Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 4:14

Και τώρα πήγαινε και «εγώ θα ανοίξω το στόμα σου»· επειδή όμως μετά από αυτό εκείνος δίσταζε και καθυστερούσε ακόμη, «οργίστηκε, λέει, ο Κύριος εναντίον του Μωυσή», και είπε: «Δεν είναι εκεί ο Ααρών ο αδελφός σου; Γνωρίζω ότι αυτός θα μιλήσει για σένα». Και όταν πάλι ο Ιερεμίας είπε νωρίτερα, ότι «είμαι πολύ νέος και δεν γνωρίζω να μιλώ», παρ' όλα αυτά ο Θεός του απάντησε, λέγοντας: «Μη λες ότι “είμαι νέος”, διότι σε όλους, προς τους οποίους θα σε αποστείλω, θα πας, και θα πεις όλα όσα θα σου παραγγείλω». Διότι δεν ήταν καθόλου ακίνδυνο να πει κανείς, ή έστω μόνο να σκεφτεί, ότι η υπέρτατη βουλή απέτυχε ως προς τον ορθό λογισμό καλώντας έναν νέο άνδρα στην προφητεία. Ομοίως, ο θεσπέσιος Πέτρος άκουσε, όταν κατέβαινε η οθόνη από τον ουρανό: «Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάε»· επειδή όμως αναφώνησε ιουδαϊκά: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα κάτι βέβηλο ή ακάθαρτο», επιτιμήθηκε αμέσως, και επειδή τόλμησε να αντιτεθεί στις θείες αποφάσεις, άκουσε ξεκάθαρα: «Όσα ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς βέβηλα». Διότι ακόμη και αν ο Θεός των όλων ήθελε να τους ελέγξει ήπια, και δεν εξοργίστηκε αμέσως υπερβολικά με όσους έφεραν αντίρρηση, ωστόσο η άρνησή τους δεν έμεινε απαλλαγμένη ευθύνης.

Μόνος δε από όλους ο θεσπέσιος Ααρών, «μία φορά τον χρόνο», σύμφωνα με τα γεγραμμένα, «εισερχόταν στα Άγια των αγίων», και όχι χωρίς αίμα, κατά τον νόμο. Αυτό θα μπορούσε να είναι και τύπος του Χριστού, «ο οποίος πέθανε μία φορά για τις αμαρτίες μας», σύμφωνα με τις Γραφές, και εισήλθε στην άνω και ιερότατη σκηνή. Διότι αυτήν την οδό εγκαινίασε για εμάς, αγιάζοντας την Εκκλησία με το δικό Του αίμα. Και ο θεσπέσιος Μωυσής, έχοντας επιλεγεί για αποστολή, παρακαλούσε τον Θεό, λέγοντας: «Παρακαλώ, Κύριε, δεν είμαι εύγλωττος ούτε από χθες, ούτε από προχθές, ούτε αφότου άρχισες να μιλάς στον δούλο σου· έχω ισχνή φωνή και είμαι βραδύγλωσσος.» Και πρόσθετε σε αυτά: «Επίλεξε άλλον ικανό για να αποστείλεις.» Έπειτα ο Θεός των όλων του είπε: «Όχι· ιδού ο Ααρών ο αδελφός σου ο Λευίτης· γνωρίζω ότι αυτός θα μιλήσει για σένα, και ιδού, αυτός θα εξέλθει για να σε συναντήσει. Και όταν σε δει θα χαρεί μέσα του, και θα του μιλήσεις και θα βάλεις τα λόγια μου στο στόμα του, και εγώ θα σας καθοδηγήσω στο τι θα κάνετε, και αυτός θα μιλήσει αντί για σένα στον λαό, και αυτός θα είναι το στόμα σου.»

