Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 3:8

Λέει δε ο Μωυσής: «Α! Τι σημάδι είναι αυτό από τη βάτο, θαυμαστό και απίστευτο στους θνητούς; Ξαφνικά η βάτος καίγεται με πολλή φωτιά, αλλά ολόκληρος ο βλαστός της παραμένει χλωρός. Τι συμβαίνει άραγε; Θα προχωρήσω για να δω αυτό το μέγιστο θαύμα· διότι δεν μπορεί να γίνει πιστευτό από τους ανθρώπους». Έπειτα ο Θεός τού μιλάει: «Στάσου, άριστε, μην πλησιάζεις, Μωυσή, πριν λύσεις την υπόδεση των ποδιών σου· διότι η γη πάνω στην οποία στέκεσαι είναι άγια, και από τη βάτο εκλάμπει σε σένα ο θείος λόγος. Πάρε θάρρος, παιδί μου, και άκουσε τα λόγια μου· διότι είναι αδύνατον σε θνητό άνθρωπο να δει το πρόσωπό μου, αλλά σου επιτρέπεται να ακούσεις τα λόγια μου, για τα οποία έχω έλθει. Εγώ είμαι ο Θεός των προπατόρων σου, για τους οποίους μιλάς, του Αβραάμ και του Ισαάκ και τρίτου του Ιακώβ. Ενθυμούμενος δε εκείνους και επιπλέον τις δωρεές μου, βρίσκομαι εδώ για να σώσω τον εβραϊκό λαό μου, βλέποντας την κακοπάθεια και τον πόνο των δούλων μου. Αλλά πήγαινε και μετέφερε τα λόγια μου, πρώτα σε όλους μαζί τους Εβραίους, και έπειτα στον βασιλιά αυτά που έχω προστάξει, ώστε να εξαγάγεις τον λαό μου από τη χώρα». Έπειτα, παραλείποντας ορισμένους διαλόγους, ο ίδιος ο Μωυσής λέει: «Δεν είμαι εύγλωττος από τη φύση μου, και η γλώσσα μου δυσκολεύεται στην ομιλία και είναι ισχνή, ώστε να μην μπορούν τα λόγια μου να ειπωθούν ενώπιον του βασιλιά». Έπειτα, σε αυτά ο Θεός του αποκρίνεται: «Θα στείλω γρήγορα τον αδελφό σου, τον Ααρών, στον οποίο θα πεις όλα όσα έχουν λεχθεί από εμένα, και αυτός θα μιλήσει ενώπιον του βασιλιά· εσύ μεν θα απευθύνεσαι σε εμάς, εκείνος δε θα τα λαμβάνει από εσένα».

Είδα πραγματικά την κακουχία του λαού μου στην Αίγυπτο, και άκουσα την κραυγή τους εξαιτίας των εργοδιωκτών τους. Διότι γνωρίζω τον πόνο τους, και κατέβηκα για να τους ελευθερώσω. Σε εισάκουσα στο απόκρυφο της καταιγίδας. Όταν κατέβηκε στο όρος Σινά, και ζοφερή νεφέλη κάλυψε το όρος (τέτοιου είδους νεφέλη ονομάζεται καταιγίδα), τότε τους εισάκουσε.

Για μεν τις πόλεις των Χαναναίων αναφέρεται: «Πόλεις οχυρωμένες μέχρι τον ουρανό»· για τη γη τους έχει ειπωθεί: «Γη που ρέει γάλα και μέλι». Για εκείνους που ταξιδεύουν στη θάλασσα: «Ανεβαίνουν μέχρι τους ουρανούς και κατεβαίνουν μέχρι τις αβύσσους». Ας ερμηνεύσει, λοιπόν, αυτά ο αγροικόσοφος εκείνος, χωρίς να καταφύγει σε θεωρητικές ερμηνείες, ούτε να προσπαθήσει να τα αλληγορήσει, αλλά εκθέτοντας κυριολεκτικά τα πράγματα. Αν όμως δεν μπορεί (διότι αναγκαστικά πρέπει να παραδεχθεί ότι είτε έχουν ειπωθεί με υπερβολή, είτε χρειάζονται ερμηνεία), για ποιον λόγο, παρέχοντας απόδειξη της έσχατης αμάθειάς του, θέλησε να επικρίνει τον ευαγγελιστή, ο οποίος, ακόμη κι αν φάνηκε να χρησιμοποιεί υπερβολή, τη μετρίασε λέγοντας «Νομίζω»; Διότι στις προηγούμενες περιπτώσεις η υπερβολή είναι άκρατη, ενώ εδώ είναι μετριασμένη. Διότι δεν την άφησε απλώς, αλλά τη μετρίασε. Και εκείνος που μετριάζει τις υπερβολές κάνει δύο πράγματα: και δείχνει τον δικό του πόθο, και προσεγγίζει την αλήθεια. Είναι όμως πιθανό να μην έχει ειπωθεί καν με υπερβολή. Διότι δεν αναφέρεται ότι ο Ιησούς έκανε πολλά και άλλα σημεία σε αυτόν τον κόσμο, αλλά αόριστα ότι τα έκανε. Υπάρχουν μάλιστα άλλα έργα Του, παλαιότερα από τον κόσμο, τα οποία είναι αδύνατον να παραδοθούν είτε μέσω γραφής είτε σε βιβλία, όχι μόνο λόγω του πλήθους και του μεγέθους τους, αλλά και επειδή υπερβαίνουν τον λόγο και τον νου.

Τι όμως είπε για εκείνη; «Γη που ρέει γάλα και μέλι». Αυτό μπορεί να ειπωθεί και για τη γλώσσα αυτού του ανδρός: γλώσσα που ρέει γάλα και μέλι. Για να απολαύσουμε λοιπόν το γάλα και να χορτάσουμε από το μέλι, αφού σταματήσουμε εδώ τον δικό μας λόγο, ας ακούσουμε τη λύρα και τη σάλπιγγα. Διότι, όταν αναλογίζομαι την τέρψη των λόγων του, αποκαλώ τη φωνή του λύρα· όταν όμως σκέφτομαι τη δύναμη των νοημάτων, την αποκαλώ πολεμική σάλπιγγα, και μάλιστα σαν εκείνη που είχαν οι Ιουδαίοι, όταν γκρέμισαν τα τείχη της Ιεριχούς. Όπως δηλαδή τότε ο ήχος των σαλπίγγων, προσκρούοντας πάνω στις πέτρες πιο σφοδρά και από τη φωτιά, τα κατέστρεφε και τα αφάνιζε όλα, έτσι και τώρα η δική του φωνή, ορμώντας στα οχυρώματα των αιρετικών όχι με μικρότερη δύναμη από εκείνη τη σάλπιγγα, γκρεμίζει λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαίρεται εναντίον της γνώσης του Θεού. Αλλά για να μη μάθετε αυτά τα πράγματα μέσω της δικής μας γλώσσας, αλλά μέσω της δικής του, ας καταπαύσουμε τον δικό μας λόγο, αναπέμποντας δόξα στον Θεό, ο Οποίος μας παρέχει τέτοιους διδασκάλους, διότι σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Είδα πράγματι την κάκωση του λαού μου, λέγει, που βρίσκεται στην Αίγυπτο, και άκουσα τον στεναγμό τους, και κατέβηκα για να τους ελευθερώσω.

Η απαρχή σου προσκυνείται από τους αγγέλους, από τα Χερουβείμ, από τα Σεραφείμ· τι άλλο λείπει πλέον; «Με κάθε πνευματική ευλογία». Τίποτα το σαρκικό δεν υπάρχει εδώ. Γι' αυτό τα αφαίρεσε όλα εκείνα λέγοντας: «Θλίψη θα έχετε μέσα στον κόσμο», οδηγώντας μας προς αυτά τα πνευματικά. Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που κατέχουν τα σαρκικά δεν μπορούσαν να ακούσουν για τα πνευματικά, έτσι και όσοι μετέχουν στα πνευματικά δεν μπορούν να τα επιτύχουν, αν δεν απομακρυνθούν πρώτα από τα σαρκικά. Τι σημαίνει το «ευλογία πνευματική στα επουράνια»; Δεν εννοεί επάνω στη γη, λέει, όπως συνέβαινε στους Ιουδαίους: «Τα αγαθά της γης θα φάτε»· «Σε γη που ρέει μέλι και γάλα»· «Θα ευλογήσει ο Θεός τη γη σου». Εδώ όμως δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο, αλλά τι; «Εκείνος που με αγαπά, θα τηρήσει τις εντολές μου, και εγώ και ο Πατέρας θα έλθουμε προς αυτόν και θα κατοικήσουμε μαζί του». «Όποιος ακούει αυτούς τους λόγους μου και τους εφαρμόζει, θα ομοιάσει με άνθρωπο συνετό, ο οποίος οικοδόμησε την οικία του πάνω στην πέτρα, και φύσηξαν οι άνεμοι, και ήλθαν οι ποταμοί, και προσέκρουσαν στην οικία εκείνη, και δεν έπεσε· διότι ήταν θεμελιωμένη πάνω στην πέτρα». Και ποια είναι η πέτρα, παρά τα ουράνια πράγματα, τα οποία είναι ανώτερα από κάθε μεταβολή;

«Αμπελώνας δημιουργήθηκε για τον αγαπημένο σε κέρατο, σε τόπο εύφορο». Με το όνομα του αμπελώνα φανέρωσε όλη την πρόνοια και την επιμέλεια γι' αυτούς. Δεν σταματά όμως μέχρι εδώ, αλλά απαριθμεί και τις άλλες ευεργεσίες· και το κάνει αυτό αρχίζοντας πρώτα από τη θέση του τόπου. Διότι η φράση «σε κέρατο, σε τόπο εύφορο», τη μεν έλεγε επαινώντας τη φύση της γης, τη δε τη θέση της· πράγμα που και ο Δαβίδ είπε ψάλλοντας: «Στην Ιερουσαλήμ, βουνά υπάρχουν γύρω της, και ο Κύριος είναι γύρω από τον λαό Του». Διότι, λέει, την τείχισε και με τη φυσική θέση του τόπου· όμως δεν αρκέστηκε σε αυτό, αλλά ο Ίδιος έγινε το μέγιστο τείχος γι' αυτήν. Αυτό ακριβώς υπαινίσσεται και ο προφήτης λέγοντας: «Σε κέρατο», δηλώνοντας το ακατανίκητο και το ακαταμάχητο του τόπου και, πρωτίστως, τη βοήθεια του Θεού, χρησιμοποιώντας τη μεταφορά του κέρατου του βοδιού. Διότι έχει επικρατήσει μια τέτοια λαϊκή παροιμία για όσους καταφεύγουν σε κάποιο ασφαλές μέρος. Επειδή, δηλαδή, ο ταύρος είναι το ισχυρότερο από όλα τα ζώα, και το ισχυρότερο σημείο αυτού του ζώου είναι το κέρατο, καθώς το χρησιμοποιεί ως όπλο· εξαιτίας αυτού του δυσκολοκατάβλητου χαρακτηριστικού, οι πολλοί συνηθίζουν να χρησιμοποιούν αυτήν την έκφραση. Αλλά και η Γραφή πολλές φορές ονομάζει «κέρατο μονοκέρωτος» εκείνους που βρίσκονται σε ασφάλεια. «Σε κέρατο», λοιπόν, λέει εδώ, δηλαδή σε ασφάλεια, σε ύψος, όπως έλεγε και στην αρχή: «Υιούς γέννησα και ύψωσα». «Σε τόπο εύφορο»· πράγμα που είπε και ο Μωυσής: «Γη που ρέει γάλα και μέλι».

Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι εσύ είσαι πράγματι πιο αγαθή από εκείνη την αγαθή και μεγάλη γη, η οποία ρέει μέλι και γάλα. Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι έγινες λευκότερη από το χιόνι, και γλυκύτερη από το μέλι. Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι έγινες πιο ευωδιαστή από τα κρίνα, πιο ρόδινη από τα ρόδα, και άνθισες περισσότερο από την πολυποίκιλη άνοιξη. Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι έγινες ωραιότερη από την Ιερουσαλήμ, και μεγαλύνθηκες περισσότερο από τον ναό του Σολομώντα. Χαίρε, λοιπόν, χαίρε, και πάλι θα πω, χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι ο ουρανός και η γη είναι πλήρεις από τη μεγαλειότητά σου.

Αλλά αυτοί οι λόγοι έχουν διατυπωθεί προς απόδειξη ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Υιός του Θεού και απόστολος, ο οποίος ήταν προηγουμένως Λόγος, και εμφανίστηκε άλλοτε με μορφή πυρός και άλλοτε με ασώματη εικόνα, τώρα δε, έχοντας γίνει άνθρωπος κατά το θέλημα του Θεού υπέρ του ανθρώπινου γένους, υπέμεινε να πάθει όσα ενέργησαν οι δαίμονες ώστε να υποστεί από τους ανόητους Ιουδαίους. Οι οποίοι, μολονότι υπάρχει ρητή αναφορά στα συγγράμματα του Μωυσή: «Και μίλησε άγγελος του Θεού στον Μωυσή μέσα σε φλόγα πυρός στη βάτο και είπε, Εγώ είμαι ο Ων», «ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ», ισχυρίζονται ότι αυτός που τα είπε αυτά είναι ο Πατέρας και δημιουργός των πάντων. Γι' αυτό και το προφητικό Πνεύμα, ελέγχοντάς τους, είπε: «Ο Ισραήλ όμως δεν με γνώρισε, και ο λαός δεν με κατανόησε». Και πάλι ο Ιησούς, όπως προείπαμε, ενώ βρισκόταν ανάμεσά τους, είπε: «Κανείς δεν γνώρισε τον Πατέρα παρά μόνο ο Υιός, ούτε τον Υιό παρά μόνο ο Πατέρας και σε όποιον ο Υιός τον αποκαλύψει». Οι Ιουδαίοι, λοιπόν, επειδή θεωρούσαν πάντοτε ότι ο Πατέρας των πάντων είχε μιλήσει στον Μωυσή, ενώ εκείνος που του μίλησε ήταν ο Υιός του Θεού, ο οποίος καλείται και άγγελος και απόστολος, δικαίως ελέγχονται και από το προφητικό Πνεύμα και από τον ίδιο τον Χριστό ότι δεν γνώρισαν ούτε τον Πατέρα ούτε τον Υιό.

