Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 32:7

Είπε ο Κύριος στον Μωυσή: «Κατέβα γρήγορα, διότι παρανόμησε ο λαός, τον οποίο έβγαλες από τη γη της Αιγύπτου, διότι παρεξέκλιναν από την οδό που τους διέταξες, και ιδού, έφτιαξαν μόσχο και προσκυνούν το είδωλο.» Πώς, ταλαίπωρε, εξαπατήθηκες τόσο γρήγορα και απομακρύνθηκες από την υπακοή, από την οποία θέλει να σε αποξενώσει ο διάβολος και μαίνεται εναντίον σου;

Ή και με άλλον τρόπο, αν θέλεις, μπορείς να εκλάβεις τα λεγόμενα. Διότι, όπως είπα, μνηστεύθηκε κάποτε στην Αίγυπτο τη Συναγωγή των Ιουδαίων· αλλά κατά κάποιον τρόπο μάλλον για άλλον, όχι για τον Εαυτό Του, εννοώ δηλαδή για τον θεσπέσιο Μωυσή, προς τον οποίο είπε κάπου: «Πήγαινε, κατέβα γρήγορα από εδώ· διότι παρανόμησε ο λαός σου, αυτούς που έβγαλες από τη γη της Αιγύπτου». Ακούς πώς παραχώρησε στον Μωυσή τη μνηστευμένη, δηλαδή τον λαό, μη θεωρώντας τον ακόμα άξιο της οικειότητας με τον Εαυτό Του· διότι δεν ήταν ικανός, όπως είπα, ο νόμος ή ο Μωυσής, να ενώσει καθαρά και ολοκληρωτικά με τον Θεό· διότι αυτό είχε διατηρηθεί ως το άριστο των κατορθωμάτων και το αληθώς θεοπρεπές για τον μεσίτη Θεού και ανθρώπων, δηλαδή τον Χριστό, μέσω του οποίου και στον οποίο ενωνόμαστε με τον Θεό. Διότι «Αυτός είναι η ειρήνη μας», σύμφωνα με τις Γραφές, Αυτός που εξάλειψε την αμαρτία που βρισκόταν ανάμεσα, και, αφού μας έκανε καθαρούς, αποπλυμένους και αγιασμένους με το Πνεύμα, μας ένωσε με τον Εαυτό Του, και μέσω του Εαυτού Του με τον Θεό και Πατέρα. <Και θα σε μνηστευθώ για τον Εαυτό μου με δικαιοσύνη και με κρίση και με έλεος και με οικτιρμούς και θα σε μνηστευθώ για τον Εαυτό μου με πίστη, και θα επιγνώσεις τον Κύριο.> Εξηγείται σαφώς ποιος θα ήταν ο τρόπος της ένωσης, και μέσω ποιων πραγμάτων θα προχωρούσε το μυστήριο της οικονομίας. Διότι θα γίνει με δικαιοσύνη, λέει, και με κρίση, και μάλιστα και με έλεος και με οικτιρμούς. Ποια είναι λοιπόν η δικαιοσύνη, τι είναι η κρίση, καθώς επίσης και τι είναι το έλεος, είναι, όπως φαίνεται, αναγκαίο να εξηγήσουμε.

Διότι ο Ησαύ άκουσε: «Και στον αδελφό σου θα δουλεύσεις»· δηλαδή, θα υποταχθείς, και μάλιστα χωρίς τη θέλησή σου, σε αυτόν που έχει την ίδια φύση με εσένα. Άνθρωπος σαν και εμάς ήταν και ο Μωυσής, μη έχοντας τίποτε το παραπάνω, όσον αφορά τον λόγο της ανθρώπινης φύσης. Και μάλιστα ο Δεσπότης των πάντων ονόμασε τον Ισραήλ λαό του Μωυσή· διότι κατασκεύασαν το είδωλο του μόσχου στην έρημο. Έπειτα ο Θεός είπε στον Μωυσή: «Πήγαινε, κατέβα γρήγορα από εδώ· διότι παρανόμησε ο λαός σου, τον οποίο έβγαλες από τη γη της Αιγύπτου». Ο θεσπέσιος Παύλος λοιπόν απέδιδε και τον ίδιο τον γραπτό νόμο στον μακάριο Μωυσή. Διότι είπε τα εξής: «Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με βάση τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων». Ότι δε ο Ισραήλ επρόκειτο να αποβάλει τον ζυγό που επιβλήθηκε μέσω του πάνσοφου Μωυσή, εφόσον ο Χριστός τον καλούσε στη χάρη διά της πίστεως, το προανήγγειλε λέγοντας: «Θα έρθει δε καιρός που θα κατεβάσεις και θα λύσεις τον ζυγό του από τον τράχηλό σου». Διότι εκείνοι από τον Ισραήλ που πίστεψαν, έλυσαν από τους τραχήλους τους τον ζυγό του νόμου, ο οποίος ήταν πολύ δυσβάσταχτος.

