Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 28:15

Όταν ο Θεός των όλων πρόσταξε να κατασκευαστούν τα κοσμήματα του αρχιερέα, τότε είπε στον ιερό Μωυσή: «Και θα φτιάξεις το λόγιον της κρίσεως, έργο υφαντό, με μήκος μία σπιθαμή και πλάτος μία σπιθαμή· θα είναι τετράγωνο». Έπειτα πρόσταξε να υφανθούν στο τεχνούργημα με σοφία και τέχνη δώδεκα λίθοι, στο όνομα των δώδεκα φυλών· και ακόμη δύο άλλους ανάμεσα στους υπόλοιπους, που είχαν τα ονόματα "η δήλωση" και "η αλήθεια". Έπειτα, αυτό το λόγιον της κρίσεως κρεμόταν από την επωμίδα με χρυσές αλυσίδες· και επικαθόταν στο στήθος του αρχιερέα, και η δήλωση και η αλήθεια αποτελούσαν τύπο του Εμμανουήλ. Διότι όλα όσα άκουσε από τον Πατέρα, μας τα ανήγγειλε. Και φανέρωσε το θέλημα Εκείνου που τον γέννησε· και κατέστησε ολοφάνερη την οδό της σωτηρίας. Όσο για το ότι είναι και αλήθεια, πώς θα μπορούσε να αμφιβάλλει κανείς, εφόσον ο ίδιος λέει ξεκάθαρα: «Εγώ είμαι η αλήθεια;». Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, κρεμόταν πάνω στην ίδια την καρδιά του αρχιερέα, σαν να φώναζε ο τύπος και να κραύγαζε φανερά, ότι το ιερό γένος θα έχει στον νου και στην καρδιά του τον Σωτήρα και λυτρωτή των όλων, την αλήθεια και τη δήλωση. Δηλαδή ότι υπάρχει απόλυτη ανάγκη οι ιερουργοί να θυμούνται πάντοτε τον Χριστό και να τον φέρουν να κατοικεί μέσα τους μέσω του Πνεύματος· και κατοικία του είναι ο καθαρός νους και η εξαγνισμένη καρδιά.

«Και θα κατασκευάσεις το λόγιο των κρίσεων, έργο υφαντή, σύμφωνα με τον ρυθμό της επωμίδας· θα το κατασκευάσεις από χρυσό και από υάκινθο, και από πορφύρα και από κόκκινο νήμα γνεσμένο, και από γνεσμένο βύσσο· θα το κατασκευάσεις τετράγωνο, θα είναι διπλό, με μήκος μιας σπιθαμής και πλάτος μιας σπιθαμής. Και θα υφάνεις σε αυτό υποδοχή για λίθους σε τέσσερις σειρές.» Έπειτα, αφού παραθέτει τα ονόματα των λίθων, προσθέτει πάλι: «Και οι λίθοι ας είναι δώδεκα από τα ονόματα των υιών του Ισραήλ, σύμφωνα με τα ονόματά τους· ας είναι ως σκαλίσματα σφραγίδων, το καθένα σύμφωνα με το όνομά του για τις δώδεκα φυλές.» Και στη συνέχεια, μετά από λίγο: «Και θα λάβει», λέει, «ο Ααρών τα ονόματα των υιών του Ισραήλ πάνω στο λόγιο της κρίσεως, πάνω στο στήθος του όταν εισέρχεται στα Άγια, ως ενθύμημα ενώπιον του Κυρίου του Θεού». ΠΑΛΛ. Πόσο βαθύ είναι το ζήτημα του λογίου, και μου φαίνεται ότι και ο ίδιος ο τρόπος της κατασκευής του είναι εντελώς δυσνόητος. ΚΥΡ. Πρέπει λοιπόν να προχωρήσουμε σε αυτά, και να πλησιάσουμε όσο πιο κοντά γίνεται στην αλήθεια, έστω κι αν η δυσκολία του εγχειρήματος ίσως δεν μας επιτρέπει να την προσεγγίσουμε απολύτως. Διότι το να βλέπει κανείς τα εξαιρετικά ασαφή ζητήματα έστω και μέσα από καθρέφτη, θα έλεγα εγώ ότι είναι προτιμότερο από το άλλο, εννοώ δηλαδή από το να μην τα έχει κατανοήσει καθόλου. Θα μιλήσω, λοιπόν, όσο είναι δυνατόν και σύμφωνα με αυτό που έχω στον νου μου.

Και επιπλέον σε αυτό, αναφέρει ότι πρέπει να κατασκευαστεί ένα τετράγωνο ύφασμα, σαν σε σχήμα κύβου, μήκους μιας σπιθαμής, ισόπλευρο από παντού. Και προσθέτει ότι πρέπει να ενυφανθούν σε αυτό πολύ σταθερά οι δώδεκα λίθοι, τοποθετημένοι ανά τρεις, σε τέσσερις συνολικά σειρές, με σκαλισμένες πάνω τους τις ονομασίες των φυλών. Έτσι, από την επωμίδα, οι ασπιδίσκες, κρεμασμένες από χρυσές και περίτεχνες αλυσίδες, κάθονταν ελαφρά, ώστε να δίνουν την εντύπωση ότι βρίσκονται ψηλά και πάνω στους ίδιους τους ώμους. Άγγιζαν μάλιστα τα στέρνα και ήδη αιωρούνταν στο ύψος του στήθους· από τις ασπιδίσκες, με τη βοήθεια άλλων αλυσίδων, το λόγιο των κρίσεων, όντας πολύ καλά προσαρτημένο, ακουμπούσε στο στέρνο, έχοντας κρόσσια που κρέμονταν.

