Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 33:9

ΙΒʹ. Όταν εισερχόταν ο Μωυσής στη σκηνή, κατέβαινε ο στύλος της νεφέλης και στεκόταν στις θύρες της σκηνής, και ο λαός, αφού σηκωνόταν, προσκυνούσε, ο καθένας από τη δική του σκηνή. Και μιλούσε ο Κύριος προς τον Μωυσή πρόσωπο με πρόσωπο, όπως ακριβώς θα μιλούσε κάποιος στον φίλο του· έπειτα ο Μωυσής επέστρεφε στο στρατόπεδο, ο υπηρέτης του όμως, ο Ιησούς του Ναυή, δεν έβγαινε από τη σκηνή. Και είπε ο Μωυσής προς τον Κύριο: «Ιδού, εσύ μου λες: "Αναβίβασε τον λαό τούτο", εσύ όμως δεν μου φανέρωσες ποιον θα αποστείλεις μαζί μου· ενώ εσύ μου είπες: "Σε γνωρίζω περισσότερο από όλους, και έχεις βρει χάρη κοντά μου". Εάν, λοιπόν, βρήκα χάρη ενώπιόν σου, φανέρωσέ μου τον εαυτό σου· να σε δω καθαρά, για να γνωρίζω ότι έχω βρει χάρη ενώπιόν σου, και για να γνωρίσω ότι το έθνος αυτό είναι λαός σου». Και ο Κύριος του λέγει: «Εγώ ο ίδιος θα προπορεύομαι και θα σου δώσω ανάπαυση». Και λέγει προς αυτόν ο Μωυσής: «Εάν εσύ ο ίδιος δεν συμπορευθείς, μη με αναβιβάσεις από εδώ. Και πώς θα γίνει γνωστό ότι βρήκα χάρη κοντά σου εγώ και ο λαός σου, παρά μόνο εάν εσύ συμπορεύεσαι μαζί μας; Και έτσι θα δοξαστούμε, τόσο εγώ όσο και ο λαός σου, περισσότερο από όλα τα έθνη που υπάρχουν πάνω στη γη». Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: «Και αυτόν τον λόγο που είπες, θα τον πράξω· διότι βρήκες χάρη ενώπιόν μου, και σε γνωρίζω περισσότερο από όλους, και έχεις βρει χάρη κοντά μου». Και είπε ο Μωυσής: «Δείξε μου τη δόξα σου».

Για ποιον λόγο συμβαίνει αυτό, ας πει όποιος θέλει· πάντως ούτε μία φορά ο λόγος της Γραφής δεν μαρτυρεί λέγοντας ότι του εμφανίστηκε ο Κύριος, όπως ακριβώς έχει διατηρηθεί να αναφέρεται στην περίπτωση των πατριαρχών. Απεναντίας, μέσα από αυτά καθίσταται πρόδηλο ότι, αν και ο Κύριος του μιλούσε πρόσωπο με πρόσωπο, του μιλούσε ωστόσο μέσα από τη νεφέλη. Διότι αυτό ακριβώς παρουσιάζει εκ των προτέρων η Γραφή, όταν λέει: «κατέβαινε ο στύλος της νεφέλης και στεκόταν στις θύρες της σκηνής, και μιλούσε στον Μωυσή». Επομένως, του μιλούσε μέσα από τη νεφέλη, δεν του εμφανίστηκε όμως με τον ίδιο τρόπο όπως στον Αβραάμ ή στον Ισαάκ ή στον Ιακώβ. Διότι για εκείνους έχει καταγραφεί ότι τους εμφανίστηκε απερίκαλυπτα και ξεκάθαρα χωρίς κάποιο είδος, ενώ σε τούτον εμφανίστηκε μέσω του ονομαζόμενου είδους και της νεφέλης, την οποία ο λόγος ονομάζει και δόξα του Κυρίου, αναφέροντας: «Και όταν μιλούσε ο Μωυσής σε ολόκληρη τη συναγωγή των υιών του Ισραήλ, και στράφηκαν προς την έρημο, ιδού η δόξα του Κυρίου εμφανίστηκε μέσα σε νεφέλη, και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή». Και πάλι: «Ανέβηκε ο Μωυσής στο όρος· και κάλυψε η νεφέλη το όρος. Και κατέβηκε η δόξα του Κυρίου στο όρος και η νεφέλη τον κάλυψε για έξι ημέρες· και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή την έβδομη ημέρα μέσα από τη νεφέλη. Η δε όψη της δόξας του Κυρίου ήταν σαν φωτιά που φλεγόταν στην κορυφή του όρους».

