Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 3:10

Και άκουσα τη φωνή του Κυρίου να λέει: «Ποιον να αποστείλω; Και ποιος θα πορευθεί;». Τον Μωυσή βέβαια δεν τον ερωτά, αλλά θεωρώντας τον έτοιμο λέει: «Και τώρα έλα· θα σε αποστείλω στον Φαραώ, τον βασιλιά της Αιγύπτου». Προς τον Ησαΐα, όμως, λέει: «Ποιον να αποστείλω; Και ποιος θα πορευθεί;». Ποια είναι λοιπόν η αιτία; Το ότι εκεί αφενός ο Μωυσής απεστάλη για το αγαθό και την ευεργεσία του λαού, ενώ εδώ πρόκειται για διακονία δυσάρεστων γεγονότων. Γι' αυτόν τον λόγο, στον μεν πρώτο δόθηκε πρόσταγμα, στον δε δεύτερο η υπηρεσία αφέθηκε στην ελεύθερη βούλησή του, διότι εμείς οι άνθρωποι από τη φύση μας αποδεχόμαστε εκείνα τα οποία οι ίδιοι εκούσια επιλέγουμε, έστω και αν είναι κοπιαστικά. Γι' αυτόν τον λόγο ο Κύριος επιθυμεί να αποδεχθεί ο προφήτης την αποστολή εκούσια. Και το ότι μεν υπήρχε ανάγκη για την αποστολή, το έδειξε· επιθυμεί όμως το κατάλληλο για τη διακονία πρόσωπο να αναδειχθεί μέσα από την ίδια του την προθυμία.

Εκείνος όμως που βρίσκεται σε ανομίες και δεν αξιώνεται της επιγνώσεως του Όντος, δεν δύναται να δώσει για τον εαυτό του τη μαρτυρία: «Ιδού, εγώ είμαι». Επειδή δε ο Θεός έθεσε πρώτον Αποστόλους, δεύτερον Προφήτες, διά τούτο και ο Ησαΐας δέχεται πρώτον το χάρισμα της αποστολής. Αλλά και ο Μωυσής ανήκει στους Αποστόλους· διότι λέγει: «Έλα να σε αποστείλω προς τον Φαραώ, τον βασιλέα της Αιγύπτου». Και ο Ιερεμίας επίσης ακούει: «Προς όλους, σε όσους σε εξαποστείλω, θα πορευθείς».

Διότι, από τη μία πλευρά, ο Μωυσής δεν ερωτάται «Ποιον να αποστείλω;», αλλά δέχεται ο ίδιος προσωπικά την προσταγή: «Και τώρα», λέει, «έλα· θα σε αποστείλω στον Φαραώ στην Αίγυπτο, και θα εξάγεις τον λαό μου, τους υιούς του Ισραήλ, από τη γη της Αιγύπτου». Από την άλλη πλευρά, ο Ησαΐας, ενώ ο λόγος του Θεού αναζητούσε αόριστα αυτόν που θα διακονήσει την αποστολή, προσφέρει ο ίδιος τον εαυτό του. Τι συμπεραίνουμε λοιπόν; Δεν συγκρούονται μεταξύ τους οι διαθέσεις των Αγίων ως προς το ίδιο ζήτημα επειδή τηρούν αντίθετη στάση. Αλλά ο μεν Μωυσής γνώριζε το έργο για το οποίο αποστελλόταν, και για τον λόγο αυτόν δίσταζε, αποβλέποντας αφενός στο ανένδοτο της καρδιάς του Φαραώ και αφετέρου στο πόσο απείθαρχος και δυσάγωγος ήταν ο λαός. Επειδή, άλλωστε, είχε δοκιμάσει την αγνωμοσύνη των Ιουδαίων, αφού, αν και ευεργετήθηκαν, τον ανάγκασαν να φύγει. Γι' αυτό και, μη αντέχοντας την κακία τους, αποσύρθηκε στην ησυχία της ερήμου, και με την πρόφαση της ποιμαντικής απέφευγε τους θορύβους των πόλεων και των πολλών ανθρώπων. Για τον λόγο αυτόν λέει: «Ποιος είμαι εγώ, για να πορευθώ στον Φαραώ και να εξάγω τον λαό από τη γη της Αιγύπτου;»

Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, είπε: «Εάν σας αναγγείλω όσα γίνονται καθημερινά», και μέσα από αυτά «θα υπενθυμίσω και τα προαιώνια»· όπως και στον Μωυσή ο Θεός φανέρωσε πρώτα τη φωτιά που έκαιγε, και η οπτασία μέσα στη φλεγόμενη βάτο υπήρξε το πιο πρόσφατο· και αμέσως του μίλησε άγγελος, και έπειτα ο Κύριος μέσα από τη βάτο. Εκείνος όμως αμέσως δεν ζητά από Αυτόν τα ορώμενα, αλλά ερωτά για τα απ' αρχής: «Έλα λοιπόν», λέει, «να σε αποστείλω προς τους υιούς Ισραήλ και θα τους πεις ότι ο Θεός των πατέρων μας με έχει αποστείλει· ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ», ονομάζοντας αυτούς που σχετίζονται με τον Αβραάμ πέντε ή έξι γενεές πριν από τον Μωυσή. Και επειδή είπε «ο Θεός των πατέρων», διακήρυξε το αρχαίο. Ο Μωυσής, όμως, χαριτωμένος από τον Θεό με σύνεση, δεν ρωτούσε για αυτά, αλλά και για το ακόμη ανώτερο, λέγοντας: «Εάν πάω προς αυτούς και μου πουν: "Ποιο είναι το όνομά του;" τι θα τους πω;». Τότε πλέον Εκείνος του αποκαλύπτει: «Εγώ είμαι ο Ων». Και έτσι ξεκίνησε πρώτα από τα πιο κοντινά, αλλά στο τέλος φανέρωσε το ανώτατο. Αλλά και ο Λουκάς αρχίζει από τα κατώτερα και πιο κοντινά, λέγοντας ότι «ο ίδιος ο Ιησούς ήταν περίπου τριάντα ετών όταν άρχιζε το έργο του, όντας υιός, όπως νομιζόταν, του Ιωσήφ, του Ηλί, του Ματθάν, του Νάθαν, του Δαυίδ, του Ιούδα, του Ιακώβ, του Αβραάμ, του Ναχώρ, του Νώε, του Λάμεχ, του Ενώχ, του Σηθ, του Αδάμ, του Θεού». Και βλέπεις πώς έδειξε πρώτα την ένσαρκη παρουσία, και έπειτα το έσχατο.

