Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 28:9

Και αυτά μεν έχουν έτσι, είναι πλέον καιρός να μιλήσουμε για εκείνα που υφάνθηκαν ποικιλοτρόπως για την τιμή και τη δόξα του Ααρών. Λοιπόν, «Και θα κατασκευάσουν, λέει, την επωμίδα από κλωσμένο λινάρι, έργο κεντητή, δύο επωμίδες που θα συνδέονται μεταξύ τους θα υπάρχουν σε αυτό, εξαρτημένη η μία με την άλλη στα δύο άκρα της. Και το ύφασμα των επωμίδων, που είναι πάνω του σύμφωνα με την κατασκευή, θα είναι από το ίδιο υλικό, από χρυσάφι και υάκινθο και πορφύρα και κλωσμένο κόκκινο και κλωσμένο λινάρι». Και αφού καθόρισε για τα υφάσματα την ύλη που ήδη προαναφέρθηκε, αμέσως προσθέτει: «Και θα πάρεις τους δύο λίθους, σμαραγδένιους λίθους, και θα χαράξεις σε αυτούς τα ονόματα των υιών του Ισραήλ, έξι ονόματα στον έναν λίθο, και τα υπόλοιπα έξι ονόματα στον δεύτερο λίθο, σύμφωνα με τη σειρά γέννησής τους, έργο λιθοξοϊκής τέχνης· σαν σκάλισμα σφραγίδας θα χαράξεις τους λίθους με τα ονόματα των υιών του Ισραήλ. Και θα τοποθετήσεις τους δύο λίθους πάνω στους ώμους της επωμίδας· οι λίθοι είναι ενθύμιο για τους υιούς του Ισραήλ». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Βαθύς, όπως φαίνεται, είναι ο λόγος στα νοήματα αυτά· προσπάθησε όμως πρώτα να πεις εκείνο: τι ακριβώς είναι αυτό που ονομάζεται επωμίδα, ή με ποιον τρόπο μπορεί να ήταν κατασκευασμένη. ΚΥΡΙΛΛΟΣ:

Σε αυτήν λοιπόν την επωμίδα καθόριζε με σαφήνεια ότι έπρεπε να στερεωθούν δύο λίθοι, συγκεκριμένα σμαράγδια, πολύ καλά δεμένοι με λεπτά νήματα, όπου θα είχαν χαραχθεί έντεχνα τα ονόματα των φυλών, ώστε να αναγράφονται έξι σε κάθε λίθο. Και ποιος είναι ο λόγος για αυτό, μας το διευκρίνισε ο ίδιος λέγοντας: «Και θα φέρει ο Ααρών τα ονόματα των υιών Ισραήλ ενώπιον του Κυρίου πάνω στους δύο ώμους του, ως μνημόσυνο για αυτούς». ΠΑΛΛ. Και τι θα θεωρήσουμε πάλι ότι υποδηλώνεται μέσω των λίθων και όσων υπάρχουν σε αυτούς; ΚΥΡ. Άκουσε λοιπόν: Ο σμάραγδος είναι ένας ωχρός λίθος.

Αφού λοιπόν διδάχθηκε αυτά και τα παρόμοια μέσω της οπτασίας της σκηνής εκείνος ο κεκαθαρμένος οφθαλμός της ψυχής του Μωυσή, και αφού υψώθηκε μέσω τέτοιων θεαμάτων, αναβιβάζεται και πάλι στην κορυφή άλλων νοημάτων, λαμβάνοντας διδασκαλία για τον στολισμό της ιεροσύνης. Σε αυτόν περιλαμβάνονται ο υποδύτης και ο επενδύτης και εκείνο το περιστήθιο, που καταλάμπεται από τις ποικίλες λάμψεις των λίθων, καθώς και η ταινία γύρω από την κεφαλή και το πέταλο επάνω της, η περισκελίδα, οι ροΐσκοι, οι κώδωνες, έπειτα, πάνω από όλα, το λόγιο και η δήλωση και η αλήθεια που κατανοείται και στα δύο, και οι επωμίδες που τα συνδέουν εκατέρωθεν, πάνω στις οποίες είναι ενσωματωμένα τα ονόματα των πατριαρχών. Το πλήθος της ακριβούς θεωρίας για το καθένα από αυτά συντέμνεται από τα ίδια τα ονόματα της ενδυμασίας. Διότι ποιο σωματικό ένδυμα ονομάζεται «δήλωση» ή «λόγιο» ή «αλήθεια»; Είναι ασφαλώς προφανές ότι μέσω αυτών καταδεικνύεται πως η ιστορική διήγηση δεν μας περιγράφει αυτή την αισθητή ενδυμασία, αλλά κάποιον στολισμό της ψυχής, ο οποίος εξυφαίνεται μέσω των ενάρετων επιτηδευμάτων.

