Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 32:26

Αλλά δεν έδωσε προσοχή σε αυτά· γι' αυτό και απήλθε δρέποντας καρπό θανάτου· διότι προτίμησε μάλλον να έρθει σε ρήξη με τον Θεό παρά να αποχωριστεί τη συμπάθεια προς τα παράνομα τέκνα του. Διότι, έστω κι αν στα φανερά χρησιμοποίησε τον λόγο λέγοντας «μην κάνετε έτσι, παιδιά μου», στα κρυφά όμως έχει γίνει κοινωνός στην κακοπραγία των παιδιών του. Δες, πράγματι, και το νόημα της απάντησής του, διότι λέει: «Κύριος είναι, και ας κάνει ό,τι είναι αρεστό ενώπιόν του»· το οποίο σημαίνει: «Εγώ δεν θα ανεχτώ να λυπήσω τα παιδιά μου». Αλλά ούτε και παραδειγματιζόμενος από τον Μωυσή απέστη από τη συμπάθεια προς τα παιδιά του· διότι ο Μωυσής, αφού δέχθηκε τις πλάκες και κατέβηκε από το όρος και είδε την κατασκευή του μοσχαριού, ρίχνοντας τις πλάκες τις συνέτριψε, και δεν χαρίστηκε στο πρόσωπο του αδελφού του, αλλά με αυστηρότατη φωνή εγκαλούσε τον Ααρών λέγοντας: «Τι σου έκανε αυτός ο λαός, ώστε να επιφέρεις σε αυτούς τόσο μεγάλη αμαρτία;». Ο δε Ααρών, βλέποντας τον ίδιο του τον αδελφό πυρπολημένο από θείο ζήλο, απολογούνταν λέγοντας τα εξής: «Μην οργίζεσαι, κύριε, διότι εσύ γνωρίζεις την ορμή αυτού του λαού». Και ο Μωυσής, στεκόμενος στην πύλη του στρατοπέδου, είπε: «Όποιος είναι με τον Κύριο, ας έρθει προς εμένα». Και συγκεντρώθηκαν προς αυτόν όλοι οι γιοι του Λευί.

Αλλά αυτό είναι ακόμη το νόημα των όσων έχουν γραφεί σύμφωνα με την ιστορία. Η δε αναγωγή θα μας ωφελούσε με τον εξής τρόπο. Επειδή, δηλαδή, λέει σε κοινό κήρυγμα προς όλους ο νομοθέτης ότι: «όποιος είναι με τον Κύριο, ας έλθει προς εμένα», πράγμα το οποίο αποτελεί τη φωνή του νόμου που παραγγέλλει σε όλους το εξής: «εάν κάποιος επιθυμεί να είναι φίλος του Θεού, ας γίνει φίλος με εμένα, τον νόμο» (επειδή ο φίλος του νόμου είναι οπωσδήποτε και φίλος του Θεού), και σε εκείνους που συγκεντρώθηκαν κοντά του διά μέσου αυτού του κηρύγματος, δίνει την εντολή να χρησιμοποιήσουν το ξίφος εναντίον του αδελφού, του φίλου και του πλησίον.

Μπορεί όμως να υποδηλώνει και τούτο: Να οργίζεστε με το πάθος που σας ενοχλεί, και περισσότερο από όλα με την ηδονή, και δεν θα αμαρτήσετε. Διότι, εάν σας βρει εξασθενημένους και χαλαρωμένους, εύκολα θα σας καταβάλει. εάν όμως σας βρει σε εγρήγορση και οργισμένους εναντίον της, αμέσως θα απομακρυνθεί. Επειδή δε ο θείος λόγος δεν απαγόρευσε απλώς το να οργίζεται κανείς, αλλά το να οργίζεται αναίτια. διότι κάποιες φορές είναι και ωφέλιμο να οργιστεί κανείς, όταν αυτό γίνεται είτε υπέρ της δόξας του Θεού, είτε υπέρ των αδικουμένων, είτε για τη διόρθωση του πλησίον. Έτσι άλλωστε και ο πραότατος Μωυσής οργίστηκε με εκείνους που κατασκεύασαν τον μόσχο, και διέταξε να θανατωθούν όλοι οι νέοι. και ο Φινεές με αυτούς που πόρνευσαν, και τους σκότωσε με το δόρυ. και ο Ηλίας με τους Ιουδαίους, και τους καθυπέταξε με την πείνα.

Τότε λέγει ο Θεός στον Μωυσή: «Άφησέ με, και θα τους εξαλείψω, και θα σε κάνω έθνος μεγάλο». Όταν δε κατέβηκε ο Μωυσής και είδε το μοσχάρι και τον λαό να διασκεδάζει, έριξε τις πλάκες και τις συνέτριψε, επέπληξε τον Ααρών, διέταξε τους υιούς του Λευί που προσήλθαν και είπε: «Όποιος είναι με τον Κύριο, ας έλθει προς εμένα, για να σφάξει καθένας τον αδελφό του και τον πλησίον του». Και έπεσαν τρεις χιλιάδες άνδρες.

Σε εσένα δε, τέκνο μου οικονόμε, ή μάλλον σε όλους σας, ας δώσει ο Θεός τον μισθό της συμπόνιας, της συλλύπησης και της ολόψυχης και αξιέπαινης αγανάκτησης εναντίον τους. Διότι έχω πειστεί ότι εσείς φτάσατε σε εκείνο το μέτρο, ώστε να αγιάσετε τα χέρια σας επάνω τους, όπως εκείνοι που άκουσαν τον ιεροφάντη Μωυσή να λέει: «Όποιος είναι με τον Θεό, ας έρθει σε μένα και ας περάσει από την πύλη και τα στενά, και όποιον αδελφό ή οικείο συναντήσει, ας τον διαπεράσει με το σπαθί». Αλλά, παρόλο που ο καιρός έφερε τέτοιες καταστάσεις για να δείξετε την ανδρεία σας, εγώ επαιρόμουν για τη δική μου ανομία, ένιωσα ντροπή, καταρρακώθηκα και φέρθηκα άφρονα. Συγχωρέστε με, τέκνα. Διότι ποιος είμαι εγώ; Ένα σκοτάδι και ένας βόθρος κακίας. Τι ξεστόμισα; Λόγια και προτερήματα αγίων και μεγάλων προφητών του Θεού.