Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 32:27

«Ας βάλει», λέει, «ο καθένας τη ρομφαία του στον μηρό του, και περάστε από πύλη σε πύλη, και διασχίστε το στρατόπεδο· και ας σκοτώσει ο καθένας τον αδελφό του, και ο καθένας τον πλησίον του, και ο καθένας τον πιο στενό του άνθρωπο». Και λίγο μετά: «Και είπε», λέει, «ο Μωυσής: Αφιερώσατε τα χέρια σας σήμερα στον Κύριο, ο καθένας με τίμημα τον γιο του και τον αδελφό του, για να δοθεί σε εσάς ευλογία». Τι όμως δικαίωσε τον Φινεές; Δεν ήταν η δίκαιη οργή εναντίον εκείνων που πόρνευσαν; Αυτός, ο οποίος ως επί το πλείστον ήταν επιεικής και πράος, επειδή είδε την πορνεία του Ζαμβρί και της Μαδιανίτισσας να γίνεται φανερά και αναιδώς, χωρίς καν να συγκαλύπτουν το απρεπές θέαμα της αισχύνης τους, μην μπορώντας να το ανεχθεί, χρησιμοποίησε όπως έπρεπε τον θυμό του, διαπερνώντας και τους δύο με το δόρυ. Και ο Σαμουήλ τον Αγάγ, τον βασιλιά του Αμαλήκ, που είχε διασωθεί από τον Σαούλ παρά την προσταγή του Θεού, δεν τον έφερε στη μέση και τον κατέσφαξε κινούμενος από δίκαιη οργή;

Και τους είπε: Αυτά λέει ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ: Ας ζώσει ο καθένας τη ρομφαία του στον μηρό του και περάστε από πύλη σε πύλη, και ας σκοτώσει καθένας τον πλησίον του και καθένας τον αδελφό του και καθένας τον πιο στενό του συγγενή. Και έπραξαν οι γιοι του Λευί όπως ακριβώς τους μίλησε ο Μωυσής, και έπεσαν από τον λαό εκείνη την ημέρα περίπου τρεις χιλιάδες άνδρες. Και τους είπε ο Μωυσής: Αφιερώσατε τα χέρια σας σήμερα στον Κύριο, ο καθένας σας εις βάρος του αδελφού του, για να δοθεί σε εσάς ευλογία. Ο Ιώβ, από την άλλη πλευρά, φροντίζοντας για τα παιδιά του, πρόσφερε θυσίες υπέρ αυτών καθημερινά, ώστε να είναι καθαροί όχι μόνο από τα προφανή αμαρτήματα, αλλά και από αυτά της διανοίας. Με τέτοιον υπέρτατο ζήλο φρόντιζαν οι δίκαιοι να παρουσιάσουν στον Κύριο άμωμο τον καρπό της κοιλίας τους. Τον Ηλί, αντιθέτως, που ήταν χαλαρός και αμελής ως προς τη διόρθωση των παιδιών του, δεν τον γλίτωσε από την οργή του Θεού ούτε τα σεβάσμια γηρατειά του, ούτε η παλαιά του παρρησία, ούτε το ιερατικό του αξίωμα. Όταν, λοιπόν, ακούμε τις θείες Γραφές και αρχίσει ο Εχθρός να σπέρνει κρυφά κάτι από τα δικά του στη διάνοιά μας, όντας θεμελιωμένοι στην πίστη ας του πούμε: πιστός είναι ο Κύριος σε όλους τους λόγους Του και όσιος σε όλα τα έργα Του.

