Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 38:26

«Κρινόμενοι δε υπό του Κυρίου, παιδευόμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο.» ΠΑΛΛ. Είναι βέβαιο, λοιπόν, ότι ο ιερός λουτήρας προδείκνυε σε εμάς τη χάρη του αγίου βαπτίσματος. ΚΥΡ. Έτσι έχουν τα πράγματα· ας μην αμφιβάλλεις καθόλου. Και αν εξετάσεις προσεκτικά τον τρόπο της κατασκευής του, νομίζω ότι θα εκπλαγείς ακόμη περισσότερο. Διότι έχει γραφτεί ως εξής για τον Βεσελεήλ, ο οποίος κατασκεύασε τα έργα της σκηνής: «Αυτός κατασκεύασε τον χάλκινο λουτήρα και τη χάλκινη βάση του, από τα κάτοπτρα των γυναικών που νήστευαν, οι οποίες νήστευσαν δίπλα στις θύρες της σκηνής του μαρτυρίου, την ημέρα που την έστησε. Και έφτιαξε τον λουτήρα για να νίβουν από αυτόν τα χέρια και τα πόδια τους ο Μωυσής και ο Ααρών και οι γιοι του όταν εισέρχονταν στη σκηνή του μαρτυρίου, οι οποίοι όταν πλησίαζαν στο θυσιαστήριο για να λειτουργήσουν, νίβονταν από αυτόν, όπως ακριβώς διέταξε ο Κύριος τον Μωυσή.» ΠΑΛΛ. Και ποια είναι η σημασία των κατόπτρων; Και ποιες άραγε ήταν αυτές που νήστευαν; ΚΥΡ. Πολλά από όσα έχουν συμβεί δεν έχουν σαφή αφήγηση στη θεία Γραφή. Αλλά υποδηλώνονται κάπως παρεμπιπτόντως, όπως ακριβώς συμβαίνει και με αυτό που εξετάζουμε. Διότι το πού, ή το ποιες νήστευσαν όταν στήθηκε η αγία σκηνή, δεν το ανέφερε ο Μωυσής. Ότι όμως συνέβη, κανείς δεν θα μπορούσε να το αμφισβητήσει· διότι έχει ειπωθεί, έστω και όχι σαφώς. Αλλά, αφήνοντας αυτό το ζήτημα, ας προχωρήσουμε στο επόμενο, αν νομίζεις. ΠΑΛΛ. Ποιο; ΚΥΡ.

Τι άραγε να προτυπώνουν οι γυναίκες που νήστευαν; Και τι σημαίνει η κατασκευή του χάλκινου λουτήρα από τα κάτοπτρα; ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Βεβαίως, είναι δικό σου έργο τώρα να το εξηγήσεις κι αυτό. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Άκου λοιπόν. Οι Ισραηλίτες λάτρεψαν είδωλα, υπομένοντας τη δουλεία στους Αιγυπτίους, και ζώντας σύμφωνα με τους δικούς τους νόμους πέρασαν πολλά χρόνια. Ήταν λοιπόν έθιμο των Αιγυπτίων, και ιδιαίτερα των γυναικών, να εισέρχονται στους ναούς ντυμένες με λινό ένδυμα, κρατώντας ιεροπρεπώς στο αριστερό χέρι κάτοπτρο και στο δεξί σείστρο, οι οποίες μάλιστα, επειδή ήταν εκλεκτές ανάμεσα στις άλλες και μυημένες στα ιερά, μετά βίας αξιώνονταν αυτής της τιμής, μάλλον ύβρεως δηλαδή, διότι έτσι είναι καλύτερο και πιο αληθινό να το πούμε. Κάποιες γυναίκες λοιπόν από το γένος του Ισραήλ, επειδή βρήκαν στα προσωπικά τους σκεύη υπολείμματα της αιγυπτιακής λατρείας, προσέφεραν αυτά ακριβώς τα κάτοπτρα ως προσφορά, τα οποία και μετασκευάστηκαν για την κατασκευή του λουτήρα.

Όταν ανεγέρθηκε η αγία σκηνή, οι γυναίκες νήστεψαν καθισμένες κάπου κοντά στις θύρες, διάγοντας βίο απολύτως αγνό, πράγμα που υποδηλώνει, νομίζω, ότι, εφόσον αναδείχθηκε η αληθινότερη σκηνή, δηλαδή η Εκκλησία που έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος, είναι πλέον καιρός εκείνοι που κάποτε ήταν αφιερωμένοι στη δόξα της αγέλης των δαιμόνων, να μεταπλαστούν σε ιερά σκεύη, κατάλληλα για την αποδοχή του αγίου βαπτίσματος, ώστε να μπορούν να διαπρέπουν με τα καυχήματα που ξεπερνούν τον νόμο. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει το να πλάθεται ο χάλκινος λουτήρας από τα ελληνικά κάτοπτρα, δηλαδή από τα διαβολικά κειμήλια, στον οποίο βρισκόταν και το ύδωρ που καθάριζε και τον ίδιο τον Μωυσή, και ήταν χρήσιμο για την κατά τον νόμο ιερωσύνη προς απόνιψη, εννοώντας βέβαια τη νοητή. Ή μήπως δεν θα έλεγες και εσύ, ω Παλλάδιε, ότι είναι διαβολικά σκεύη οι πλανημένοι και εκείνοι που λάτρεψαν τα δαιμόνια; ΠΑΛΛ. Πώς όχι; ΚΥΡ. Νήστεψαν, λοιπόν, οι γυναίκες δίπλα στις θύρες της αγίας σκηνής. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα καλό και σοφό αίνιγμα του ότι όσοι έχουν δικαιωθεί εν Χριστώ δεν εισέρχονται στις εκκλησίες μέσω αιμάτων, αλλά μάλλον διαπρέπουν με πνευματικές θυσίες, και προσφέρουν στον Θεό ως δώρο την εγκράτεια, την οιονεί νέκρωση της σάρκας. «