Λένε, λοιπόν, ότι η μεν βάτος υποδηλώνει την άγρια, σκληρή και ανήμερη μοχθηρία των Αιγυπτίων, το δε πυρ την τιμωρό και κολαστική δύναμη που τους κατέλαβε. 〈〈Της αυτής〉.〉 «Είπε δε ο Κύριος προς τον Μωυσή: ιδού εγώ έρχομαι προς εσένα μέσα σε στύλο νεφέλης, ώστε να ακούσει ο λαός όταν εγώ σου μιλώ, και να σε πιστέψουν», και στη συνέχεια: «ο δε Θεός προπορευόταν αυτών στον δρόμο, την μεν ημέρα μέσα σε στύλο νεφέλης, την δε νύχτα μέσα σε στύλο πυρός για να τους φωτίζει», και πάλι: «κατέβηκε ο Κύριος μέσα σε στύλο νεφέλης», και ξανά: «όταν δε εισερχόταν ο Μωυσής στη σκηνή, κατέβαινε ο στύλος της νεφέλης και στεκόταν στις θύρες της σκηνής, και μιλούσε στον Μωυσή· και έβλεπε όλος ο λαός τον στύλο της νεφέλης να στέκεται στις θύρες της σκηνής· και στεκόταν όλος ο λαός και προσκυνούσαν, ο καθένας από τη θύρα της δικής του σκηνής».

Ο λαός, λοιπόν, έβλεπε τον στύλο της νεφέλης, εκείνος όμως μιλούσε στον Μωυσή. Ποιος όμως του μιλούσε, αν όχι προφανώς ο στύλος της νεφέλης, εκείνος που προηγουμένως είχε φανερωθεί στους πατέρες με ανθρώπινη μορφή; Έχει δε ήδη αποδειχθεί ότι αυτός δεν ήταν ο επί πάντων Θεός, αλλά άλλος, τον οποίο, εφόσον είναι ο Λόγος του Θεού, εμείς ονομάζουμε Χριστό, ο οποίος και τότε, εξαιτίας του πλήθους, γινόταν ορατός τόσο στον ίδιο τον Μωυσή όσο και στον λαό με τη μορφή στύλου νεφέλης, επειδή δεν μπορούσαν αυτοί, όπως οι πατέρες, να αντέξουν να τον δουν με ανθρώπινη μορφή. Διότι γνώρισμα των τελείων ήταν το να μπορούν να προΐδουν τη μέλλουσα κάποτε να συμβεί ένσαρκη επιφάνειά του στους ανθρώπους, την οποία, επειδή ούτε τότε ολόκληρος ο λαός ήταν σε θέση να δεχθεί, ευλόγως εμφανιζόταν σε αυτούς άλλοτε μεν μέσω πυρός, χάριν φόβου και κατάπληξης, άλλοτε δε μέσω νεφέλης..., ώστε να φαίνεται ότι τους νομοθετεί επισκιασμένα και καλυμμένα, και το ίδιο έκανε και προς τον Μωυσή εξαιτίας τους. «Της αυτής». Είπε ο Κύριος: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, για να σε φυλάξει στον δρόμο, ώστε να σε εισαγάγει στη γη την οποία σου ετοίμασα. Πρόσεχε τον εαυτό σου, εισάκουέ τον και μην τον παρακούς».