Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 24:9

Τότε ακριβώς, τότε βρεθήκαμε και εμείς ενώπιον του προσώπου του Πατρός, και παρασταθήκαμε σε αυτόν προβάλλοντας την ευρωστία της διάνοιας, έτοιμη για κάθε τι το αγαθό, ως στάση παράστασης. Αυτό άλλωστε μας προανήγγειλε σαφώς και ο ίδιος ο θείος Δαβίδ, λέγοντας τα εξής εκ μέρους όσων έχουν πιστέψει προς τον Θεό των όλων: «Το πρωί θα εισακούσεις τη φωνή μου. Το πρωί θα παρασταθώ ενώπιόν σου, και θα με επιβλέψεις, διότι εσύ δεν είσαι Θεός που θέλει την ανομία, ούτε θα κατοικήσει μαζί σου αυτός που πράττει το πονηρό». Αφού λοιπόν αγιάστηκαν, και καθάρθηκαν με το αίμα ως σε προτύπωση, «Ανέβαιναν στο όρος ο Μωυσής και ο Ααρών, και ο Ναδάβ, και ο Αβιούδ, και εβδομήντα από τους πρεσβυτέρους του Ισραήλ, και είδαν κάτω από τα πόδια του κάτι σαν κατασκεύασμα από πλίνθο ζαφειριού, και όμοιο στην καθαρότητα με το κατασκεύασμα του στερεώματος του ουρανού. Και από τους εκλεκτούς του Ισραήλ δεν χάθηκε κανένας. Και εμφανίστηκαν στον τόπο του Θεού, και έφαγαν και ήπιαν». Ακούς πώς αντίκρισαν τον λεγόμενο τόπο του Θεού, σαν σε μορφή στερεώματος ουρανού. Διότι ο ουρανός είναι ολόλαμπρος, και το ανώτατο και αιθέριο χρώμα του μοιάζει με ζαφείρι.

Έχει γραφτεί, λοιπόν, ως εξής στην Έξοδο: «Και ανέβηκε ο Μωυσής και ο Ααρών, και ο Ναδάβ, και ο Αβιούδ, και εβδομήντα από τους γέροντες του Ισραήλ. Και είδαν τον τόπο όπου στεκόταν ο Θεός του Ισραήλ· και αυτά που βρίσκονταν κάτω από τα πόδια του ήταν σαν έργο από λίθο σαπφείρου, και σαν την όψη του στερεώματος του ουρανού ως προς την καθαρότητα.» Διότι, επειδή οι Ισραηλίτες, βρισκόμενοι στην Αίγυπτο, είχαν λατρεύσει την κτίση και ονόμαζαν θεό τον ουρανό, ωφέλιμα για αυτούς ο Κύριος των όλων φανερωνόταν να βαδίζει πάνω στο ίδιο το στερέωμα, για να γνωρίσουν ότι τα έχει όλα κάτω από τα πόδια του, και ότι ο ίδιος είναι ο δεσπότης των ουρανών, ως δημιουργός. Κατανοείς, λοιπόν, ότι το ιερό Γράμμα καθιστά σαν έναν τύπο και απεικόνιση του ουρανού τον λίθο που φαίνεται κάπως ωχρός σε μέτριο φως; Διότι από τη φύση του βγάζει γαλάζια λάμψη. ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Επομένως, το σμαράγδι είναι σημείο του ουρανού, έχοντας γραμμένο τον Ισραήλ κατά φυλή, και λαμβάνοντας ως θέση την επωμίδα, μέσω του οποίου είναι δυνατό να νοήσουμε ότι, όσοι έχουν λάβει την εγγραφή τους στον ουρανό, αυτοί με κάθε τρόπο και εντελώς θα επαναπαυθούν στον Χριστό, ο οποίος σχεδόν τους έχει πάνω στους ώμους του, και θεωρεί τους αγαθούς ως τέκνα του. Κάτι τέτοιο είπε και ο θείος Μωυσής, κοσμώντας τον Ισραήλ με τη φροντίδα του Θεού: «Όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του, και έδειξε στοργή στα μικρά του, ανοίγοντας τα φτερά του τα δέχτηκε, και τα ανέλαβε πάνω στα νώτα του.»