Δες, λοιπόν, πώς περιγελά τα εγχειρήματα ο Ααρών. Διότι, αφού τους έδειξε το άγαλμα που είχε κατασκευαστεί σε μορφή μοσχαριού, τους φώναξε έπειτα: «Αυτοί είναι οι θεοί σου, Ισραήλ, οι οποίοι σε ανέβασαν από τη γη της Αιγύπτου». Αλλά δεν λυτρώθηκε με μοσχάρι (πώς άλλωστε ή από πού;), αλλά «με ισχυρό χέρι, και με υψωμένο βραχίονα», και με σημεία και τέρατα. Επομένως, σαν να υπενθυμίζει τα όσα έγιναν από τον Θεό, ειρωνεύεται λέγοντας: «Αυτοί είναι οι θεοί σου, Ισραήλ». Προσέφερε δε και θυσίες· και έφαγαν και ήπιαν όπως σε γιορτή, «Και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν». Διότι την αποστασία από τον Θεό ακολουθεί η πρόσδεση στα σαρκικά, το να θεωρείται απόλαυση η ακαθαρσία, και να νομίζεται καλή και γλυκιά τέρψη, πράγματα για τα οποία θα έπρεπε να θρηνούν. Γι' αυτό και ο μακάριος Παύλος συναρίθμησε στα σαρκικά εγκλήματα την ακάθαρτη ειδωλολατρία: «Είναι φανερά τα έργα της σάρκας, τα οποία είναι: πορνεία, ακαθαρσία, ασέλγεια, ειδωλολατρία». Διότι η πλάνη προξενεί και ακόμη χειρότερα· και το να απομακρύνεται κανείς από τον Θεό, τον αναγκάζει να νοσήσει από τα πιο αισχρά από όλα τα κακά. Αυτοί λοιπόν χόρευαν, τραγουδώντας, νομίζω, τα τραγούδια των συμποσίων, κάνοντας και λέγοντας όσα αποτελούν εγκλήματα των μεθυσμένων. Και στον θεσπέσιο Μωυσή, που αγνοούσε τα όσα είχαν τολμήσει, ο Θεός τα καθιστά φανερά, λέγοντας τα εξής: «Βάδιζε, κατέβα γρήγορα από εδώ· διότι παρανόμησε ο λαός, τον οποίο έβγαλες από τη γη της Αιγύπτου».

Και δεν τους αποκαλεί πλέον σε αυτά λαό του Θεού, αλλά λέει στον Δανιήλ «λαό σου»· διότι, όπως ακριβώς, όταν κάποτε ασέβησαν και έπεσαν στην ειδωλολατρία μέσα στην έρημο, ο Θεός δεν τους ονόμασε πλέον δικό Του λαό, αλλά του Μωυσή, λέγοντας: «πήγαινε, κατάβα, διότι παρενόμησε ο λαός σου», με τον ίδιο τρόπο και εδώ εξηγεί την αιτία για την οποία καθορίστηκε εναντίον τους ο δηλωθείς χρόνος· και η αιτία ήταν το ότι δεν αξιώνονταν πλέον να ονομάζονται λαός του Θεού. Προσθέτει δε: «καὶ ἐπὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν», όπου εμείς πάλι εξυπακούουμε το «σου» ως κοινό προσδιορισμό, ώστε το νόημα των λεγομένων να είναι το εξής: «ἐπὶ τὸν λαόν σου καὶ ἐπὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν σου», σαν να έλεγε: σε αυτήν που εσύ θεωρείς αγία. Εξάλλου, το εβραϊκό κείμενο και οι υπόλοιποι μεταφραστές ομόφωνα περιέχουν την αντωνυμία «σου» να προστίθεται όχι μόνο στον λαό, αλλά και στην πόλη. Ο μεν Ακύλας, για παράδειγμα, λέει: «ἐπὶ τὸν λαόν σου καὶ ἐπὶ πόλιν ἡγιασμένην σου», ο δε Σύμμαχος: «κατὰ τοῦ λαοῦ σου καὶ τῆς πόλεως τῆς ἁγίας σου». Γι' αυτόν τον λόγο, και στα ακριβή αντίγραφα των Εβδομήκοντα, το «σου» προστίθεται με την παράθεση αστερίσκου.

