Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 22:20

Γι' αυτό και ο παλαιός νόμος τιμωρεί με θάνατο τον ασταθή στην πίστη, διότι λέει: «Εκείνος που προσφέρει θυσία σε θεούς θα εξολοθρευτεί, παρά μόνο εάν προσφέρει στον Κύριο». Επομένως, το να επαίρεται κανείς εναντίον της θείας δόξας, και το να επιχειρεί να αποδώσει αυτά που ταιριάζουν μόνο σε αυτήν σε όποιους θα επέλεγε, και να τα χαρίζει σε εκείνους που δεν είναι εκ φύσεως θεοί, αποτελεί το πιο αισχρό από τα νοσήματα, ή μάλλον θα αποτελούσε έγκλημα και καταδίκη της έσχατης ασέβειας. Είναι λοιπόν ανάγκη να έχει απαλλαγεί από τέτοια πράγματα εκείνος που είναι αληθινά γνήσιος και θεοφιλής, και όχι μόνο να καθαρίζει την καρδιά του, αλλά ούτε καν να προφέρει ποτέ με τη γλώσσα του το όνομα των ειδώλων. Διότι έχει γραφτεί ότι: «Και όνομα άλλων θεών δεν θα θυμηθείτε, ούτε να ακουστεί από το στόμα σας». Διότι όσα είναι αισχρό να τα γνωρίζει κανείς, δεν είναι αζήμιο και να τα λέει. Εκείνοι δε που έχουν επιλέξει να τιμούν παντού τη γνησιότητα στην πίστη, πρέπει να θυμούνται τον μακάριο Παύλο που γράφει τα εξής: «Διότι είναι αδύνατον εκείνους που άπαξ φωτίστηκαν, και γεύτηκαν τον καλό λόγο του Θεού και τις δυνάμεις του μέλλοντος αιώνος, και έπειτα εξέπεσαν, να τους ανακαινίσει κανείς πάλι σε μετάνοια.»

Τώρα όμως ο νόμος λέει: «Δεν θα κακολογήσεις τον κωφό», θέλοντας να υποδείξει, νομίζω, μέσω ενός αινίγματος, την αναγκαιότητα να απέχουν από την αδικία όσοι έχουν πραγματικά επιεική χαρακτήρα, ακόμη κι αν τυχαίνει κάποιοι να μπορούν εύκολα να την υποστούν. Διότι ο κωφός ή ο τυφλός δεν είναι απαλλαγμένοι από την ασθένεια· πάσχουν δηλαδή σωματικά, και έχουν ανάπηρες τις αισθήσεις, εννοώ την όραση και την ακοή. Και ο κωφός δεν θα μπορούσε να ακούσει αυτόν που θέλει να τον κακολογήσει, αλλά ούτε και ο τυφλός θα έβλεπε αυτόν που του βάζει εμπόδιο. Επομένως, δεν είναι καθόλου δύσκολο να περάσει απαρατήρητος όποιος θα ήθελε να τους επιβουλευθεί. Αλλά εκείνους που θα έπρεπε μάλλον να σπλαχνιστούν, ως ήδη πάσχοντες από μια εγγενή συμφορά, συλλαμβάνονται να τους αδικούν επιπλέον, συντρίβοντας τον ανυποψίαστο τυφλό με κάποιο εμπόδιο, και πείθοντας κάποιες φορές τον κωφό να χαμογελά στις ύβρεις σαν να ήταν έπαινοι, ενώ συχνά τους πλήττουν στα πιο καίρια σημεία. Επομένως, μπορεί μεν να μένει κρυφή η κακουργία και εναντίον των δύο, εάν κάποιος το επιλέξει, όμως δεν θα μπορούσε να αποφύγει την κατηγορία της σκληρότητας και της υπερβολικής μισαλλόδοξης συμπεριφοράς. ΠΑΛΛ. Αλήθεια. ΚΥΡ. Διότι το αρχαίο θέσπισμα μας καθιστά φιλάλληλους και φιλεύσπλαχνους, όπως θα μπορούσες εύκολα να μάθεις ακούγοντάς το να λέει, άλλοτε μεν: «Θα ανοίξεις διάπλατα τα σπλάχνα σου στον αδελφό σου που βρίσκεται σε ανάγκη κοντά σου», και άλλοτε πάλι: «Και τον προσήλυτο δεν θα τον κακοποιήσετε, ούτε θα τον καταθλίψετε· διότι υπήρξατε προσήλυτοι στη γη της Αιγύπτου».