Και αυτό πάλι θα είναι για ενθύμηση στους υιούς του Ισραήλ, ενώπιον του Κυρίου, όταν ο Ααρών θα εισέρχεται στο Άγιο. Σου είναι λοιπόν όσο το δυνατόν σαφές το σχήμα των κατασκευασμάτων; ΠΑΛΛ. Και βέβαια. Για ποιο λόγο όμως ονομάστηκε το κατασκεύασμα λόγιο των κρίσεων; ΚΥΡ. Διότι, δεν είπαμε, ετυμολογώντας το, ότι το προηγούμενο ονομάστηκε επωμίδα επειδή εκτεινόταν και στους δύο ώμους; ΠΑΛΛ. Ναι. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; ΚΥΡ. Ότι πάλι λέμε πως, ετυμολογικά και αναλογικά, ονομάστηκε λόγιο των κρίσεων επειδή έχει τοποθετηθεί σαν μέσα στην καρδιά και τα σπλάχνα. Διότι η καρδιά και τα σπλάχνα είναι σαν κατοικία του λογικού μέρους που υπάρχει μέσα μας.

Εκείνο το χρυσοκατασκευασμένο κόσμημα, που ήταν τοποθετημένο πάνω στο στήθος, στο οποίο ορισμένοι λίθοι διαφόρων ειδών, ισάριθμοι με τους πατριάρχες, ήταν διατεταγμένοι σε τέσσερις σειρές και προσαρμοσμένοι ανά τρεις στην καθεμία, φανερώνοντας πάνω τους με γράμματα τα ονόματα των φυλών. Και ο υποδύτης στο εσωτερικό των επωμίδων, που εκτεινόταν από τον αυχένα μέχρι τα άκρα των ποδιών, ευπρεπώς στολισμένος με τα εξαρτήματα των κροσσών. Και το κάτω κράσπεδο δεν ήταν μόνο φιλοτεχνημένο με καλαισθησία λόγω της ποικιλίας της ύφανσης, αλλά και χάρη στα χρυσά κρεμαστά κοσμήματα. Αυτά ήταν χρυσά κουδουνάκια και μικρά ρόδια, τα οποία περιέβαλαν το κάτω κράσπεδο τοποθετημένα εναλλάξ το ένα δίπλα στο άλλο.

Αφού λοιπόν διδάχθηκε αυτά και τα παρόμοια μέσω της οπτασίας της σκηνής εκείνος ο κεκαθαρμένος οφθαλμός της ψυχής του Μωυσή, και αφού υψώθηκε μέσω τέτοιων θεαμάτων, αναβιβάζεται και πάλι στην κορυφή άλλων νοημάτων, λαμβάνοντας διδασκαλία για τον στολισμό της ιεροσύνης. Σε αυτόν περιλαμβάνονται ο υποδύτης και ο επενδύτης και εκείνο το περιστήθιο, που καταλάμπεται από τις ποικίλες λάμψεις των λίθων, καθώς και η ταινία γύρω από την κεφαλή και το πέταλο επάνω της, η περισκελίδα, οι ροΐσκοι, οι κώδωνες, έπειτα, πάνω από όλα, το λόγιο και η δήλωση και η αλήθεια που κατανοείται και στα δύο, και οι επωμίδες που τα συνδέουν εκατέρωθεν, πάνω στις οποίες είναι ενσωματωμένα τα ονόματα των πατριαρχών. Το πλήθος της ακριβούς θεωρίας για το καθένα από αυτά συντέμνεται από τα ίδια τα ονόματα της ενδυμασίας. Διότι ποιο σωματικό ένδυμα ονομάζεται «δήλωση» ή «λόγιο» ή «αλήθεια»; Είναι ασφαλώς προφανές ότι μέσω αυτών καταδεικνύεται πως η ιστορική διήγηση δεν μας περιγράφει αυτή την αισθητή ενδυμασία, αλλά κάποιον στολισμό της ψυχής, ο οποίος εξυφαίνεται μέσω των ενάρετων επιτηδευμάτων.

Εκείνο δε το τετράγωνο κόσμημα, το οποίο εξαρτάται εκατέρωθεν από τις ασπίδες και στο οποίο είναι αναγραμμένοι στους λίθους οι πατριάρχες που έδωσαν τα ονόματά τους στις φυλές, γίνεται προκάλυμμα της καρδιάς, καθώς ο λόγος μάς διδάσκει μέσω αυτού του σχήματος ότι εκείνος που απέκρουσε τον πονηρό τοξότη με αυτές τις δύο ασπίδες, θα κατακοσμήσει τη δική του ψυχή με όλες τις αρετές των πατριαρχών, αφού ο καθένας τους διαλάμπει με διαφορετικό τρόπο στον πέπλο της αρετής. Το δε τετράγωνο σχήμα ας είναι για εσένα ένδειξη της σταθερότητας στο αγαθό.

Η Γραφή εκλαμβάνει τα χέρια και τους ώμους ως σύμβολα των πράξεων, όπως όταν λέει για τον Δαβίδ: «Και με τη σύνεση των χεριών του τους καθοδήγησε». Ενυπήρχαν επίσης στο λογείο που βρισκόταν πάνω στο στήθος ενσωματωμένοι και οι δώδεκα λίθοι, υποδηλώνοντας τις δώδεκα φυλές. Και παρατήρησε ότι επάνω μεν και στους ώμους η φύση των λίθων ήταν μία, δηλαδή ο σμάραγδος, ενώ κάτω και στο στήθος ήταν δώδεκα, υποδηλώνοντας έτσι ο λόγος ότι άνωθεν όλοι προήλθαμε από μία φύση, αλλά με την πάροδο του χρόνου χωριστήκαμε εξαιτίας διαφορετικών απόψεων· και το μεν το αποδίδει στη γνώμη, ενώ το δε στη φύση.