Ψαλμός ΟΖ'. Συνέσεως τω Ασάφ. α'. Η επιγραφή είναι σύντομη· διότι ο ψαλμός ασχολείται με την έκταση της προφητείας. Όμως, το ότι για αυτόν τον λόγο τον επιγράφει «Συνέσεως», για να προφυλαχθούμε από τα κακά που βρήκαν τους Ιουδαίους εξαιτίας της ανοησίας τους, το φανερώνει το προοίμιο που ακολουθεί: «Προσέχετε, λαέ μου, τον νόμο μου· κλίνατε το αυτί σας στα λόγια του στόματός μου». Βλέπεις πόσο μεγάλο αξίωμα δίνει το Πνεύμα στον προφήτη, θέλοντας να μας προτρέψει σε υπακοή της προφητείας; Διότι αποκαλεί δικό του λαό τον λαό του Θεού, και δικό του νόμο τον νόμο του Θεού· επειδή είναι γνώρισμα των φρόνιμων δούλων και πιστών υπηρετών να έχουν κοινά τα κτήματα με τους κυρίους τους, όπως ακριβώς και ο Θεός έλεγε στον Μωυσή: «Ανόμησε ο λαός σου, τον οποίο έβγαλες από τη γη της Αιγύπτου». Τι σημαίνει όμως: «Προσέχετε τον νόμο μου»;

ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. — Περί γαστριμαργίας και κόρου· ότι η γαστριμαργία προξενεί θάνατο. «Πούλησε ο Ησαύ τα πρωτοτόκια στον Ιακώβ, και ο Ιακώβ έδωσε στον Ησαύ άρτο και μαγειρεμένη φακή· και έφαγε, και ήπιε, και σηκώθηκε και έφυγε, και περιφρόνησε ο Ησαύ τα πρωτοτόκια.» «Κάθισε ο λαός να φάει και να πιει, και σηκώθηκε για να διασκεδάσει. Και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή λέγοντας: Πήγαινε και κατέβα γρήγορα από εδώ. Διότι αμάρτησε ο λαός σου, αυτούς που έβγαλα από την Αίγυπτο, και έφτιαξαν χωνευτό μοσχάρι.» «Η δύναμη του Σατανά βρίσκεται στον ομφαλό της κοιλιάς.» «Μην είσαι άπληστος στο τραπέζι, μήπως και σκοντάψεις.» «Η χορτασμένη ψυχή περιπαίζει την κηρήθρα· στην πεινασμένη όμως ψυχή, ακόμη και τα μικρά φαίνονται γλυκά.» «Όποιος σπαταλά από παιδί, θα καταλήξει δούλος.» «Μέσα στην κοιλιά, ο Ιακώβ υποσκέλισε τον αδελφό του.» «Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και αναζητούν τα μεθυστικά ποτά, σε εκείνους που παραμένουν μέχρι αργά! Διότι το κρασί θα τους κατακάψει.» «Όλοι όσοι πίνουν το κρασί, θα ντροπιαστούν.» «Πλανήθηκαν από τα μεθυστικά ποτά, ιερέας και προφήτης· βγήκαν εκτός εαυτού από το κρασί.» «Στενάζουν όλοι εκείνοι που εύφραιναν την ψυχή τους.» «Κάλεσε ο Κύριος εκείνη την ημέρα σε κλάμα και κοπετό, σε ξύρισμα του κεφαλιού και σε ένδυση με σάκους· αυτοί όμως έστησαν γιορτή, σφάζοντας μοσχάρια και θυσιάζοντας πρόβατα, λέγοντας: Ας φάμε και ας πιούμε, γιατί αύριο πεθαίνουμε.» «