Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 32:13

Καθώς όμως πέρασε ο χρόνος, επειδή ο λαός όρμησε να υβρίσει τον ευεργέτη και να καταφρονήσει τον Σωτήρα, και σκόνταψαν στην ειδωλοποίηση του μόσχου και προσκυνούσαν ένα άψυχο κρανίο, έχοντας χάσει την έμψυχη και λογική τους φρόνηση, μη έχοντας ο Μωυσής τότε τρόπο για να εξιλεώσει τον Δεσπότη υπέρ των μαθητών του, ο πολύμοχθος παιδαγωγός καταφεύγει στη μνήμη των πατέρων και μαζί με αυτούς προβάλλει την ικεσία, και λέει τα εξής: Γίνε ίλεως για την κακία του λαού, ενθυμούμενος τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους ικέτες σου, στους οποίους ορκίστηκες στον εαυτό σου να πληθύνεις το σπέρμα τους σαν τα άστρα του ουρανού. Μεγάλη ήταν η οργή και ο θυμός αμείλικτος· αλλά ο σοφός και ευμήχανος ικέτης, αφού περιβλήθηκε τα προσωπεία των αγίων και ρίχνοντας τις πολιές των γερόντων ενώπιον του Θεού μέσω της μνήμης, έσβησε την τιμωρία σαν φλόγα, θεραπεύοντας με πατρικό έλαιο τα τραύματα των υιών που είχαν παραφρονήσει.

Υπερβαίνει, λοιπόν, τις αμαρτίες και προσπερνά τα εγκλήματα και δεν διατήρησε την οργή του εις μαρτύριον. Το «εις μαρτύριον» χρησιμοποιείται αντί του «μέχρι τέλους» ή «για πάντα». Διότι αποβληθήκαμε στο πρόσωπο του Αδάμ, αλλά γίναμε δεκτοί στο πρόσωπο του Χριστού. Και καταράστηκε μεν δι' εκείνου, ευλόγησε δε πάλι διά τούτου: «Διότι, όπως», λέει, «με το παράπτωμα του ενός οι πολλοί πέθαναν, έτσι και με το δικαίωμα του ενός οι πολλοί θα ζήσουν». Έπαυσε, λοιπόν, την οργή του, διότι είναι θελητής του ελέους· κατά δε τον καιρό της επιστροφής των πάντων, δηλαδή της ενανθρωπήσεως, θα καταποντίσει σαν σε θάλασσα τις αμαρτίες όλων. Επειδή δε υποσχέθηκε στους αγίους πατέρες, τον Αβραάμ εννοώ και τον Ιακώβ, ότι θα πολλαπλασιάσει το σπέρμα τους σαν τα άστρα του ουρανού, θα τους δώσει, λέει, τα υπεσχημένα. Διότι θα ονομαστούν πατέρες πολλών εθνών, χωρίς φυσικά να υπολογίζονται τα τέκνα μόνο ανάμεσα σε εκείνους που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ, αλλά και σε εκείνους που προέρχονται από την επαγγελία. Αυτοί δε είναι όσοι προέρχονται από την πίστη της λεγόμενης ακροβυστίας, οι οποίοι τρόπον τινά συνενώνονται σε μια πνευματική ενότητα με εκείνους που προέρχονται από τον νόμο και την περιτομή. Διότι είναι γραμμένο ότι «Δεν είναι Ισραήλ όλοι όσοι κατάγονται από τον Ισραήλ· αλλά τα τέκνα της επαγγελίας λογίζονται ως σπέρμα». Διότι όσοι προέρχονται «από την πίστη, ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ.»

Διότι έπρεπε, έπρεπε αυτός που μεσιτεύει να μιμείται τον Χριστό, ο οποίος αποσόβησε την οργή που ερχόταν από τον ουρανό εναντίον μας εξαιτίας της πολλής αμαρτίας, δωρίζοντας ως Υιός τη δικαίωση μέσω της πίστης σε όσους είχαν αμαρτήσει. Αποτελεί, λοιπόν, και αυτό πάλι τύπο της μεσιτείας μέσω του Χριστού. Και ο μεν θεσπέσιος Μωυσής με τις ικεσίες του απομακρύνει τη σφοδρότητα της οργής· έπειτα κατεβαίνει από το όρος. Επειδή όμως αντιλήφθηκε αυτούς που χόρευαν, και άκουσε τις φωνές αυτών που μεθούσαν, συντρίβει τις πλάκες στις οποίες ήταν χαραγμένοι οι νόμοι, μη θεωρώντας τους πλέον άξιους παιδαγωγίας ως απειθείς και αγνώμονες, ή ασύνετους, που είχαν νου εντελώς επιρρεπή σε όσα δεν έπρεπε, έχοντας κάνει τόσο γρήγορα την αποστασία.