Υπήρχαν δε και εκείνοι που, μετά τα βασανιστήρια, κείτονταν πάνω στο ξύλο, έχοντας και τα δύο τους πόδια τεντωμένα μέσα από τις τέσσερις οπές, έτσι ώστε να είναι αναγκασμένοι να βρίσκονται ανάσκελα πάνω στο ξύλο, μη μπορώντας να κινηθούν επειδή ήταν ακόμη νωπά τα τραύματα από τις πληγές σε ολόκληρο το σώμα τους. Άλλοι πάλι, ριγμένοι στο έδαφος, κείτονταν εξαιτίας της αθρόας προσβολής των βασανιστηρίων, προσφέροντας σε όσους τους έβλεπαν ένα θέαμα πιο φοβερό και από την ίδια την πράξη του βασανισμού, φέροντας πάνω στα σώματά τους τις ποικίλες και διάφορες επινοήσεις των βασανιστηρίων. Ενώ έτσι είχαν τα πράγματα, άλλοι μεν πέθαιναν κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων, καταντροπιάζοντας με την καρτερία τους τον αντίπαλο, άλλοι δε, κλεισμένοι μισοπεθαμένοι στη φυλακή, έπειτα από λίγες ημέρες κυριευμένοι από τους πόνους τελειώνονταν. Και οι υπόλοιποι, βρίσκοντας ανάρρωση μέσω της θεραπείας, με την πάροδο του χρόνου και την παραμονή τους στη φυλακή γίνονταν πιο θαρραλέοι. Έτσι λοιπόν, όταν δόθηκε διαταγή που τους έθετε ενώπιον της εξής επιλογής: είτε να συμμετάσχουν στη μιαρή θυσία και να αφεθούν ανενόχλητοι, λαμβάνοντας από αυτούς την καταραμένη ελευθερία, είτε, αν αρνούνταν να θυσιάσουν, να υποστούν τη θανατική καταδίκη, εκείνοι, χωρίς καθόλου να διστάσουν, προχωρούσαν με χαρά προς τον θάνατο. Διότι γνώριζαν όσα έχουν καθοριστεί για εμάς από τις Ιερές Γραφές: «Εκείνος που θυσιάζει», λέει, «σε άλλους θεούς θα εξολοθρευτεί», και ότι «δεν θα υπάρξουν για εσένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα»».

ΤΙΤΛΟΣ Εʹ. — Περί βδελυγμάτων και των λεγόμενων θεών. «Δεν θα υπάρξουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα. Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε κανένα ομοίωμα από όσα υπάρχουν ψηλά στον ουρανό, και από όσα υπάρχουν κάτω στη γη, και από όσα υπάρχουν στα νερά κάτω από τη γη. Δεν θα τα προσκυνήσεις, ούτε θα τα λατρέψεις. Διότι εγώ είμαι ο Κύριος.» «Όποιος προσφέρει θυσία σε άλλους θεούς, θα εξολοθρευτεί.» «Δεν θα φέρεις βδέλυγμα στον οίκο σου, για να μη γίνεις και εσύ ανάθεμα σαν αυτό.» «Τα είδωλα των εθνών είναι άργυρος και χρυσός, έργα ανθρώπινων χεριών.» «Θεοί, οι οποίοι δεν δημιούργησαν τον ουρανό και τη γη, ας εξαφανιστούν από τη γη και κάτω από αυτόν τον ουρανό.» «Μάταιοι είναι όλοι οι άνθρωποι στους οποίους υπήρχε άγνοια του Θεού, και από τα ορατά αγαθά δεν μπόρεσαν να γνωρίσουν Αυτόν που πραγματικά υπάρχει· ούτε, προσέχοντας τα έργα, αναγνώρισαν τον τεχνίτη· αλλά θεώρησαν ως θεούς, κυβερνήτες του κόσμου, είτε τη φωτιά, είτε τον άνεμο, είτε τον ταχύτατο αέρα, είτε την τροχιά των άστρων, είτε το ορμητικό νερό, είτε τους φωστήρες του ουρανού. Αν, τερπόμενοι από την ομορφιά τους, τα εξέλαβαν ως θεούς, ας μάθουν πόσο ανώτερος είναι ο Δεσπότης τους. Διότι τα δημιούργησε ο δημιουργός του κόσμου. Εάν πάλι εκπλάγηκαν από τη δύναμη και την ενέργειά τους, ας κατανοήσουν από αυτά, πόσο ισχυρότερος είναι εκείνος που τα κατασκεύασε. Διότι από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων αναλογικά θεωρείται και ο δημιουργός τους.»

Πώς όμως και ο παλαιός θείος νόμος θεσπίζει να τιμωρούνται με θάνατο οι παραβάτες, εάν βέβαια και για αυτούς ως ανθρώπους το όριο των ημερών της ζωής τους έχει καθοριστεί με ασφάλεια από τον Θεό; Τι προστάζει, λοιπόν, ο θείος νόμος; «Εκείνος που προσφέρει θυσία σε θεούς», λέγει, «θα εξολοθρευτεί, εκτός εάν προσφέρει μόνο στον Κύριο»· και «Εάν κάποιος χτυπήσει κάποιον και εκείνος πεθάνει, πρέπει να θανατωθεί»· και «Όποιος χτυπά τον πατέρα ή τη μητέρα του, πρέπει να θανατωθεί»· και πάλι: «Όποιος μοιχεύσει με τη γυναίκα του πλησίον του, πρέπει να θανατωθεί και ο μοιχός και η μοιχαλίδα»· και αλλού: «Όποιος συνευρεθεί με άνδρα όπως με γυναίκα, πρέπει να θανατωθούν και οι δύο· διότι οι τέτοιοι είναι καταραμένοι και να τους λιθοβολήσετε». Αφού θεσπίζει πολλά τέτοια επιτίμια για τους παραβάτες, προσθέτει στη συνέχεια και λέγει: «Δεν θα θανατώσεις τον αθώο και τον δίκαιο» και «Δεν θα πεθάνουν οι πατέρες για τα τέκνα ούτε οι υιοί για τους πατέρες, αλλά ο καθένας θα πεθάνει για τη δική του αμαρτία».