Μπορεί όμως να υποδηλώνει και τούτο: Να οργίζεστε με το πάθος που σας ενοχλεί, και περισσότερο από όλα με την ηδονή, και δεν θα αμαρτήσετε. Διότι, εάν σας βρει εξασθενημένους και χαλαρωμένους, εύκολα θα σας καταβάλει. εάν όμως σας βρει σε εγρήγορση και οργισμένους εναντίον της, αμέσως θα απομακρυνθεί. Επειδή δε ο θείος λόγος δεν απαγόρευσε απλώς το να οργίζεται κανείς, αλλά το να οργίζεται αναίτια. διότι κάποιες φορές είναι και ωφέλιμο να οργιστεί κανείς, όταν αυτό γίνεται είτε υπέρ της δόξας του Θεού, είτε υπέρ των αδικουμένων, είτε για τη διόρθωση του πλησίον. Έτσι άλλωστε και ο πραότατος Μωυσής οργίστηκε με εκείνους που κατασκεύασαν τον μόσχο, και διέταξε να θανατωθούν όλοι οι νέοι. και ο Φινεές με αυτούς που πόρνευσαν, και τους σκότωσε με το δόρυ. και ο Ηλίας με τους Ιουδαίους, και τους καθυπέταξε με την πείνα.

Έτσι πράττουμε και εμείς στις οικίες μας· όταν δύο άτομα φιλονικούν μεταξύ τους, παίρνοντας τον καθένα κατ' ιδίαν, συμβουλεύουμε τα αντίθετα. Αυτό έπραξε και ο Θεός, καθώς και ο Μωυσής. Διότι προς μεν τον Θεό έλεγε: «Αν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα»· στους ίδιους όμως έδινε εντολή να κατασφάξουν ο ένας τον άλλον και όλους τους οικείους τους. Μολονότι αυτά είναι αντίθετα, εντούτοις και τα δύο απέβλεπαν σε έναν σκοπό. Πάλι, ο Θεός έλεγε στον Μωυσή εις επήκοον των Ιουδαίων: «Άφησέ με, και θα εξολοθρεύσω τον λαό» (διότι, ακόμη και αν δεν ήταν παρόντες όταν τα έλεγε αυτά ο Θεός, επρόκειτο ωστόσο να τα ακούσουν αργότερα)· κατ' ιδίαν όμως, τον προτρέπει στα αντίθετα από αυτά.

Ας ενδιατρίψουμε λοιπόν στο ζήτημα· διότι είναι πολύ καλύτερο να ερευνούμε αυτά, παρά να είμαστε προσηλωμένοι σε φλυαρίες και σε συναναστροφές στις αγορές. Διότι όχι μόνο η εύρεση τέτοιων ζητημάτων, αλλά και η ίδια η αναζήτησή τους αποτελεί μεγάλο κέρδος, ακόμη και αν δεν τα βρούμε. Διότι έτσι θα αναγκαστούμε να απασχολούμαστε με αυτά, και να δαπανούμε όλον τον χρόνο μας σε αυτά. Για ποιον λόγο λοιπόν (επειδή πρέπει να ανατρέξουμε στα όσα λέγαμε προηγουμένως), ενώ όλοι οι Ιουδαίοι κατασκεύασαν τον μόσχο, άλλοι μεν τιμωρήθηκαν, άλλοι δε δεν τιμωρήθηκαν; Επειδή οι μεν μετανόησαν, και αγνόησαν την ίδια τη φύση, σφαγιάζοντας από ευσέβεια τους οικείους τους· ενώ οι άλλοι παρέμειναν στο αμάρτημα. Επομένως το αμάρτημα μεν ήταν το ίδιο, αλλά τα όσα ακολούθησαν δεν ήταν τα ίδια. Για ποιον λόγο, επίσης, στην περίπτωση του Αδάμ και της Εύας δεν επιβλήθηκε η ίδια τιμωρία, παρότι η αμαρτία ήταν η ίδια; Επειδή δεν ήταν το ίδιο το να εξαπατηθεί κάποιος από γυναίκα, με το να εξαπατηθεί από όφι. Γι' αυτόν τον λόγο ο Παύλος ονόμασε εκείνο το γεγονός απάτη, λέγοντας: «Ο Αδάμ δεν εξαπατήθηκε, αλλά η γυναίκα, αφού εξαπατήθηκε, έπεσε σε παράβαση». Και για ποιον λόγο εκείνος που συνέλεξε τα ξύλα δεν έτυχε φιλανθρωπίας; Επειδή αποτελούσε δείγμα μεγάλης παρανομίας το να παραβεί κάποιος την εντολή αμέσως και ευθύς εξαρχής, και έπρεπε να ενσταλαχθεί πολύς φόβος και στους υπολοίπους. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση της Σαπφείρας και του Ανανία. Έτσι λοιπόν και εμείς, όταν αμαρτάνουμε, ας εξετάζουμε εάν είμαστε άξιοι ελέους, εάν πράξαμε κάτι ώστε να ελεηθούμε, εάν μετανοήσαμε, εάν γίναμε καλύτεροι, εάν απομακρυνθήκαμε από την αμαρτία.

