Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 33:7

Και ο Μωυσής, όταν απομακρύνθηκε από τα ανθρώπινα, κρατώντας τον νου του απερίσπαστο για τη θεωρία των θείων λογίων, έστησε τη σκηνή του μακριά, έξω από το στρατόπεδο. Γι' αυτό και καθένας που αναζητούσε τον Κύριο, έβγαινε έξω προς τη σκηνή. Ώστε εκείνος που έχει προχωρήσει περισσότερο μακριά από τα ανθρώπινα, έξω θα στήσει τη σκηνή του, προκειμένου η ζωή του, αφού στερεωθεί και εδραιωθεί, να παραμείνει ασάλευτη. Γι' αυτό και τώρα, επειδή επρόκειτο να προφητεύσει και να πει όσα τον προστάζει ο Θεός, ο Κύριος του δίνει την εντολή να εξέλθει· και όχι μόνο αυτός, αλλά και ο Ιασούβ, ο γιος του που είχε εναπομείνει. Διαφαίνεται δε, από όσα λέγει το κείμενο, ότι από τους πολλούς του είχε απομείνει ένας γιος, για τον οποίο ήθελε ο θείος λόγος να μην υπολείπεται της πνευματικής καταστάσεως του πατέρα του, αλλά να εξέλθει μαζί με τον πατέρα του σε εκείνα στα οποία τον προσκαλούσε ο Θεός. Επειδή δε το όνομα Ιασούβ ερμηνεύεται «εκείνος που επιστρέφει», η Γραφή υποδεικνύει σε όλους εμάς, οι οποίοι επιθυμούμε μέσω της μετάνοιας να εξέλθουμε από τα πάθη της σάρκας, ότι είναι δυνατόν, αν βρεθούμε μαζί με τον Προφήτη, να κατορθώσουμε την έξοδο.

Όταν δε έφτασε στη σύναξη, συνέτριψε το μοσχάρι. Έπειτα, αφού το έριξε στο νερό, πότισε με αυτό, λέει, τους υιούς του Ισραήλ· σχεδόν υποδηλώνοντας με αυτό ότι η ασέβεια θα αγγίξει ακόμη και τα ίδια τους τα συκώτια και τα σπλάχνα που βρίσκονται μέσα τους· νομίζω δε ότι και εκείνο ίσως τους φανέρωνε, ότι δηλαδή έχουν την καρδιά τους γεμάτη από τη βέβηλη και βδελυρή ειδωλολατρία. Και αφού προσκάλεσε τους εκλεκτούς, τους διέταξε να θανατώσουν αυτούς που ήταν οι πιο υπαίτιοι από τους άλλους, χωρίς να λυπηθούν ούτε αδελφό, ούτε γείτονα, ούτε γνωστούς. Και έτσι έπεσαν νεκροί είκοσι τρεις χιλιάδες. Επειδή δε ζήτησε ανάλογη τιμωρία από αυτούς που ασέβησαν τόσο ξεδιάντροπα, επιστρέφει προς τον Θεό και κάνει δεήσεις υπέρ των υπολοίπων. Τότε λοιπόν μόλις συγκατατίθεται σε αυτόν ο Θεός, λέγοντας ότι ο ίδιος δεν θα είναι μαζί τους, αλλά μάλλον θα στείλει μαζί τους έναν άγγελο ως επιστάτη και οδηγό στον δρόμο. Και επιπλέον αυτού, ο λαός θρηνεί· ο δε Θεός πρόσταξε να βγάλουν τις στολές και όλα τα κοσμήματα, και να πορεύονται έτσι με κατήφεια. Και αφού αυτό ολοκληρώθηκε, ο Μωυσής, λέει, πήρε τη σκηνή του και την έστησε έξω από το στρατόπεδο. Και αυτή είναι με συντομία η διήγηση της ιστορίας. Θα βρούμε δε ότι οι Ισραηλίτες τόλμησαν τα ίδια, όταν ο Μονογενής έγινε άνθρωπος σαν κι εμάς.

Έχοντας αποβάλει την περιβολή εκείνης της αρχαίας ευκλείας και κάθε πνευματικό κόσμημα, πάσχουν βαρέως από την έλλειψη χάριτος και παραμένουν γυμνοί από κάθε δόξα. Το ότι, εξάλλου, και ο ίδιος ο Χριστός έχει απομακρυνθεί από αυτούς, το υποδήλωσε ο Μωυσής, ο οποίος μετέφερε τη δική του σκηνή μακριά από την παρεμβολή, αφήνοντάς την εγκαταλελειμμένη.

Ο νους που εξέρχεται από την Αίγυπτο της αμαρτίας, όταν απομακρυνθεί έστω και λίγο από τη λογική διάκριση, όπως ακριβώς παλαιότερα ο Ισραήλ από τον Μωυσή, ειδωλολατρεί. Διότι, ρίχνοντας στη φωτιά των παθών τους θεολογικούς λόγους σαν σκουλαρίκια, τα ορθά δόγματα της φυσικής θεωρίας σαν περιδέραια και την ενέργεια της πρακτικής αρετής σαν βραχιόλια των χεριών, δημιουργεί μέσω της φαντασίας ένα είδωλο αμαρτίας, και έπειτα το λατρεύει μέσω της πράξης. Ο Μωυσής, στήνοντας τη σκηνή του έξω από το στρατόπεδο, δηλαδή εγκαθιδρύοντας τη θέληση και τη διάνοιά του έξω από τα ορατά πράγματα, αρχίζει να προσκυνά τον Θεό, και αφού εισέλθει στον γνόφο, τον αόρατο και άυλο τόπο της γνώσης, εκεί δέχεται τις ιερότατες μυήσεις.

Δεν είναι λοιπόν ασφαλές, πριν βγει κανείς έξω από τα πολλά, να καταπιάνεται με τις θεωρίες περί Θεού· και αυτό το φανερώνει ο Μωυσής, ο οποίος έστηνε τη σκηνή της διανοίας του έξω από την παρεμβολή και τότε συνομιλούσε με τον Θεό. Διότι το να προσπαθεί κανείς να εκφράσει τον Άρρητο με τον προφορικό λόγο είναι επικίνδυνο, επειδή ο προφορικός λόγος συνιστά δυάδα και πλέον. Αντιθέτως, το να θεωρεί κανείς το Ον χωρίς φωνή, μόνο με την ψυχή του, είναι το πλέον ασφαλές, επειδή εδράζεται στην αδιαίρετη μονάδα και όχι στα πολλά. Διότι ο αρχιερέας, ο οποίος έχει λάβει την προσταγή να εισέρχεται στα Άγια των αγίων, μέσα από το καταπέτασμα, μόλις μία φορά τον χρόνο, διδάσκει ότι πρέπει μόνο εκείνος που έχει διαβεί την αυλή και τα άγια και έχει βρεθεί μέσα στα Άγια των αγίων, δηλαδή εκείνος που έχει ξεπεράσει ολόκληρη τη φύση των αισθητών και των νοητών, και έχει καθαρθεί από κάθε ιδιότητα της γένεσης, να προσεγγίζει με ανένδυτη και γυμνή τη διάνοια τις ενοράσεις περί Θεού. πδ΄. Ο μέγας Μωυσής, στήνοντας τη σκηνή του έξω από την παρεμβολή, δηλαδή εγκαθιδρύοντας τη θέληση και τη διάνοιά του έξω από τα ορατά, αρχίζει να προσκυνά τον Θεό και, αφού εισέλθει στον γνόφο, τον αόρατο και άυλο τόπο της γνώσεως, παραμένει εκεί μυούμενος στις ιερότατες τελετές. πε΄.