ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δʹ Ὅτι ἀπαρατήρητος τῇ Γραφῇ τῶν συλλαβῶν τούτων ἡ χρῆσις. Ἡμεῖς δὲ κεχρῆσθαι μὲν πολλαχοῦ ταῖς φωναῖς ταύταις καὶ τὸν τῆς ἀληθείας λόγον ὁμολογοῦμεν· οὐ μὴν τήν γε τοῦ Πνεύματος ἐλευθερίαν δουλεύειν πάντως φαμὲν τῇ σμικροπρεπείᾳ τῶν ἔξωθεν, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἀεὶ προστυγχάνον, οἰκείως ταῖς χρείαις ὑπαλλάττειν τὰς ἐκφωνήσεις. Οὐ γὰρ πάντως τὸ ἐξ οὗ τὴν ὕλην σημαίνει, καθὼς ἐκείνοις δοκεῖ· ἀλλὰ συνηθέστερον τῇ Γραφῇ ἐπὶ τῆς ἀνωτάτω αἰτίας τὴν φωνὴν ταύτην παραλαμβάνειν. Ὡς ἐπὶ τοῦ· «Εἷς Θεός, ἐξ οὗ τὰ πάντα.» Καὶ πάλιν· «Τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ Θεοῦ.» Κέχρηται μέντοι καὶ ὁ τῆς ἀληθείας λόγος τῇ λέξει ταύτῃ καὶ ἐπὶ τῆς ὕλης πολλάκις, ὡς ὅταν λέγῃ· «Ποιήσεις τὴν κιβωτὸν ἐκ ξύλων ἀσήπτων.» Καί· «Ποιήσεις τὴν λυχνίαν ἐκ χρυσίου καθαροῦ.» Καί· «Ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκός.» Καί· «Ἐκ πηλοῦ διήρτισαι σὺ ὡς καὶ ἐγώ.» Ἀλλ᾽ οὗτοι ἵνα, ὡς ἔφαμεν, τῆς φύσεως τὸ διάφορον παραστήσωσι, τῷ Πατρὶ μόνῳ προσήκειν τὴν λέξιν ταύτην ἐνομοθέτησαν. Τὰς μὲν ἀρχὰς τῆς παρατηρήσεως λαβόντες παρὰ τῶν ἔξωθεν, οὐ πάντα δὲ ἐκείνοις δι᾽ ἀκριβείας δουλεύσαντες· ἀλλὰ τῷ μὲν Υἱῷ, κατὰ τὴν ἐκείνων νομοθεσίαν, τὴν τοῦ ὀργάνου προσηγορίαν ἐπέθηκαν, τῷ δὲ Πνεύματι τὴν τοῦ τόπου. Ἐν Πνεύματι γὰρ λέγουσι· καὶ διὰ Υἱοῦ λέγουσι.
Μετάφραση
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ Ότι η χρήση αυτών των συλλαβών δεν τηρείται σχολαστικά στην Αγία Γραφή. Εμείς δε ομολογούμε ότι και ο λόγος της αλήθειας έχει χρησιμοποιήσει σε πολλά σημεία αυτές τις εκφράσεις· δεν ισχυριζόμαστε όμως ότι η ελευθερία του Πνεύματος υποδουλώνεται οπωσδήποτε στη μικροπρέπεια της κοσμικής σοφίας, αλλά ότι, ανάλογα με την εκάστοτε περίσταση, εναλλάσσει τις εκφωνήσεις κατάλληλα προς τις ανάγκες. Διότι η έκφραση «εξ ου» δεν υποδηλώνει πάντοτε την ύλη, όπως νομίζουν εκείνοι· αλλά είναι πιο συνηθισμένο στην Αγία Γραφή να χρησιμοποιείται αυτή η έκφραση για το ανώτατο αίτιο. Όπως στο εξής: «Ένας Θεός, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα». Και πάλι: «Τα δε πάντα προέρχονται εκ του Θεού». Έχει βέβαια χρησιμοποιήσει και ο λόγος της αλήθειας αυτή τη λέξη πολλές φορές και για την ύλη, όπως όταν λέει: «Θα κατασκευάσεις την κιβωτό από άσηπτα ξύλα». Και: «Θα κατασκευάσεις τη λυχνία από καθαρό χρυσό». Και: «Ο πρώτος άνθρωπος από γη, χοϊκός». Και: «Από πηλό έχεις κατασκευαστεί εσύ, όπως κι εγώ». Αλλά αυτοί, για να παραστήσουν, όπως είπαμε, τη διαφορά της φύσεως, νομοθέτησαν ότι αυτή η λέξη αρμόζει μόνο στον Πατέρα. Έλαβαν μεν τις αρχές αυτής της σχολαστικής διάκρισης από τους έξωθεν, χωρίς όμως να υποταχθούν με ακρίβεια σε εκείνους στα πάντα· αλλά στον μεν Υιό, σύμφωνα με τη νομοθεσία εκείνων, απέδωσαν την ονομασία του οργάνου, στο δε Πνεύμα την ονομασία του τόπου. Διότι λένε «εν Πνεύματι»· και λένε «διά Υιού».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες