Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 30:13

Ποιος, λοιπόν, ω άριστοι, θα ανεχόταν αυτούς που λέγουν ότι πρέπει ο Υιός να προσκυνά τον ίδιο Του τον γεννήτορα; Επειδή όμως στους λόγους σας έχει προστεθεί ότι το γεγονός αυτό δεν είναι χωρίς τη θέληση του Μονογενούς, και μας προβάλλετε ως τείχος αυτή την αναπόδεικτη δικαιολογία, αντλώντας την αποκλειστικά από την έννοια του πρέποντος, ελάτε πάλι να εξετάσουμε και αυτό μέσα από τις ιερές Γραφές, από όπου θεωρώ ότι αρμόζει κυρίως να προσπαθούμε να ανιχνεύουμε την απόδειξη για κάθε ένα από τα ερευνώμενα ζητήματα. Λοιπόν, ο νόμος πρόσταζε να καταβάλλεται από κάθε Ιουδαίο προς τον Θεό των πάντων «το μισό του διδράχμου», όχι έχοντας επινοήσει κάποια μέθοδο συλλογής χρημάτων, ούτε κάποιον τυχαίο έρανο, αλλά υποδηλώνοντας κάποια διαπαιδαγώγηση μέσω πολύ ξεκάθαρων τύπων: πρώτον μεν, ότι κανείς δεν είναι κύριος του εαυτού του, αλλά όλοι έχουμε έναν Κύριο, καταγραφόμενοι σε δουλεία με την καταβολή της εισφοράς· έπειτα, εκτός από αυτά, ζωγραφίζοντας πάλι ως μέσα από ένα πιο υλικό γράμμα και πράγμα τις νοητές και πνευματικές καρποφορίες. «Διότι τίμα», λέγει, «τον Κύριο από τους δίκαιους κόπους σου και πρόσφερέ Του απαρχές από τους καρπούς της δικαιοσύνης σου»· κάτι που βεβαίως συνέβη μέσω της Ευαγγελικής διδασκαλίας, όταν η κατά τον νόμο λατρεία είχε πλέον περισταλεί.

Επομένως, ο νόμος διέταξε καθέναν από τους Ισραηλίτες να προσφέρει ως λύτρο για το δικό του κεφάλι «το μισό του διδράχμου». Το δίδραχμο όμως αντιστοιχούσε σε έναν στατήρα. Αλλά και σε αυτό πάλι σκιαγραφούνταν για εμάς ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος προσέφερε τον εαυτό του στον Θεό και Πατέρα ως λύτρο υπέρ όλων, σαν να ήταν εκ μέρους όλων, και ο οποίος νοείται μεν ως η μία δραχμή, αλλά όχι ξεχωριστά από την άλλη, διότι, όπως ήδη προείπαμε, οι δύο δραχμές βρίσκονται μέσα στο ίδιο ένα νόμισμα. Έτσι λοιπόν θα μπορούσε να νοηθεί και ο Υιός ως προς τον Πατέρα, και ο Πατέρας πάλι ως προς τον Υιό, όντας και οι δύο σε μία φύση, αλλά διακρινόμενοι ο καθένας ξεχωριστά, εφόσον υπάρχει με ιδιαίτερη υπόσταση, όμως όχι εντελώς αποκομμένοι, ούτε ο ένας δίχως τον άλλον. Και όπως υπήρχαν σε ένα νόμισμα δύο δραχμές, έχοντας ίσο μεταξύ τους το μέτρο της ποσότητας και χωρίς να μειώνονται καθόλου, έτσι θα κατανοήσεις ότι η ουσία του Υιού δεν διαφέρει σε τίποτα σε σχέση με τον Θεό και Πατέρα, ούτε πάλι η ουσία Εκείνου σε σχέση με αυτόν, και έτσι λοιπόν θα αποδεχθείς ως υγιή τον λόγο για όλα όσα λέγονται γι' αυτόν. <Είπαν λοιπόν σε αυτόν: Τι να κάνουμε για να εργαζόμαστε το έργο του Θεού; Ο Ιησούς αποκρίθηκε και τους είπε.> Αυτή η ερώτηση δεν προέρχεται από αγαθή διάθεση, ούτε, όπως ίσως θα μπορούσε να υποθέσει κανείς, προκύπτει από φιλομάθεια, αλλά μάλλον ο λόγος τους προήλθε από πάρα πολλή αλαζονεία.

Ούτε βέβαια, παρόμοια με τους ακάθαρτους δαίμονες, χαίρεται με αυτούς που καταστρέφονται· αντίθετα, προστάζει να καταβληθεί το λύτρο γι' αυτόν, σχεδόν ομολογώντας ρητά ότι σε Αυτόν οφείλουμε την ίδια μας τη ζωή. Διότι αυτό ακριβώς υποδηλώνει, προστάζοντας να καταβάλλεται το λεγόμενο δίδραχμο. Ως αληθινό λύτρο, και μάλιστα υπέρ όλων, νοείται ο ίδιος ο Χριστός, μέσω του οποίου και στον οποίο έχουμε νικήσει τη φθορά· διότι παρέδωσε τον εαυτό Του για χάρη μας.

Με πολλούς τρόπους, όπως φαίνεται, μας το υποδεικνύει λέγοντας ότι πρέπει να πειθόμαστε και να φρονούμε πως το να καρποφορεί κανείς δεν ταιριάζει σε άλλους περισσότερο παρά σε εκείνους που ανδραγαθούν υπερβολικά και είναι συνηθισμένοι να διακρίνονται. ΚΥΡ. Εύγε, Παλλάδιε, διότι σκέφτεσαι ορθά. Έτσι ακριβώς έχει το ζήτημα από τη φύση του, και το μαρτυρεί η ιερή Γραφή. Διότι, όταν οι υιοί του Ισραήλ στρατοπέδευαν ακόμη στην έρημο και ο Θεός ήθελε να ανεγείρουν την αγία σκηνή, ως εικόνα και τύπο της Εκκλησίας που θα προερχόταν από τα έθνη, όρισε πάλι ότι έπρεπε να συγκεντρωθούν τα υλικά που ήταν χρήσιμα για τον σκοπό αυτό. Και είπε λοιπόν τα εξής προς τον ιεροφάντη Μωυσή: «Όταν κάνεις την καταμέτρηση των υιών του Ισραήλ κατά την απογραφή τους, θα δώσει ο καθένας λύτρα για την ψυχή του στον Κύριο, και δεν θα υπάρξει σε αυτούς πληγή κατά την απογραφή τους. Και αυτό είναι που θα δώσουν όσοι περνούν από την απογραφή: το μισό του διδράχμου, το οποίο είναι σύμφωνα με το άγιο δίδραχμο (είκοσι οβολοί το δίδραχμο), το μισό λοιπόν του διδράχμου ως εισφορά στον Κύριο. Καθένας που περνά για την απογραφή, από είκοσι ετών και πάνω, θα δώσει την εισφορά στον Κύριο».

Αλλά οι μεν άριστοι προσφέρουν στον Θεό το μερίδιο, ενώ η υπόλοιπη συναγωγή στους Λευίτες, όπως έχει ειπωθεί. Διότι, πράγματι, οι πιο εξέχοντες καρποφορούν απευθείας στον Θεό τα κατορθώματά τους· ενώ οι δόκιμοι μετά από αυτούς, προσφέρουν δώρα στον Θεό μέσω των αγίων που είναι αφιερωμένοι στον Θεό, παρέχοντας τα αναγκαία σε εκείνους που Τον υπηρετούν και βοηθώντας τις άγιες Εκκλησίες. Αλλά αυτά βέβαια γίνονται από θεία προσταγή. Οικειοθελώς, όμως, και από μόνοι τους οι αρχηγοί των αρίστων προσέφεραν στον Θεό χρυσά βραχιόλια και ψέλια, και δαχτυλίδια, και περιβραχιόνια, και σκουλαρίκια. Διότι εκείνοι που ηγούνται του λαού εν Χριστώ και υπερέχουν, πολλές φορές υπερβαίνουν τις ευαγγελικές εντολές ως προς τα κατορθώματα, ασκώντας οικειοθελώς την παρθενία η οποία δεν είναι νομοθετημένη, και άλλα παρόμοια. Επειδή και ο Παύλος, ενώ είχε λάβει εντολή να συντηρείται από το Ευαγγέλιο, συντηρούνταν από τα ίδια του τα χέρια. Μέσω δε των χρυσών σκευών που απαριθμήθηκαν, υποδηλώνονται τα διάφορα είδη της τίμιας και λαμπρότατης αρετής. Όλα αυτά δε εισήχθησαν στη σκηνή του Θεού, λέει, ως μνημόσυνό τους. Διότι τέτοια κατορθώματα των αγίων θησαυρίζονται στην Εκκλησία ως κόσμημα, εις μνημόσυνον εκείνων που τα κατόρθωσαν. Αλλά και όταν προηγουμένως κατασκευαζόταν η σκηνή, ο Θεός διέταξε να καταμετρηθεί ο λαός· και να προσφέρει κάθε άρρενας στον Θεό, από ηλικίας είκοσι ετών και άνω, το μισό του διδράχμου.

Την τελειότητα του αριθμού δέκα εξυμνούν και οι έξω φιλόσοφοι, οι οποίοι μάλιστα τον θεώρησαν και Θεό, όπως πρεσβεύει η πυθαγόρεια τετρακτύς, διότι αποτελεί το τέλος των μονάδων και αναγνωρίζεται ως μονάδα των δεκάδων. Και είναι η βάση των αριθμών που ακολουθούν, συντιθέμενος πάντοτε με τον εαυτό του. Την εξυμνεί δε σαφέστερα και ο νόμος του Μωυσή. Διότι ο Νώε αναδεικνύεται δέκατος μετά τον Αδάμ, και καθίσταται η δεύτερη ρίζα του ανθρώπινου γένους, μιμούμενος τη δεκάδα. Ο Αβραάμ προσέφερε το δέκατο στον Μελχισεδέκ ως νικητής. Εξαιτίας αυτού, και οι Εβραίοι διατάσσονται να προσφέρουν στον Θεό το δέκατο από τα υπάρχοντά τους. Και ως λύτρο για την ψυχή ο νόμος θέσπισε να προσφέρουν δέκα οβολούς. Αλλά και τη δέκατη ημέρα του πρώτου μήνα λαμβάνεται ο αμνός, ενώ τη δέκατη ημέρα του έβδομου μήνα ορίζεται ο εξιλασμός. Και δέκα θεόγραφες εντολές άστραφταν στις πλάκες της διαθήκης. Δέκα είναι και τα ρήματα της προσευχής που παρέδωσε ο Κύριος. Και ο Δαβίδ έψαλλε τους Ψαλμούς με δεκάχορδο ψαλτήρι. Ο Αβραάμ δε κατεβάζει τη φιλανθρωπία του Θεού μέχρι τους δέκα δικαίους, ως προς την έκχυση της καταδίκης στους Σοδομίτες <...>.