Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 40:2

«Και ελάλησε», λέει, «ο Κύριος προς τον Μωυσή λέγοντας: "Την πρώτη ημέρα του πρώτου μήνα, κατά τη νουμηνία, θα στήσεις τη σκηνή"». Τι ήταν αυτό που έπεισε τον Κύριο των όλων, θα ρωτούσε εύλογα κάποιος από τους πιο φιλομαθείς, να προστάξει να στηθεί η σκηνή μέσα σε μία ημέρα, και όχι σε δύο ή τρεις, και μάλιστα κατά τη νουμηνία, και όχι σε έναν οποιονδήποτε μήνα, αλλά στον πρώτο; Διότι, πράγματι, τέτοιου είδους ζητήματα μας προκαλούν μεγάλη και απόλυτα δικαιολογημένη έρευνα, επειδή τίποτα από όσα αναφέρονται στις θείες Γραφές δεν είναι τυχαίο. Επομένως, θα ακολουθήσουμε τους δικούς μας λόγους για αυτά: η σκηνή που αναγείρεται συμβολίζει το άγιο σώμα του Χριστού και, για να το πω έτσι, τη συγκρότηση του τίμιου σκηνώματός Του, στο οποίο ευδόκησε να κατοικήσει σωματικά όλο το πλήρωμα της θεότητας. Προστάζει δε να αναγερθεί αυτή μέσα σε μία ημέρα, και αυτό βέβαια με πολλή σοφία και σύμφωνα με τη θεία οικονομία, ώστε μέσω της μίας ημέρας να εννοήσεις τον παρόντα αιώνα, κατά τον οποίο και μόνο έγινε άνθρωπος. Ως νουμηνία δε, τίποτε άλλο δεν είναι λογικό να εννοήσουμε, παρά την έλευση του Σωτήρα που μας ανακαινίζει, κατά την οποία «τα παλαιά παρήλθαν, όλα έγιναν καινούργια».

Το ότι, λοιπόν, ήταν αναγκαία για την ωφέλειά μας η αναβολή των ευαγγελικών θεσπισμάτων, θα μπορούσε να το υποδηλώσει, έστω και αμυδρά, το γεγονός ότι ο Θεός νομοθέτησε να τελείται το Πάσχα όχι ίσως στο πρώτο, αλλά στο δεύτερο έτος. Σε αυτόν τον συλλογισμό νομίζω πως θα συμβάλει και το εξής. Διότι ο Θεός των όλων πρόσταξε τον θεσπέσιο Μωυσή να κατασκευάσει και να αναδείξει εκείνη την αρχαία σκηνή, η οποία δεν θα διαρρυθμιζόταν με όποιον τρόπο θα ήθελε ο ίδιος, αλλά όπως θα προσταζόταν από τον Θεό: «Διότι πρόσεξε», λέει, «θα την κατασκευάσεις σύμφωνα με το πρότυπο που σου υποδείχθηκε στο όρος». Όταν δε το θείο θέσπισμα εκπληρώθηκε αμέσως, και το τεχνούργημα έλαβε την τελειότατη μορφή του, ο Θεός είπε πάλι: «Κατά την πρώτη ημέρα του πρώτου μήνα, την πρώτη του μήνα, θα στήσεις τη σκηνή». Σε αυτά δε η Ιερή Γραφή προσθέτει: «Και συνέβη κατά τον πρώτο μήνα, κατά το δεύτερο έτος, μετά την έξοδό τους από την Αίγυπτο, να στηθεί η σκηνή κατά την πρώτη του μήνα». Ακούς ότι κατά το δεύτερο έτος και κατά την πρώτη του πρώτου μήνα έστησε τη σκηνή; Διότι τότε ακριβώς σφαζόταν και ο αμνός, προσημαίνοντας στο πρόσωπό του το αληθινά ιερό και άμωμο θύμα, δηλαδή τον Χριστό, ο οποίος προσέφερε τον εαυτό του ως οσμή ευωδίας στον Θεό και Πατέρα, μεταρρυθμίζοντας την κατάστασή μας σε έναν νέο αιώνα. Η δε πρώτη ημέρα του μήνα (νουμηνία) θα μπορούσε να νοηθεί ως τύπος του νέου αιώνα, και μάλιστα πολύ σαφής. «Διότι τα εν Χριστώ αποτελούν καινή κτίση και τα αρχαία παρήλθαν», σύμφωνα με τις Γραφές.

