Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 28:4

Ο Κύριος απειλεί μέσω του Προφήτη να αφαιρέσει από τις γυναίκες που καλλωπίζονται και τους κοσύμβους. Η λέξη «κόσυμβος», ωστόσο, δεν συνηθίζεται καθόλου στην ελληνική γλώσσα, γι' αυτό και το νόημά της δεν είναι προφανές. Πλην όμως εμείς, συναντώντας στην κατασκευή της αρχιερατικής στολής «χιτώνα κοσυμβωτό», ο οποίος έφερε μικρά ρόδια και κώδωνες, κατανοήσαμε τους κοσύμβους ως κάποια δεσίματα των κροσσών, τα οποία κρέμονταν από τις άκρες μαζί με τους χρυσούς κώδωνες και τα μικρά ρόδια. Αυτά ακριβώς μιμούνταν από υπερβολική τρυφή και οι θυγατέρες της Σιών στην περιβολή του δικού τους ενδύματος· με τον τρόπο αυτό προσέβαλλαν τα ιερατικά γνωρίσματα, περιφέροντας υακίνθινα και κόκκινα κομβώματα κροσσών κρεμασμένα από το στρίφωμα.

Ο νόμος, σαν μέσα σε σκιές, καλλωπίζει τον Ααρών, ανάγοντας στον Χριστό τη δόξα που προέρχεται από την ποικιλμένη ενδυμασία. Διότι σχεδόν συνυφασμένος με την κατασκευή των τεχνημάτων βρίσκεται ένας μυστικός και ακριβής λόγος, ο οποίος φανερώνει αινιγματωδώς τη δόξα του Σωτήρα. Διότι δες πώς λέει ότι οι τεχνίτες των ενδυμάτων είχαν γεμίσει από τη σύνεση που προέρχεται από τον Θεό, ο οποίος οδηγεί σε περίτεχνη ποικιλία και αποτυπώνει τη δόξα του Χριστού στα ενδύματα. Τα κατασκευάσματα είναι το περιστήθιο και η επωμίδα, ο ποδήρης και ο κροσσωτός χιτώνας, η κίδαρις και η ζώνη, αυτά και εκτός από αυτά και άλλα, τα οποία θα αναφέρουμε ένα προς ένα, όσο είναι δυνατόν. Είπε λοιπόν για αυτούς που αναλάμβαναν τα έργα: «Και αυτοί θα πάρουν το χρυσάφι, και την υάκινθο, και την πορφύρα, και το κόκκινο, και τη βύσσο». Και πάλι, στρέφοντας με λεπτότητα τον νου στα προκείμενα, πρόσεξε ιδιαίτερα αυτό πριν από τα άλλα. ΠΑΛΛ. Ποιο είναι αυτό που λες; ΚΥΡ. Δεν έχουν κατασκευαστεί άραγε όλα όσα βρίσκονται στη σκηνή από χρυσάφι και βύσσο, και βέβαια από πορφύρα και κλωσμένο κόκκινο, καθώς και από υάκινθο, και δεν αποτελούσαν τύπο του Χριστού; ΠΑΛΛ. Έτσι είναι. ΚΥΡ. Δες λοιπόν ότι με τα ίδια υλικά κατασκευάστηκε και η στολή αυτού που προείχε στην ιερωσύνη, κυοφορώντας πάλι τη δόξα του Χριστού σαν σε εικόνα και τύπους· διότι οι ίδιοι λόγοι, και όχι διαφορετική γνώση, υποδεικνύουν το κάλλος του Χριστού.

