Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 34:33

Έχει δε ως εξής: «Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Γράψε αυτά τα λόγια, διότι με βάση αυτούς τους λόγους θα συνάψω διαθήκη με εσένα και με τον Ισραήλ. Και ήταν εκεί ο Μωυσής ενώπιον του Κυρίου σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες. Άρτο δεν έφαγε και νερό δεν ήπιε. Και έγραψε αυτά τα λόγια πάνω στις πλάκες της διαθήκης, τους δέκα λόγους. Όταν δε κατέβηκε ο Μωυσής από το όρος, και οι δύο πλάκες ήταν στα χέρια του Μωυσή. Καθώς κατέβαινε από το όρος, ο Μωυσής δεν γνώριζε ότι η όψη του δέρματος του προσώπου του είχε δοξαστεί, επειδή συνομιλούσε μαζί Του. Και είδε ο Ααρών και όλοι οι πρεσβύτεροι του Ισραήλ τον Μωυσή. Και η όψη του δέρματος του προσώπου του ήταν δοξασμένη, και φοβήθηκαν να τον πλησιάσουν. Και τους κάλεσε ο Μωυσής, και στράφηκαν προς αυτόν ο Ααρών και όλοι οι άρχοντες της Συναγωγής. Και τους μίλησε ο Μωυσής, και μετά από αυτά τον πλησίασαν όλοι οι υιοί του Ισραήλ. Και τους έδωσε εντολές, αναφέροντας όλα όσα του είχε πει ο Κύριος στο όρος Σινά. Και όταν σταμάτησε να τους μιλά, έβαλε στο πρόσωπό του κάλυμμα.

Επομένως, είναι μη αποδεκτό για τους Ιουδαίους ακόμη και το ίδιο το φως του νόμου, και μάλιστα όχι μόνο για τους αδρανείς και το πλήθος, αλλά και για τους ίδιους τους εκλεκτούς και ιερούς. Διότι έχεις ακούσει ότι ο Ααρών μαζί με τους πρεσβυτέρους φοβήθηκαν τη δόξα του Μωυσή. Πολύ ωφέλιμα, λοιπόν, ο Μωυσής έβαζε το κάλυμμα. Διότι ο νόμος έχει κατασκίασμα, το παχύ του γράμματος, και το όχι τόσο λαμπρό της ιστορίας. Αλλά, λέγει, όταν ο Μωυσής εισερχόταν ενώπιον του Θεού, αφαιρούσε το κάλυμμα.

Θ΄. Γι' αυτόν τον λόγο πρέπει πρώτα να καθαρίσει κανείς τον εαυτό του και έπειτα να επικοινωνήσει με τον Καθαρό· εάν βέβαια δεν θέλουμε να πάθουμε ό,τι ο λαός του Ισραήλ, ο οποίος δεν μπορούσε να αντέξει τη δόξα του προσώπου του Μωυσή, και γι' αυτό είχε ανάγκη από κάλυμμα· ή να πάθουμε ό,τι ο Μανωέ και να πούμε: «Χαθήκαμε, γυναίκα, είδαμε τον Θεό», όταν βρέθηκε μπροστά σε οπτασία του Θεού· ή, όπως ο Πέτρος, να αποπέμψουμε τον Ιησού από το πλοίο, επειδή δεν είμαστε άξιοι μιας τέτοιας θείας παρουσίας.

Και το ότι, όταν ήλθε ο Σωτήρας προς αυτήν, από αιδώ η Αχαμώθ έθεσε επάνω της κάλυμμα, ισχυρίζονται ότι το έκανε φανερό ο Μωυσής, ο οποίος έθεσε κάλυμμα στο πρόσωπό του. Και τα πάθη της, τα οποία υπέφερε, λένε ότι τα υπέδειξε ο Κύριος επάνω στον σταυρό. Και λέγοντας: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;», ισχυρίζονται ότι φανέρωσε πως η Σοφία εγκαταλείφθηκε από το φως και εμποδίστηκε από τον Όρο στην προς τα εμπρός ορμή της· τη λύπη της, με το να πει: «Περίλυπη είναι η ψυχή μου έως θανάτου»· τον φόβο, με το να πει: «Πατέρα, ει δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήρι»· και την απορία ομοίως, με το να έχει πει: «Και τι να πω, δεν γνωρίζω». Διδάσκουν δε ότι ο ίδιος υπέδειξε με αυτόν τον τρόπο τρία γένη ανθρώπων· το υλικό, με το να πει σε εκείνον που τον ρώτησε, «Θα σε ακολουθήσω», «Ο υιός του ανθρώπου δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι του»· το ψυχικό, με το να έχει πει σε εκείνον που είπε, «Θα σε ακολουθήσω, αλλά επίτρεψέ μου πρώτα να αποχαιρετήσω τους δικούς μου», «Κανείς που βάζει το χέρι του στο άροτρο και βλέπει προς τα πίσω, δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία των ουρανών». Διότι λένε ότι αυτός είναι ο μέσος.