Επομένως, εάν θέλεις να μάθεις για ποιον λόγο, ενώ πλαστήκαμε με τιμή και εγκατασταθήκαμε στον παράδεισο, τελικά εξισωθήκαμε με τα ανόητα κτήνη και γίναμε όμοιοι με αυτά, έχοντας ξεπέσει από την άχραντη δόξα, μάθε ότι εξαιτίας της παρακοής γίναμε δούλοι των παθών της σάρκας και αποκλείσαμε τους εαυτούς μας από τη μακάρια χώρα των ζώντων, και αφού βρεθήκαμε σε αιχμαλωσία καθόμαστε ακόμη «επί των ποταμών Βαβυλώνος», και επειδή κρατούμαστε ακόμη στην Αίγυπτο, δεν κληρονομήσαμε ακόμη τη «γη της επαγγελίας» που «ρέει γάλα και μέλι». Δεν έχουμε ακόμη αναμειχθεί με το προζύμι της ειλικρίνειας, αλλά βρισκόμαστε ακόμη στο προζύμι της πονηρίας. Δεν έχει ραντιστεί ακόμη η καρδιά μας με το αίμα του Θεού, διότι η παγίδα του άδη και το αγκίστρι της κακίας είναι ακόμη καρφωμένα σε αυτήν. Δεν έχουμε λάβει ακόμη την αγαλλίαση της σωτηρίας του Χριστού, διότι «το κεντρί του θανάτου» είναι ακόμη ριζωμένο μέσα μας. Δεν ενδυθήκαμε ακόμη «τον καινό άνθρωπο, που πλάστηκε κατά Θεόν εν οσιότητι», επειδή δεν απεκδυθήκαμε ακόμη «τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται από τις απατηλές επιθυμίες». Μη έχοντας ακόμη φορέσει «την εικόνα του επουρανίου», δεν γίναμε σύμμορφοι με τη δόξα του. Δεν προσκυνήσαμε ακόμη τον Θεό «εν πνεύματι και αληθεία», επειδή βασιλεύει η αμαρτία στο θνητό μας σώμα. Δεν αντικρίσαμε ακόμη τη δόξα του αφθάρτου, διότι ακόμη κυριευόμαστε από το βαθύ σκοτάδι.

Ας μην πράττουμε, λοιπόν, καθόλου έτσι, σας παρακαλώ, αλλά ως άγιος λαός του Θεού ας είμαστε χωρίς γογγυσμούς, υπάκουοι, ευκίνητοι στο να μεταβούμε όπου και όποτε και τον καιρό και από εκεί που Εκείνος θέλει, οδηγούμενοι και πορευόμενοι σύμφωνα με τις εντολές Του που εκδηλώνονται και φανερώνονται, και υπομένοντας τις θλίψεις του δρόμου, είτε πρόκειται για έλλειψη φαγητού, είτε για στέρηση ποτού, είτε για οτιδήποτε άλλο από τα συνηθισμένα. Και αν έχουμε τέτοια πεποίθηση, άγγελος του Θεού προπορεύεται από εμάς και ο Κύριος θα πολεμήσει υπέρ ημών τα πάθη, ως αλλόφυλα έθνη, και θα εισέλθουμε όχι στη γη των Αμορραίων και των Χαναναίων και των Φερεζαίων και των Ευαίων, αλλά στη γη εκείνη των πράων και των δικαίων, «σε γη που ρέει μέλι και γάλα» άγιο και αθάνατο και ακόρεστο, και θα κληρονομήσουμε όλα τα αγαθά που μας έχουν υποσχεθεί, συμβασιλεύοντας με τον Δεσπότη Χριστό. Βλέπετε λοιπόν, αδελφοί, τις ανταποδόσεις που βρίσκονται μπροστά μας, κατανοήστε τις απολαύσεις που ετοιμάζονται για εμάς, αλλά βέβαια και τα αντίθετα, τα κολαστήρια και τα τιμωρητήρια για όσους ζουν αμελώς, αναλογιζόμενοι το τι έπαθε εκείνος ο ανυπάκουος λαός και σε τι, αντιθέτως, εισέρχονται οι υπάκουοι. Ας τρέξουμε, λοιπόν, και ας αγωνιστούμε με πολλή χαρά, με πολλή προθυμία, με ακατανίκητη υπομονή, εκτελώντας τις διακονίες μας ιεροπρεπώς, όπως οι γιοι του Καάθ και του Μεραρή βαστούσαν τα άγια εκείνα σκεύη, και ας σηκώνουμε τη σκηνή της διαθήκης του Κυρίου, τον ευαγγελικό Του νόμο, χωρίς ολιγωρία.