ΛΟΓΟΣ ΔΕΚΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ Για τα ίδια θέματα ακόμη, και για τα όσα βρίσκονταν στην αγία σκηνή. Άραγε σου είναι σαφής, ω Παλλάδιε, και επαρκής ο λόγος που κάναμε για την αγία σκηνή και για όσα βρίσκονται μέσα σε αυτήν; ΠΑΛΛ. Σαφής βεβαίως πολύ, αλλά επαρκής καθόλου. ΚΥΡ. Θέλεις λοιπόν να προχωρήσουμε πάλι με μεγάλη προθυμία σε εκείνο που φαίνεται να έχει παραλειφθεί στις διηγήσεις γι' αυτήν; Γιατί νομίζεις, όπως είναι φυσικό, ότι πρέπει να προσθέσουμε τον λόγο που θα διασαφηνίσει με ποιον τρόπο έχει ανεγερθεί για εμάς, πότε και πώς έχουν συντεθεί μέσα σε αυτήν τα δικαιώματα και οι νόμοι, καθώς και ο εγκαινιασμός, ο αγιασμός και η κρίση. ΠΑΛΛ. Πες λοιπόν πάλι τα σχετικά με το καθένα· διότι σκέφτεσαι σωστά. ΚΥΡ. Εγώ λοιπόν θα μιλήσω. Εσύ όμως πάλι να είσαι επιεικής, έχοντας κατανοήσει την απόλυτη δυσκολία των θεωρημάτων, και αν πω κάτι που τυχόν στερείται ακρίβειας ή παρεκκλίνει από το ορθό, να το αναπλάθεις και να το προσαρμόζεις. Διότι θα σε κάνω συνεργάτη και βοηθό στους δικούς μου λόγους. ΠΑΛΛ. Προχώρα με εμπιστοσύνη στον Θεό. ΚΥΡ. Όταν λοιπόν ολοκληρώθηκαν πολύ καλά τα έργα της αγίας σκηνής, και μάλιστα όταν το καθένα από όσα βρίσκονταν μέσα σε αυτήν κατασκευάστηκε με σοφία και τέχνη σύμφωνα με το κάλλος που του είχε υποδειχθεί στο όρος, μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή, λέγοντας: «Την πρώτη ημέρα του πρώτου μήνα, στη νέα σελήνη, θα στήσεις τη σκηνή του μαρτυρίου».

Το πρόσωπο του Μωυσή, επίσης, κάποιες φορές παριστάνει τον νόμο που δόθηκε μέσω αυτού, σύμφωνα με αυτό που έχει λεχθεί ορθά στις ευαγγελικές παραβολές: «Έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες». ΠΑΛΛ. Ορθά μίλησες. ΚΥΡ. Αλλά τι να θέλει να υποδηλώσει πάλι το ότι έπρεπε σε μία μέρα, και μάλιστα την πρώτη μέρα του πρώτου μήνα, και κατά το δεύτερο έτος, να στηθεί η αγία σκηνή; Ας το πούμε, αναζητώντας την αλήθεια, και αυτό που φαίνεται το πιο άριστο σε αυτούς που θα το διαβάσουν. Γιατί η μία ημέρα υποδηλώνει τον πολυπόθητο σε εμάς και σωτήριο καιρό, κατά τον οποίο ο Μονογενής, αφού έγινε άνθρωπος, με τον θάνατο της δικής του σάρκας απέκτησε αυτούς που βρίσκονται πάνω στη γη για τον Θεό και Πατέρα. Και ένας είναι για όλους αυτός ο καιρός· διότι, αφού πέθανε μία φορά, δεν πεθαίνει πλέον· ο θάνατος δεν τον κυριεύει πλέον, σύμφωνα με τις Γραφές. Διότι δεν θα περιμένουμε πλέον να πεθάνει ο Υιός για εμάς και για τα πνεύματα που βρίσκονται στον άδη, ούτε να γίνει δεύτερη απαρχή αυτών που έχουν κοιμηθεί. Διότι, αφού δεν θα υπάρξει πλέον θάνατος, πώς θα μπορούσε να υπάρξει και ανάσταση;

Διότι κατοικεί στις καρδιές μας μέσω της πίστεως, όπως έχει γραφτεί, όντας ένας και ο αυτός κατά φύση, έστω και αν νοείται με σάρκα. «Διότι ένας είναι ο Θεός ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, και ένας ο Κύριος Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα», ο οποίος με τα διάφορα ιδιώματα της θεότητας έχει στον εαυτό του το οιονεί πολυειδές, και νοείται ποικιλοτρόπως. Διότι υπάρχει μέσα μας ως Λόγος του Θεού, και σοφία, και φως, και ζωή, και ως ο ζωντανός άρτος εξ ουρανού. ΠΑΛΛ. Κατάλαβα τι λες. ΚΥΡ. Επομένως ο καιρός της ενανθρώπησης για εμάς, και η τριπόθητη ημέρα της εκ νεκρών ανάστασης, προτυπωνόταν από παλιά όταν ο Θεός είπε: Σε μία ημέρα θα στήσεις τη σκηνή. Το δε «Και κατά τη νουμηνία του πρώτου μήνα» θα μπορούσε να διαπιστώσει κανείς, ω Παλλάδιε, ότι προστίθεται με τρόπο χρήσιμο και αναγκαίο.