Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 22:24

Διότι εκείνοι που αγαπούν την κατά Θεόν επιείκεια, μόλις ξημερώσει η ημέρα, αναπέμπουν ευχαριστίες στον Θεό, προσκυνούν, προσεύχονται, και στρέφουν τον ζήλο τους προς καθετί που είναι αξιέπαινο. Αντίθετα, εκείνοι που αποβλέπουν μόνο στο να καταδυναστεύουν κάποιους, και θεωρούν ότι τίποτα δεν είναι ισάξιο με την πλεονεξία, θεωρούν ως το πιο σπουδαίο έργο τους να πετάγονται από το κρεβάτι με το που χαράζει η αυγή, και να προχωρούν προς τη συνηθισμένη τους φαυλότητα, πλεονεκτώντας εις βάρος όποιου μπορούν, και σχεδόν κατηγορούν τη νύχτα που έρχεται να τους καλύψει, επειδή δεν τους δίνει επαρκή χρόνο για πλεονεξία. Αυτοί λένε: «Πότε θα περάσει ο μήνας για να πουλήσουμε;» Αυτή είναι η ευχή όσων δανείζουν και πλουτίζουν, ανθρώπων αισχρών και φιλάργυρων, οι οποίοι διψούν συνεχώς για το τέλος του μήνα, ώστε συγκεντρώνοντας λίγο-λίγο, να αυξάνουν τα εμπορικά τους κέρδη, και αθροίζοντας ανόσια τόκους επί τόκων να καταπιέζουν τους πιο αδύναμους, αν και ο νόμος λέει ξεκάθαρα: «Αν δανείσεις χρήματα στον πλησίον σου, δεν θα τον πιέζεις ασφυκτικά, δεν θα του επιβάλεις τόκο». Αλλά αυτοί λένε: «Πότε θα περάσει ο μήνας για να εμπορευτούμε;»

«Καμία χήρα και κανένα ορφανό δεν θα κακοποιήσετε. Εάν όμως από κακία τους κακοποιήσετε, και εκείνοι κράξουν και παραπονεθούν σε εμένα, θα εισακούσω οπωσδήποτε τη φωνή τους, και θα οργιστώ με θυμό, και θα σας σκοτώσω με μάχαιρα, και οι γυναίκες σας θα γίνουν χήρες και τα παιδιά σας ορφανά. Εάν όμως δανείσεις χρήματα σε κάποιον φτωχό αδελφό σου που βρίσκεται κοντά σου, δεν θα τον πιέζεις, ούτε θα του επιβάλεις τόκο. Εάν δε πάρεις ως ενέχυρο το ένδυμα του πλησίον σου, πριν από τη δύση του ηλίου θα του το επιστρέψεις. Διότι αυτό είναι το μόνο του σκέπασμα, αυτό είναι το ένδυμα για τη γύμνια του. Με τι θα κοιμηθεί; Εάν λοιπόν παραπονεθεί σε εμένα, θα τον εισακούσω, διότι είμαι ελεήμων.» Ακούς πώς, προβάλλοντας το γλυκό μάθημα της φιλαλληλίας, απείλησε από πριν με την οργή; Και σχεδόν απολογείται με καλοσύνη σε εκείνους που πρόκειται να την υποστούν, εάν δεν επιδείξουν πρόθυμα ευσπλαχνία προς τους αδελφούς; Διότι είμαι ελεήμων, λέει, δηλαδή, όντας αγαθός κατά φύση και οικτίρμων ως Θεός, θα δεχθώ οπωσδήποτε την κατακραυγή εκείνου που υποφέρει, και θα ελεήσω πρόθυμα το δάκρυ εκείνων που είναι βεβαρημένοι από τη φτώχεια. Πρέπει, λοιπόν, να αποφεύγουμε την κατακραυγή του φτωχού.

Τι θα πεις, λοιπόν, ως κατηγορούμενος ενώπιον του αδέκαστου Κριτή, όταν σου ειπωθεί: «Είχες τον Νόμο, τους προφήτες, τα ευαγγελικά παραγγέλματα· τους άκουγες όλους μαζί να διακηρύσσουν με μία φωνή την αγάπη, τη φιλανθρωπία, και τους μεν να λένε: "Δεν θα δανείσεις με τόκο στον αδελφό σου", τους δε: "Δεν έδωσε το χρήμα του με τόκο", και άλλους: "Εάν δανείσεις στον αδελφό σου, δεν θα τον καταπιέζεις"»;

Ακόμη κι αν κάποιος παραδειγματιστεί από ζήλο, ακόμη κι αν μιμηθεί αυτή τη συνήθεια, τα εγγόνια και οι απόγονοι θα μπορούν να λένε σε όσους ρωτούν, ότι ο τάδε εισήγαγε πρώτος αυτόν τον ωραίο κανόνα. Διότι, αν στους κοσμικούς αγώνες και στα συμπόσια, εκείνοι που αναλαμβάνουν με υπερβολική φιλοδοξία αυτές τις ανώφελες χορηγίες εξυμνούνται από πολλούς, πολύ περισσότερο, προκειμένου για την πνευματική λειτουργία, όλοι θα επαινέσουν και θα ομολογήσουν την ευγνωμοσύνη τους στον πρώτο που εισήγαγε αυτή τη θαυμαστή αρχή, και αυτό θα αποτελέσει ταυτόχρονα και τιμή και κέρδος. Διότι, ακόμη κι όταν αυτό κατορθώνεται από άλλους, σε εσένα, που πρώτος το φύτεψες, θα αποφέρει την αμοιβή των καρπών εκείνων· αυτό θα σε κάνει γρήγορα πατέρα, αυτό θα προστατεύσει και τα παιδιά που θα γεννηθούν, και θα κάνει τον νυμφίο να γεράσει μαζί με τη νύμφη. Διότι, όπως ακριβώς ο Θεός απειλεί συνεχώς εκείνους που αμαρτάνουν, λέγοντας ότι «θα γίνουν οι υιοί σας ορφανοί και οι γυναίκες σας χήρες», έτσι και σε εκείνους που υπακούν σε Αυτόν σε όλα, υπόσχεται να χαρίσει και ειρηνικά γηρατειά και, μαζί με αυτά, όλα τα αγαθά.