Διότι το ότι δεν ήταν ασαφής κάθε προφητεία, αλλά μόνο αυτό το μέρος ήταν καλυμμένο, άκουσε τον Παύλο που μας υποδεικνύει σαφώς και τα δύο αυτά, δηλαδή και ότι ο νόμος ήταν επισκιασμένος και ότι αυτό ίσχυε μόνο σε αυτό το μέρος. Στέλνοντας επιστολή στους Κορινθίους, λέει περίπου τα εξής: «Έχοντας λοιπόν τέτοια ελπίδα, μιλούμε με μεγάλο θάρρος, και δεν κάνουμε όπως ο Μωυσής, ο οποίος έβαζε κάλυμμα στο πρόσωπό του, ώστε οι υιοί του Ισραήλ να μην μπορέσουν να ατενίσουν το τέλος εκείνου που επρόκειτο να καταργηθεί· αλλά πωρώθηκαν οι διάνοιές τους. Διότι μέχρι σήμερα το κάλυμμα παραμένει κατά την ανάγνωση της Παλαιάς Διαθήκης, χωρίς να αφαιρείται, επειδή καταργείται μόνο εν Χριστώ». Ίσως αυτό που ειπώθηκε να είναι ασαφές· είναι επομένως αναγκαίο να το κάνω σαφέστερο, υπενθυμίζοντάς σας την ίδια την ιστορική διήγηση. Διότι, όταν ο Μωυσής παρέλαβε τις πλάκες στο όρος και επρόκειτο να κατεβεί, μια ανέκφραστη και θαυμαστή δόξα έλαμψε από εκείνο το άγιο πρόσωπο, τέτοια ώστε κανείς από το πλήθος δεν μπορούσε να τον πλησιάσει και να του μιλήσει. Για να μην είναι λοιπόν διαρκώς απρόσιτος στον λαό, τοποθετώντας κάλυμμα στο πρόσωπό του, παρείχε στους Ιουδαίους τη δυνατότητα να συναναστρέφονται μαζί του άφοβα. Και όταν μιλούσε στον λαό φορούσε το κάλυμμα, ενώ όταν στρεφόταν προς τον Θεό το αφαιρούσε πάλι.

Και δεν γνώριζε ο Μωυσής ότι είχε δοξαστεί η όψη του δέρματος του προσώπου του· και φοβήθηκαν να τον πλησιάσουν. Και τους κάλεσε ο Μωυσής και τους μίλησε. Και όταν σταμάτησε ο Μωυσής να τους μιλά, τοποθέτησε στο πρόσωπό του κάλυμμα. Όταν όμως εισερχόταν ενώπιον του Κυρίου για να μιλήσει μαζί Του, αφαιρούσε το κάλυμμα μέχρι να εξέλθει. Αφού λοιπόν υπενθύμισε αυτή την ιστορία, λέει: Και δεν κάνουμε όπως ο Μωυσής, που έβαζε κάλυμμα στο πρόσωπό του, ώστε να μην ατενίσουν οι υιοί του Ισραήλ το τέλος εκείνου που καταργείτο. Αυτό δε που λέγει, είναι το εξής: Δεν υπάρχει ανάγκη να καλυπτόμαστε εμείς, όπως ο Μωυσής· διότι εσείς είστε ικανοί να αντικρίσετε αυτήν τη δόξα με την οποία είμαστε περιβεβλημένοι, μολονότι είναι πολύ μεγαλύτερη και πιο λαμπρή από εκείνη.

Και λοιπόν, ω φωτοδότη του κράτους, όπως ο νυμφίος από τον νυμφώνα ή όπως ο ήλιος από μια πανέμορφη λίμνη, αφού ανέτειλες από αυτή τη βασιλίδα των πόλεων και ανέβηκες στον ανατολικό ορίζοντα, τον στρατό των Αλαμανών αμέσως, σαν ένα παχύ νεφελώδες σύστημα αδιαπέραστο από τα όπλα, τον έκανες εύκολη υπόθεση των ακτίνων σου, εκτοπίζοντάς τον από τα ρωμαϊκά σύνορα και διαλύοντάς τον σαν καπνό και πρωινή δροσιά. Από εκεί δε, αφού πορεύθηκες και πάλι προς το δικό μας κλίμα και στάθηκες γλυκύς σε εμάς μετά το νέφος, δηλαδή το στρατόπεδο των Αλαμανών, όσο ποτέ άλλοτε, και αφού παρέμεινες για λίγο, στράφηκες προς τον βορρά, όπου και αναζωπύρωσες τα δικά μας, που ήταν συνεσταλμένα σαν από χειμώνα εξαιτίας των γειτονικών βαρβάρων, ενώ στους αντάρτες γύρω από τον Αίμο, στέλνοντας φλογερή ακτίνα, σκότισες τα βλέφαρά τους, παρόλο που ήταν ορθάνοιχτα. Επομένως, προσπαθώντας να αποφύγουν τον κίνδυνο που πλησίαζε έρποντας, σε ικέτευσαν να μην τους εμφανιστείς σαν πυρ, ή τουλάχιστον να μη ρίξεις κάθετα πάνω τους τις ακτίνες των όπλων σου. Το δε άξιο μεγαλύτερου θαύματος είναι ότι, μη μπορώντας να αντικρίσουν τη χάρη που έχει περιχυθεί στη θεοειδή μορφή σου, όπως ακριβώς δεν μπορούσε να αντικρίσει το πρόσωπο του Μωυσέως ο παλαιός Ισραήλ, τους προσέφερες, όταν το ζήτησαν, τη φιλανθρωπία σου σαν ένα είδος παραπετάσματος, αν και γνώριζες ότι είναι άδικοι και πονηροί και ότι θα επιστρέψουν ξανά και ξανά στο δικό τους ξέρασμα σαν τα σκυλιά.