγράμματα, και ερευνά με κόπο τα λόγια της θεόπνευστης Γραφής, αναζητώντας την ακριβή και γνήσια γνώση, θα είχε μεγάλη ομοιότητα με εκείνον που σκάβει ένα πηγάδι· διότι ζητά ζωοποιό νερό, και πηγή που ευφραίνει, και χείμαρρο τρυφής· ενώ εκείνος που έχει πλέον φτάσει σε τέτοιο σημείο συνέσεως, ώστε να μπορεί να παραδώσει και με δικό του σύγγραμμα τον λόγο του μυστηρίου, λαξεύει πηγάδι· διότι καινοτομεί τρόπον τινά, χωρίς να οικοδομεί πάνω στους κόπους των άλλων, αλλά ωφελώντας τον εαυτό του και τους άλλους με τους δικούς του κόπους. Όμως συντετριμμένα πηγάδια σκάβουν, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, και οι εραστές της ψευδώνυμης γνώσης· αν λοιπόν κάποιος σκάψει πηγάδι, ας ασφαλιστεί, λέει, μήπως τυχόν αυτό που φαίνεται να έχει γίνει καλά, γίνει για κάποιους τρόπος ολέθρου· διότι πρέπει εμείς να διατυπώνουμε τον λόγο περί του Θεού ορθά και με ακρίβεια, ώστε να μη γίνει σε κανέναν αφορμή σκανδάλου. Και αυτό, νομίζω, σημαίνει το να τοποθετείται κάλυμμα πάνω στο πηγάδι, το να μη στερείται ο λόγος την πρέπουσα ασφάλεια. Διότι αν πέσει, λέει, βόδι ή γαϊδούρι, εκείνος που το κατασκεύασε θα πληρώσει την αποζημίωση.

Διότι αυτό, νομίζω, δηλώνει το: «Ο δε νεκρός θα είναι δικός του». Εάν κάποιος άνθρωπος, κλέβοντας μια ψυχή από τους αδελφούς του, τους υιούς του Ισραήλ, την καταδυναστεύσει και την πουλήσει, ο κλέφτης εκείνος θα θανατωθεί. Εκείνος που με απάτη υφαρπάζει αυτόν που έχει επιλέξει το ορθό φρόνημα και διάγει βίο ελεύθερο από κακία, και αφού τον καταδυναστεύσει τον πουλήσει στη δουλεία ασεβών δογμάτων ή σωματικών παθών, θα πεθάνει με ψυχικό θάνατο.

Εκείνος που εμβαθύνει στα δόγματα περί της Αγίας Τριάδος, ή στα περί της θείας ενανθρωπήσεως, και ανακαλύπτει δική του πηγή γνώσεως από εκεί, ας προσέχει, μήπως τυχόν ένα τέτοιο βάθος γίνει σε άλλους όλεθρος και αφορμή σκανδάλου. Διότι πρέπει να φροντίζει κανείς και για εκείνους που αργότερα θα συναντήσουν την πηγή που ανακαλύφθηκε. Αλλά, μέσω μεν του μόσχου υποδηλώνεται το καθαρό γένος, μέσω δε του όνου το ακάθαρτο, δηλαδή εκείνο που βρίσκεται στην αμαρτία. Διότι θα οφείλει να δώσει λόγο στον Κύριο και Θεό τους, και σε αυτόν θα καταλογιστεί ο θάνατος εκείνου που έπαθε τη βλάβη, διότι αυτό μας δίνει να κατανοήσουμε η φράση: «Και το νεκρό θα είναι δικό του». Εάν ξεσπάσει φωτιά και βρει αγκάθια, και κατακάψει αλώνια ή στάχυα, εκείνος που άναψε τη φωτιά θα καταβάλει αποζημίωση.