Δεν είναι δυνατόν όσοι ζουν με αρετή να επαινούνται από όλους. Είναι αδύνατον εκείνος που μεριμνά για την αρετή να μην έχει πολλούς εχθρούς. ΤΙΤΛΟΣ Θʹ. — Περί αυτών που δανείζουν και αυτών που δανείζονται. «Εάν δανείσεις χρήματα στον αδελφό σου, δεν θα τον καταπιέζεις· δεν θα του επιβάλεις τόκο.» «Θα ζήσει ο αδελφός σου μαζί σου. Διότι δεν θα του δώσεις τα χρήματά σου με τόκο ούτε με σκοπό το πρόσθετο κέρδος.»

ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. — Περί ορφανών, πτωχών και χηρών. «Καμία χήρα και ορφανό να μην κακοποιήσετε. Εάν όμως από κακία τους κακοποιήσετε, και εκείνοι κράξουν και βοήσουν προς εμένα, οπωσδήποτε θα εισακούσω τη βοή τους· και θα οργιστώ με θυμό, και θα σας θανατώσω με μάχαιρα, και οι γυναίκες σας θα γίνουν χήρες και τα τέκνα σας ορφανά.» «Στόμα χήρας με ευλόγησε. Το ορφανό, που δεν είχε βοηθό, το βοήθησα.» «Δεν θα πάρεις ως ενέχυρο το ένδυμα της χήρας.» «Ο πατέρας των ορφανών και κριτής των χηρών.» «Σε κτήμα ορφανών μην εισέλθεις. Διότι ο Κύριος που τους λυτρώνει είναι κραταιός, και θα δικάσει την υπόθεσή τους εναντίον σου.» «Για όσα αδίκησαν τα νήπια, θα φονευθούν.» «Χήρα και ορφανό, προσήλυτο και φτωχό μην καταδυναστεύετε.» «Γίνε για τα ορφανά σαν πατέρας, και αντί για σύζυγος στη μητέρα τους, και θα είσαι σαν υιός του Υψίστου.» Θα εισακούσει τη δέηση του αδικουμένου. Δεν θα παραβλέψει την ικεσία του ορφανού και της χήρας, εάν εκχύσει τα λόγια της. Δεν θα κατέβουν τα δάκρυα της χήρας στα μάγουλά της, και η κατακραυγή της δεν θα στραφεί εναντίον εκείνου που τα προκαλεί;» «Να τιμάς τις χήρες που είναι πραγματικά χήρες. Εάν όμως κάποια χήρα έχει τέκνα ή εγγόνια, ας μαθαίνουν αυτά πρώτα να σέβονται τον δικό τους οίκο, και να ανταποδίδουν τις οφειλές στους προγόνους τους. Διότι αυτό είναι αποδεκτό ενώπιον του Θεού.»

Αλλά ας εξετάσουμε, αν νομίζετε, πάλι τις προφητικές ρήσεις και ας ερευνήσουμε πιο προσεκτικά αν κάπου διαφαίνεται σε αυτές κάποιο προκαθορισμένο όριο (όρος). «Καμία χήρα και κανένα ορφανό», λέει ο πανάγαθος Δεσπότης, «δεν θα κακοποιήσετε. Εάν όμως με κακία τα κακοποιήσετε και αυτά κράξουν και βοήσουν προς εμένα, θα εισακούσω τη βοή τους και θα οργιστώ με θυμό και θα σας σκοτώσω με μάχαιρα». Ακούς πώς ο Θεός, ο πατέρας των ορφανών και κριτής των χηρών, μη θέλοντας κανένας άνθρωπος να παρανομεί εις βάρος τους, επιφέρει πικρό θάνατο ως δίκαιη τιμωρία σε αυτούς που αμαρτάνουν και δεν εκπληρώνουν το θέλημά Του; Άκουσε πάλι από το Λευιτικό ότι, επειδή, όπως αναφέρει, οι υιοί του Ααρών προσέφεραν ξένη φωτιά ενώπιον του Κυρίου, κάτι που δεν τους είχε προστάξει ο Κύριος ο Θεός, καταπέμφθηκε από τον Θεό φωτιά από τον ουρανό και τους αφάνισε. Επομένως, δεν χάθηκαν επειδή συμπληρώθηκαν τα όρια της ζωής τους, αλλά επειδή παρέβλεψαν το πρόσταγμα του Θεού· διότι, αν δεν είχαν πράξει έτσι αυτοί, δεν θα πέθαιναν τότε από τη φωτιά. Πρόσεξε δε, πώς όμοια παρανομία κατείχε ταυτόχρονα και τα Σόδομα και τα Γόμορρα και αυτήν την ίδια τη Νινευή· αλλά τα μεν, επειδή παρέμειναν αμετανόητα στην κακία τους, καταδικάστηκαν σε ολοκληρωτικό αφανισμό, ενώ η δε, επειδή μετανόησε και υπέστη την καλή αλλοίωση, διασώθηκε από τον κίνδυνο της καταστροφής. Τι λες γι' αυτό, φιλόριστε; «Ακόμη τρεις ημέρες», λέει ο Θεός, «και η Νινευή θα καταστραφεί».