Και στην Έξοδο αναφέρεται: «και ανέβηκε ο Μωυσής και ο Ααρών και ο Ναδάβ και ο Αβιούδ και εβδομήντα από τους πρεσβυτέρους του Ισραήλ, και είδαν τον τόπο όπου στεκόταν ο Θεός του Ισραήλ», αντί για το οποίο ο μεν Ακύλας λέει: «και είδαν», αναφέρει, «τον Θεό του Ισραήλ», ενώ ο Σύμμαχος: «και είδαν σε όραμα τον Θεό του Ισραήλ».

Παρομοίως ακούμε και τον άγιο Ισαάκ να λέει: «Την ώρα της προσευχής ο χαριτωμένος νους βλέπει τη δική του καθαρότητα, η οποία μοιάζει με το ουράνιο χρώμα, που ονομάστηκε τόπος του Θεού από τους πρεσβυτέρους του Ισραήλ, όταν τους εμφανίστηκε στο όρος»· και πάλι: «Καθαρότητα του νου είναι εκείνη πάνω στην οποία λάμπει, την ώρα της προσευχής, το φως της Αγίας Τριάδος».

Και ο Ηλίας, αφού νήστεψε και αυτός επί σαράντα ημέρες, βλέπει τον Θεό στο όρος όχι μέσα σε φωτιά, όπως παλαιότερα οι πρεσβύτεροι του Ισραήλ, αλλά, έχοντας υπερβεί τη θέα μέσα στη φωτιά μέσω της θεάρεστης νηστείας, βλέπει τον Κύριο σε ήχο λεπτής αύρας που περνούσε, έχοντας βρεθεί εγγύτερα στη δεσποτική φωνή που λέει: «Ο Θεός είναι Πνεύμα, και εκείνοι που τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν με Πνεύμα και αλήθεια». Διότι η μεν φωνή προτύπωσε την αλήθεια και το κήρυγμα της ίδιας της αλήθειας, το οποίο αντήχησε σε όλα τα πέρατα της οικουμένης, η δε διερχόμενη αύρα προτύπωσε το Πνεύμα και τη χάρη.

Απόκριση. Στον καιρό της προσευχής, λέγει, όταν ο νους απεκδυθεί τον παλαιό άνθρωπο και ενδυθεί τον νέο της χάριτος, τότε θα δει τη δική του καθαρότητα όμοια με την επουράνια απόχρωση, η οποία ονομάστηκε τόπος του Θεού από τη γερουσία των υιών του Ισραήλ, όταν εμφανίστηκε σε αυτούς στο όρος. Λοιπόν, όπως είπα, δεν πρέπει να ονομάζουμε αυτή τη δωρεά της χάριτος πνευματική προσευχή, αλλά γέννημα της καθαρής προσευχής, η οποία καταπέμπεται διά του Αγίου Πνεύματος. Τότε ο νους, φτάνοντας εκεί, υψώνεται πάνω από την προσευχή και με την εύρεση της ανώτερης κατάστασης, η προσευχή εγκαταλείπεται. Και τότε δεν προσεύχεται με προσευχή, αλλά βρίσκεται σε έκσταση μέσα στα ακατάληπτα πράγματα, τα οποία υπέρκεινται του κόσμου των θνητών, και παραμένει σιωπηλός, έχοντας άγνοια για όλα τα επίγεια. Αυτή είναι η άγνοια, η οποία είναι ανώτερη της γνώσης, όπως έχει ειπωθεί. Αυτή είναι για την οποία έχει λεχθεί: μακάριος είναι εκείνος που κατέλαβε την άγνοια, την αχώριστη από την προσευχή, της οποίας είθε να αξιωθούμε με τη χάρη του μονογενούς Υιού του Θεού.