Διότι και ο τρόπος της θεραπείας, αν και προσέφερε παρηγοριά για το γεγονός, εντούτοις ήταν και αυτός γεμάτος από πολλά δάκρυα· και κανείς δεν ήταν τόσο σκληρόκαρδος, ώστε να μη νιώσει πόνο βλέποντας αδελφούς και συγγενείς να σφάζονται από τους οικείους τους, και αυτή την οικτρή σφαγή να εκτείνεται στον αριθμό των τριών χιλιάδων σωμάτων. Διότι και εμείς, όταν συλλαμβάνουμε τα δικά μας παιδιά να διαπράττουν κάτι το φοβερό, τα τιμωρούμε βεβαίως και τα μαστιγώνουμε, όμως δεν το πράττουμε αυτό ανάλγητα, αλλά με θλίψη όχι μικρότερη από εκείνη που αισθάνονται τα ίδια που υποφέρουν.

Τότε λέγει ο Θεός στον Μωυσή: «Άφησέ με, και θα τους εξαλείψω, και θα σε κάνω έθνος μεγάλο». Όταν δε κατέβηκε ο Μωυσής και είδε το μοσχάρι και τον λαό να διασκεδάζει, έριξε τις πλάκες και τις συνέτριψε, επέπληξε τον Ααρών, διέταξε τους υιούς του Λευί που προσήλθαν και είπε: «Όποιος είναι με τον Κύριο, ας έλθει προς εμένα, για να σφάξει καθένας τον αδελφό του και τον πλησίον του». Και έπεσαν τρεις χιλιάδες άνδρες.

Απροσπαθώς πρέπει να διαχειριζόμαστε τα αποκτήματα, και αν συμβεί κάτι να μην αγανακτούμε, ούτε να λυπόμαστε, ούτε να επιθυμούμε να αποκτούμε. Διότι ο Κύριος προστάζει να απέχουμε από την εμπαθή κτήση και από κάθε προσκόλληση. ΤΙΤΛΟΣ ΣΤ΄. — Περί προφητών που φόνευσαν ανθρώπους και ευαρέστησαν τον Θεό. «Στάθηκε ο Μωυσής στην πύλη της στρατοπεδείας και είπε: Όποιος είναι με τον Θεό, ας έρθει σε μένα. Και πήγαν κοντά του όλοι οι γιοι του Λευί, και τους λέει: Αυτά λέει ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ: Ας βάλει ο καθένας τη ρομφαία του στον μηρό του, και περάστε και ξαναπεράστε (μέσα στο στρατόπεδο), και ας σκοτώσει ο καθένας τον αδελφό του, και ο καθένας τον πλησίον του, και τον πιο κοντινό του. Και έκαναν οι γιοι του Λευί σύμφωνα με όσα τους είπε ο Μωυσής, και έπεσαν από τον λαό εκείνη την ημέρα τρεις χιλιάδες άνδρες.» «Ο Φινεές, γιος του Ελεάζαρ, γιου του Ααρών του ιερέα, σηκώθηκε από το μέσο της συναγωγής, και παίρνοντας ένα δόρυ στο χέρι, τους διαπέρασε και τους δύο, και τον Ισραηλίτη άνδρα και τη γυναίκα μέσα από τη μήτρα της· και έπαυσε η οργή εναντίον των γιών του Ισραήλ. Και εκείνοι που πέθαναν ήταν είκοσι τέσσερις χιλιάδες. Και μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Ο Φινεές, γιος του Ελεάζαρ, κατέπαυσε τον θυμό μου· ιδού, του δίνω τη διαθήκη μου, διαθήκη ειρήνης, και θα είναι για αυτόν και για τους απογόνους του μετά από αυτόν, αιώνια διαθήκη ιερατείας, επειδή επέδειξε ζήλο για τον Θεό του και έκανε εξιλέωση για τους γιους του Ισραήλ.» «