Λέει δε ο Μωυσής: «Α! Τι σημάδι είναι αυτό από τη βάτο, θαυμαστό και απίστευτο στους θνητούς; Ξαφνικά η βάτος καίγεται με πολλή φωτιά, αλλά ολόκληρος ο βλαστός της παραμένει χλωρός. Τι συμβαίνει άραγε; Θα προχωρήσω για να δω αυτό το μέγιστο θαύμα· διότι δεν μπορεί να γίνει πιστευτό από τους ανθρώπους». Έπειτα ο Θεός τού μιλάει: «Στάσου, άριστε, μην πλησιάζεις, Μωυσή, πριν λύσεις την υπόδεση των ποδιών σου· διότι η γη πάνω στην οποία στέκεσαι είναι άγια, και από τη βάτο εκλάμπει σε σένα ο θείος λόγος. Πάρε θάρρος, παιδί μου, και άκουσε τα λόγια μου· διότι είναι αδύνατον σε θνητό άνθρωπο να δει το πρόσωπό μου, αλλά σου επιτρέπεται να ακούσεις τα λόγια μου, για τα οποία έχω έλθει. Εγώ είμαι ο Θεός των προπατόρων σου, για τους οποίους μιλάς, του Αβραάμ και του Ισαάκ και τρίτου του Ιακώβ. Ενθυμούμενος δε εκείνους και επιπλέον τις δωρεές μου, βρίσκομαι εδώ για να σώσω τον εβραϊκό λαό μου, βλέποντας την κακοπάθεια και τον πόνο των δούλων μου. Αλλά πήγαινε και μετέφερε τα λόγια μου, πρώτα σε όλους μαζί τους Εβραίους, και έπειτα στον βασιλιά αυτά που έχω προστάξει, ώστε να εξαγάγεις τον λαό μου από τη χώρα». Έπειτα, παραλείποντας ορισμένους διαλόγους, ο ίδιος ο Μωυσής λέει: «Δεν είμαι εύγλωττος από τη φύση μου, και η γλώσσα μου δυσκολεύεται στην ομιλία και είναι ισχνή, ώστε να μην μπορούν τα λόγια μου να ειπωθούν ενώπιον του βασιλιά». Έπειτα, σε αυτά ο Θεός του αποκρίνεται: «Θα στείλω γρήγορα τον αδελφό σου, τον Ααρών, στον οποίο θα πεις όλα όσα έχουν λεχθεί από εμένα, και αυτός θα μιλήσει ενώπιον του βασιλιά· εσύ μεν θα απευθύνεσαι σε εμάς, εκείνος δε θα τα λαμβάνει από εσένα».

Αλλά αυτοί οι λόγοι έχουν διατυπωθεί προς απόδειξη ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Υιός του Θεού και απόστολος, ο οποίος ήταν προηγουμένως Λόγος, και εμφανίστηκε άλλοτε με μορφή πυρός και άλλοτε με ασώματη εικόνα, τώρα δε, έχοντας γίνει άνθρωπος κατά το θέλημα του Θεού υπέρ του ανθρώπινου γένους, υπέμεινε να πάθει όσα ενέργησαν οι δαίμονες ώστε να υποστεί από τους ανόητους Ιουδαίους. Οι οποίοι, μολονότι υπάρχει ρητή αναφορά στα συγγράμματα του Μωυσή: «Και μίλησε άγγελος του Θεού στον Μωυσή μέσα σε φλόγα πυρός στη βάτο και είπε, Εγώ είμαι ο Ων», «ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ», ισχυρίζονται ότι αυτός που τα είπε αυτά είναι ο Πατέρας και δημιουργός των πάντων. Γι' αυτό και το προφητικό Πνεύμα, ελέγχοντάς τους, είπε: «Ο Ισραήλ όμως δεν με γνώρισε, και ο λαός δεν με κατανόησε». Και πάλι ο Ιησούς, όπως προείπαμε, ενώ βρισκόταν ανάμεσά τους, είπε: «Κανείς δεν γνώρισε τον Πατέρα παρά μόνο ο Υιός, ούτε τον Υιό παρά μόνο ο Πατέρας και σε όποιον ο Υιός τον αποκαλύψει». Οι Ιουδαίοι, λοιπόν, επειδή θεωρούσαν πάντοτε ότι ο Πατέρας των πάντων είχε μιλήσει στον Μωυσή, ενώ εκείνος που του μίλησε ήταν ο Υιός του Θεού, ο οποίος καλείται και άγγελος και απόστολος, δικαίως ελέγχονται και από το προφητικό Πνεύμα και από τον ίδιο τον Χριστό ότι δεν γνώρισαν ούτε τον Πατέρα ούτε τον Υιό.