Αφού λοιπόν διδάχθηκε αυτά και τα παρόμοια μέσω της οπτασίας της σκηνής εκείνος ο κεκαθαρμένος οφθαλμός της ψυχής του Μωυσή, και αφού υψώθηκε μέσω τέτοιων θεαμάτων, αναβιβάζεται και πάλι στην κορυφή άλλων νοημάτων, λαμβάνοντας διδασκαλία για τον στολισμό της ιεροσύνης. Σε αυτόν περιλαμβάνονται ο υποδύτης και ο επενδύτης και εκείνο το περιστήθιο, που καταλάμπεται από τις ποικίλες λάμψεις των λίθων, καθώς και η ταινία γύρω από την κεφαλή και το πέταλο επάνω της, η περισκελίδα, οι ροΐσκοι, οι κώδωνες, έπειτα, πάνω από όλα, το λόγιο και η δήλωση και η αλήθεια που κατανοείται και στα δύο, και οι επωμίδες που τα συνδέουν εκατέρωθεν, πάνω στις οποίες είναι ενσωματωμένα τα ονόματα των πατριαρχών. Το πλήθος της ακριβούς θεωρίας για το καθένα από αυτά συντέμνεται από τα ίδια τα ονόματα της ενδυμασίας. Διότι ποιο σωματικό ένδυμα ονομάζεται «δήλωση» ή «λόγιο» ή «αλήθεια»; Είναι ασφαλώς προφανές ότι μέσω αυτών καταδεικνύεται πως η ιστορική διήγηση δεν μας περιγράφει αυτή την αισθητή ενδυμασία, αλλά κάποιον στολισμό της ψυχής, ο οποίος εξυφαίνεται μέσω των ενάρετων επιτηδευμάτων.

Ο λόγος παραγγέλλει να είναι αυτός ο χιτώνας κοσυμβωτός. Κόσυμβοι δε πάνω σε αυτόν είναι τα σφαιροειδή εξαρτήματα που κρέμονται χάριν στολισμού, πέρα από την πρακτική ανάγκη. Μέσα από αυτά μαθαίνουμε ότι η αρετή δεν πρέπει να μετριέται μόνο με βάση την εντολή, αλλά πρέπει να επινοείται και κάτι από εμάς μέσω όσων επιπλέον σκεφτόμαστε, ώστε να προστεθεί κάποιος στολισμός στο ένδυμα· όπως ακριβώς ήταν ο Παύλος, ο οποίος συνέπλεκε στις εντολές τους ωραίους κόσυμβους από τον δικό του εαυτό. Διότι, ενώ ο νόμος παραγγέλλει όσοι υπηρετούν στο θυσιαστήριο να παίρνουν μερίδιο από το θυσιαστήριο, και όσοι κηρύττουν το Ευαγγέλιο να ζουν από αυτό, εκείνος καθιστά το Ευαγγέλιο αδάπανο (χωρίς οικονομική επιβάρυνση), πεινώντας, διψώντας και στερούμενος ενδυμάτων. Αυτοί είναι οι ωραίοι κόσυμβοι, οι οποίοι καταστολίζουν τον χιτώνα των εντολών με τη δική τους προσθήκη.

2. Εμπρός λοιπόν, ας γιορτάσουμε την ημέρα, ας πανηγυρίσουμε τη γέννηση, όχι μόνο οι περίοικοι, αλλά και όλα τα περίχωρα του νοητού Ιορδάνη· ας δούμε το ξένο μυστήριο, ας δούμε αυτό που τελείται παραδόξως σήμερα, ας κατανοήσουμε τα όσα αφορούν τον Ζαχαρία, ας ομολογήσουμε με ευγνωμοσύνη τα της Ελισάβετ. Δεν γεννήθηκε λοιπόν από άσημους γονείς, για να φανεί και από αυτό ότι ο Πρόδρομος είναι μέγιστος, αλλά από πάρα πολύ επιφανείς και ένδοξους· διότι ο μεν ήταν ένας άλλος Ααρών, τόσο στην ηλικία όσο και στο αξίωμα, ντυμένος την ιερατική στολή, εννοώ το περιστήθιο, την επωμίδα, τον ποδήρη, τον κροσσωτό χιτώνα, την κίδαρη και τη ζώνη, τα οποία ήταν διακοσμημένα με χρυσό, πολύτιμους λίθους, υάκινθο και βύσσο· και έτσι εισερχόταν στα Άγια των Αγίων, κατά την εφημερία της ιερουργίας του· η δε ήταν ισόδοξη με τη Σάρρα, ή μάλλον υπέρτερη σε δόξα, αφού ήταν και συγγενής της Θεομήτορος· διότι γεννά ύστερα από στειρότητα, σύμφωνα με την υπόσχεση, όχι τον Ισαάκ που ονομάστηκε δούλος του Θεού, αλλά τον Ιωάννη που αναδείχθηκε γνήσιος φίλος του Κυρίου.