5. Αλλά, αν και είχαν επιτελεστεί τόσο σεπτά θαύματα, ο Μωυσής αμφιταλαντεύεται, νικιέται από τη δειλία και δεν έχει βρει ακόμη το θάρρος για την αποστολή. Ενώ δηλαδή ο Θεός τον προστάζει να πάει στον Φαραώ και να του αναγγείλει ξεκάθαρα να αφήσει ελεύθερο τον Ισραήλ για να του προσφέρει θυσία στην έρημο, εκείνος φρίττει υπερβολικά μπροστά σε αυτό το έργο και προβάλλει δικαιολογίες λέγοντας φανερά ότι είναι ομολογουμένως αδύναμος στον λόγο και έχει ελάττωμα στη γλώσσα του: «Διότι δεν είμαι εύγλωττος ούτε από χθες, ούτε από προχθές, ούτε αφότου άρχισες να μιλάς στον δούλο σου, αλλά έχω αδύναμη φωνή και είμαι βραδύγλωσσος.» Διαβεβαίωνε επίσης ξεκάθαρα ότι είναι ανίκανος να τους ελευθερώσει από τον ζυγό της δουλείας, λέγοντας: «Σε παρακαλώ, Κύριε, διάλεξε κάποιον άλλον ικανό, τον οποίο θα αποστείλεις.» Και παρόλο που ο Θεός του υποσχόταν ότι θα του χαρίσει ευφράδεια και θα ανοίξει το στόμα του, λέγοντάς του ότι Αυτός είναι ο χορηγός της σοφίας και του λόγου, εκείνος επέμενε περισσότερο στην άρνησή του, λέγοντας ότι πρέπει να αναδειχθεί κάποιος άλλος ικανός. Έτσι, λοιπόν, με αυτή τη στάση προσέκρουσε στον Θεό. «Διότι θύμωσε», λέει, «ο Κύριος με οργή εναντίον του Μωυσή και είπε: Δεν είναι εδώ ο Ααρών, ο αδελφός σου ο Λευίτης; Γνωρίζω ότι αυτός θα μιλήσει για σένα.» Και επιπλέον λέει ότι: «Αυτός θα είναι το στόμα σου, ενώ εσύ θα είσαι για αυτόν ό,τι σχετίζεται με τον Θεό.» Βλέπεις ότι η βραδυγλωσσία του λόγου είχε από παλιά σκιαγραφηθεί στο πρόσωπο του θεσπέσιου Μωυσή;

Δες λοιπόν πώς ο νόμος δεν είναι ικανός να ελευθερώσει από τη δουλεία αυτούς που ενεργούν υπό την εξουσία του νοητού Φαραώ, δηλαδή του Σατανά, και ούτε θα μπορούσε να ωφελήσει σε κάτι τη γη ο θεσπέσιος Μωυσής, αν και είχε αποκτήσει λαμπρότατη δόξα για τις αρετές του, εάν δεν ήταν μαζί του και δεν τον βοηθούσε ο Χριστός. Αυτό θα μπορούσες να μάθεις ότι έτσι συμβαίνει και ότι το λέμε με αλήθεια από το γεγονός ότι συμπορεύτηκε μαζί του ο Ααρών. Και από τη μία ο Μωυσής συνομιλεί, από την άλλη όμως ο Ααρών κάνει σαφή τον λόγο. Διότι, εάν ο νόμος δεν κατανοηθεί πνευματικά, με τον Χριστό να μας αποκαλύπτει τα όσα βρίσκονται μέσα σε αυτόν, το νόημά του θα είναι σκοτεινό και ασαφές σε όσους τον ακούν. Γι' αυτό οι Ιουδαίοι, επειδή δεν έχουν αυτόν που ερμηνεύει τα λόγια του Μωυσή, δηλαδή τον Χριστό, παρέμειναν αμαθείς. Εξαιτίας αυτού ακριβώς έλεγε και ο θεσπέσιος Παύλος: «Διότι μέχρι τη σημερινή ημέρα, το ίδιο κάλυμμα παραμένει κατά την ανάγνωση της Παλαιάς Διαθήκης χωρίς να ανασηκώνεται, επειδή μόνο εν Χριστώ καταργείται. Αλλά μέχρι σήμερα, όταν διαβάζεται ο Μωυσής, υπάρχει ένα κάλυμμα πάνω στην καρδιά τους. Όταν όμως κάποιος επιστρέψει προς τον Κύριο, αφαιρείται το κάλυμμα. Και ο Κύριος είναι το Πνεύμα· και όπου υπάρχει το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί υπάρχει ελευθερία». Ορθά, επομένως, έλεγε ο Θεός των όλων προς τον ιεροφάντη Μωυσή σχετικά με τον Ααρών, ότι: «Αυτός θα μιλήσει για σένα, και αυτός θα είναι το στόμα σου· και εσύ θα είσαι για αυτόν ό,τι αφορά τον Θεό».