Ο Μωυσής ο νομοθέτης είπε, ή μάλλον ο κοινός Πλάστης και νομοθέτης μέσω αυτού: «ου φονεύσεις», και πάλι: «βάλτε ο καθένας τη ρομφαία του στον μηρό του και περάστε και επιστρέψτε από πύλη σε πύλη μέσα από το στρατόπεδο, και σκοτώστε ο καθένας τον αδελφό του και ο καθένας τον πλησίον του και ο καθένας τον πιο κοντινό του». Πώς λοιπόν αυτοί οι λόγοι δεν αποτελούν ο ένας την αναίρεση του άλλου; Ή είναι φανερό ότι δεν θα φονεύσεις μεν τον αναίτιο, αλλά εκείνον που είναι ένοχος θανάτου και αυτόν που εξύβρισε τους πατρώους νόμους και απέδωσε τον σεβασμό του Πλάστη στα είδωλα, θα τον τιμωρήσεις με θάνατο. Νομίζω ότι θα παραλείψω το «ου μοιχεύσεις» και το «πάρε για τον εαυτό σου γυναίκα πορνείας και τέκνα πορνείας»· διότι αυτό κρύβει κάτι βαθύτερο από το εξεταζόμενο ζήτημα, εκτός του ότι και εδώ η περίσταση καθιστά τη φαινομενική σύγκρουση μη πραγματική. Δεν επιτρέπεται να προσβάλλει κανείς προφήτη του Θεού, ούτε με το χέρι, ούτε με τη γλώσσα, ούτε με κανέναν άλλον τρόπο· και απόδειξη αυτού αποτελούν τα παιδιά που έπαιζαν και περιγελούσαν τον προφήτη, τα οποία αντί για τα σκώμματά τους πλήρωσαν με την καταστροφή των σωμάτων τους. Αλλά θα βρεις και κάποιον, ο οποίος, επειδή ακριβώς δεν χτύπησε το πρόσωπο του προφήτη, υπέστη την εσχάτη τιμωρία· και αυτό που επιτείνει μάλλον την απορία είναι ότι, και εκείνους που παραφέρθηκαν σε ύβρη τους κατασπάραξε θηρίο, και εκείνον που δίστασε να χτυπήσει τον κομμάτιασε άλλο θηρίο. Τι λοιπόν; Δεν είναι αυτά αντίθετα μεταξύ τους;

Σε εσένα δε, τέκνο μου οικονόμε, ή μάλλον σε όλους σας, ας δώσει ο Θεός τον μισθό της συμπόνιας, της συλλύπησης και της ολόψυχης και αξιέπαινης αγανάκτησης εναντίον τους. Διότι έχω πειστεί ότι εσείς φτάσατε σε εκείνο το μέτρο, ώστε να αγιάσετε τα χέρια σας επάνω τους, όπως εκείνοι που άκουσαν τον ιεροφάντη Μωυσή να λέει: «Όποιος είναι με τον Θεό, ας έρθει σε μένα και ας περάσει από την πύλη και τα στενά, και όποιον αδελφό ή οικείο συναντήσει, ας τον διαπεράσει με το σπαθί». Αλλά, παρόλο που ο καιρός έφερε τέτοιες καταστάσεις για να δείξετε την ανδρεία σας, εγώ επαιρόμουν για τη δική μου ανομία, ένιωσα ντροπή, καταρρακώθηκα και φέρθηκα άφρονα. Συγχωρέστε με, τέκνα. Διότι ποιος είμαι εγώ; Ένα σκοτάδι και ένας βόθρος κακίας. Τι ξεστόμισα; Λόγια και προτερήματα αγίων και μεγάλων προφητών του Θεού.