Έπειτα, δύο πέπλα τοποθετούνται από πάνω στον ποδήρη, τα οποία κατεβαίνουν από τους ώμους μέχρι το στήθος και την πλάτη, και ενώνονται μεταξύ τους με δύο πόρπες, μία σε κάθε ώμο. Οι πόρπες αυτές είναι λίθοι που φέρουν στα χαράγματά τους τα ονόματα των πατριαρχών, έξι στον καθένα. Η ύφανση των πέπλων είναι ποικίλη. Ο υάκινθος συμπλέκεται με την πορφύρα, και το ερυθρό χρώμα του κόκκου αναμειγνύεται με τη βύσσο. Σε όλα δε αυτά συνυφαίνεται νήμα από χρυσό, έτσι ώστε από την πολυειδή αυτή βαφή να ακτινοβολεί από το ύφασμα μια αρμονικά συγκερασμένη ομορφιά.

Έκτος τρόπος εικόνας είναι αυτή που γίνεται για την ανάμνηση των γεγονότων, είτε κάποιου θαύματος είτε κάποιας αρετής, προς δόξα, τιμή και διατήρηση της μνήμης εκείνων που αρίστευσαν και διέπρεψαν στην αρετή, ή της κακίας για τον διασυρμό και την αισχύνη των χειρίστων ανδρών, με σκοπό τη μελλοντική ωφέλεια όσων τις βλέπουν, ώστε αφενός να αποφεύγουμε τα κακά, και αφετέρου να μιμούμαστε με ζήλο τις αρετές. Και αυτή είναι διπλή: αφενός μέσω του λόγου που καταγράφεται στα βιβλία —διότι το γράμμα εικονίζει τον λόγο, όπως ο Θεός εγχάραξε τον νόμο στις πλάκες και πρόσταξε να καταγραφούν οι βίοι των θεοφιλών ανδρών— και αφετέρου μέσω της αισθητής παρατήρησης, όπως πρόσταξε να τοποθετηθούν η στάμνα και η ράβδος μέσα στην κιβωτό ως αιώνιο μνημόσυνο, και όπως διέταξε να εγχαραχθούν τα ονόματα των φυλών στους λίθους της επωμίδας, αλλά και να ανασυρθούν οι δώδεκα λίθοι από τον Ιορδάνη ως τύπος των ιερέων —ω του μυστηρίου, πόσο μέγιστο είναι στ' αλήθεια για τους πιστούς— αυτών που σήκωναν την κιβωτό και της υποχώρησης του ύδατος. Έτσι και τώρα, τις εικόνες των ενάρετων ανδρών που υπήρξαν, για ανάμνηση και για δικό μας ζήλο, τις ιστορούμε με πόθο. Επομένως, ή κατάργησε κάθε εικόνα και νομοθέτησε αντίθετα προς Αυτόν που πρόσταξε να γίνονται αυτά, ή αποδέξου την καθεμία σύμφωνα με το νόημα και τον τρόπο που ταιριάζει στην καθεμία.

Αλλά η μεν τιάρα συμβόλιζε την εξουσία που ο ίδιος ασκούσε στον λαό, καθώς και εκείνη στην οποία υπαγόταν ενώπιον του Θεού. Το δε χρυσό πέταλο, στο οποίο είχε σκαλιστεί το όνομα του Θεού, βρισκόταν στο στήθος, αποτελώντας τύπο της προφύλαξης των κινήσεων της καρδιάς, και του πώς πρέπει αυτές να ρυθμίζονται με την προσήλωση και την αναφορά προς το θείο. Πάνω στους ώμους υπήρχαν δύο λίθοι από σμαράγδι, που έφεραν τις έξι φυλές από τη μία πλευρά και τις άλλες έξι από την άλλη. Αυτοί αποτελούσαν σύμβολο της αρχιερατικής επίβλεψης. Διότι η πέτρα του σμαραγδιού διαθέτει και ευπρεπή πρασινάδα και διαυγή καθαρότητα, υποδηλώνοντας τη δύναμη του καθρέφτη, καθώς πρέπει ο ιερέας και να επαγρυπνεί με την άσκηση και να προσφέρει τον βίο του ως καθρέφτη σε όσους υπάγονται σε αυτόν. Το σμαράγδι βρίσκεται στους ώμους, επειδή αποτελεί σημείο της πράξης, διότι η πρακτική δύναμη εξαρτάται από τους ώμους. Γι' αυτό και ο Θεός λέει προς την Ιερουσαλήμ: «Τοποθέτησε την καρδιά σου πάνω στους ώμους σου, ατιμασμένη θυγατέρα, διότι ο Κύριος σε ανοικοδομεί για σωτηρία».

Η Γραφή εκλαμβάνει τα χέρια και τους ώμους ως σύμβολα των πράξεων, όπως όταν λέει για τον Δαβίδ: «Και με τη σύνεση των χεριών του τους καθοδήγησε». Ενυπήρχαν επίσης στο λογείο που βρισκόταν πάνω στο στήθος ενσωματωμένοι και οι δώδεκα λίθοι, υποδηλώνοντας τις δώδεκα φυλές. Και παρατήρησε ότι επάνω μεν και στους ώμους η φύση των λίθων ήταν μία, δηλαδή ο σμάραγδος, ενώ κάτω και στο στήθος ήταν δώδεκα, υποδηλώνοντας έτσι ο λόγος ότι άνωθεν όλοι προήλθαμε από μία φύση, αλλά με την πάροδο του χρόνου χωριστήκαμε εξαιτίας διαφορετικών απόψεων· και το μεν το αποδίδει στη γνώμη, ενώ το δε στη φύση.