Διότι αυτό ήταν το πέρας της προφητικής λειτουργίας, και σαν απαρχή της αποστολικής λαμπρότητας. Αλλά η άρνηση του Μωυσή προκαλούσε την οργή του Θεού. Και μετέφερε λοιπόν το ζήτημα σε μια άλλη σαν οικονομία, μέσω της οποίας έπρεπε να διασωθούν εκείνοι που είχαν καταπονηθεί από τις πλεονεξίες των Αιγυπτίων. «Και οργίστηκε ο Κύριος με τον Μωυσή και είπε: Δεν υπάρχει ο Ααρών ο αδελφός σου ο Λευίτης; Γνωρίζω ότι αυτός θα μιλήσει εύγλωττα, και ιδού, αυτός θα βγει να σε συναντήσει. Και βλέποντάς σε θα χαρεί μέσα του, και θα του μιλήσεις, και θα βάλεις τα λόγια μου στο στόμα του. Και εγώ θα ανοίξω το στόμα σου και το στόμα του, και θα σας διδάξω τι πρέπει να κάνετε, και αυτός θα μιλήσει για σένα στον λαό. Και αυτός θα είναι το στόμα σου, ενώ εσύ θα είσαι για αυτόν ό,τι σχετίζεται με τον Θεό.» Επειδή, καθώς ο νόμος προσέκρουσε σαν να ήταν αδρανής, και εκείνοι από τον Ισραήλ απείθησαν υπερβολικά, προστέθηκε ο Χριστός, ο αληθινός Λευίτης, ο μέγας αρχιερέας, εκείνος που υποτάχθηκε μαζί με αυτούς που ήταν υπό τον νόμο, ως αδελφός λόγω της ανθρώπινης φύσης, εκείνος που μίλησε στον Μωυσή ως Θεός, αλλά καθοδηγήθηκε από τον Πατέρα σύμφωνα με το προφητικό σχήμα, αν και είναι Κύριος: «Διότι θα αναστήσω σε αυτούς προφήτη από τους αδελφούς τους, και θα θέσω τα λόγια μου στο στόμα του, και θα τους μιλήσει για όλα όσα θα του εντείλω.»

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΗΜΟΦΙΛΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ Οι ιστορίες των Εβραίων αναφέρουν, ω γενναίε Δημόφιλε, ότι και εκείνος ο ιερός Μωυσής αξιώθηκε της θεοφανείας εξαιτίας της πολλής του πραότητας. Και εάν κάποτε τον περιγράφουν να βρίσκεται εκτός της θείας όψεως, δεν τον παρουσιάζουν να έχει αποβληθεί από τον Θεό προτού απολέσει την πραότητά του. Λένε δε ότι ο Κύριος οργίστηκε με θυμό εναντίον του, επειδή αυθαδίασε υπερβολικά και αντιστάθηκε στις θείες βουλές. Όταν όμως τον αναδεικνύουν δοξασμένο με τα θεόκριτα αξιώματα, ανακηρύσσεται χάρη στην εξέχουσα θεομιμησία του αγαθού.

Όχι μόνο εγώ, αλλά και οι άγιοι αυτό φοβήθηκαν. Πρώτος δε ο Μωυσής, όταν στελλόταν από τον Θεό για τον λαό, αρνιόταν από ταπεινοφροσύνη, μέχρι που οργίστηκε μαζί του ο Θεός για τον λόγο αυτό, και τότε ανέλαβε τη διακονία. Και εμείς λοιπόν, αδελφοί, ακούγοντας το γεγραμμένο ότι «Καθένας που υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί», ας προφυλάξουμε τους εαυτούς μας. Δεν είναι έργο όλων το να κυβερνούν ψυχές, παρά μόνο του τέλειου ανθρώπου. Διότι υπάρχει για το θέμα αυτό η εξής παραβολή: Ο άψητος πλίνθος, όταν τοποθετηθεί σε θεμέλιο κοντά σε ποτάμι, δεν αντέχει ούτε μία ημέρα, ενώ ο ψημένος παραμένει σταθερός όπως ο λίθος. Έτσι και ο άνθρωπος που έχει σαρκικό φρόνημα και δεν έχει πυρωθεί σύμφωνα με το παράδειγμα του Ιωσήφ με τον λόγο του Θεού, διαλύεται όταν αναλάβει εξουσία· διότι είναι πολλοί οι πειρασμοί για τέτοιους ανθρώπους όταν βρίσκονται εν μέσω των ανθρώπων. Είναι λοιπόν καλό για κάποιον, εφόσον γνωρίσει τα δικά του μέτρα, να αποθέσει το βάρος της εξουσίας μετά την εγκατάστασή του σε αυτήν, για να μην κινδυνεύσει περισσότερο· ενώ όσοι είναι εδραίοι στην πίστη παραμένουν αμετακίνητοι. Ακόμη και για αυτόν τον αγιότατο Ιωσήφ μπορεί να πει κανείς ότι ήταν νέος και όχι ακόμη τέλειος στα πάντα· αλλά πόσο δοκιμάστηκε, και μάλιστα σε μια χώρα όπου δεν μπορούσε κανείς να δει τότε ούτε ίχνος θεοσέβειας. Γι' αυτό και ο Θεός των πατέρων του, Αβραάμ και Ισαάκ και Ιακώβ, ο οποίος ήταν μαζί του, τον λύτρωσε από κάθε θλίψη και τον προετοίμασε ώστε να αναδειχθεί δόκιμος στην εξουσία· και τώρα βρίσκεται μαζί με τους πατέρες στη βασιλεία των ουρανών.