Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 5:17

Λέγοντας δε ότι οι επιθυμίες για τέτοια πράγματα είναι αποτέλεσμα της αργίας, διατάζει να ενταθεί ο ιδρώτας της εργασίας τους, απαιτώντας χωρίς καμία αναβολή την καθιερωμένη ποσότητα, ενώ περικόπηκε ασυνήθιστα γι' αυτούς η διανομή των άχυρων· διότι έλεγε: «Αργείτε, είστε οκνηροί, γι' αυτό λέτε: Ας πάμε να θυσιάσουμε στον Θεό μας. Τώρα λοιπόν πηγαίνετε να εργαστείτε· διότι άχυρο δεν θα σας δοθεί, και θα παραδώσετε την καθορισμένη ποσότητα των πλίνθων». Έβλεπαν λοιπόν οι γραμματείς των υιών Ισραήλ ότι βρίσκονταν σε δεινή θέση, ακούγοντας να τους λένε: «Δεν θα μειώσετε την ημερήσια παραγωγή των πλίνθων». Συνάντησαν δε τον Μωυσή και τον Ααρών, οι οποίοι έρχονταν να τους συναντήσουν καθώς έβγαιναν από τον Φαραώ, και τους είπαν: «Είθε να σας επιβλέψει ο Θεός και να κρίνει, διότι κάνατε την οσμή μας βδελυκτή ενώπιον του Φαραώ και ενώπιον των δούλων του, δίνοντας ρομφαία στα χέρια του για να μας σκοτώσει».

Όταν δε απέστειλε ο Θεός τον Μωυσή για να τους εξαγάγει από την Αίγυπτο και από τη δουλεία του Φαραώ, εκείνος επέβαλε βαρύτερα έργα εις βάρος τους και τους έλεγε: Είστε αργόσχολοι, αδρανείτε, και γι' αυτό λέτε: Ας αναχωρήσουμε για να λατρεύσουμε Κύριο τον Θεό μας. Παρομοίως και ο διάβολος, όταν δει ότι ο Θεός επένευσε να ελεήσει μία ψυχή και να την ανακουφίσει από τα πάθη διά του λόγου Του ή διά κάποιου από τους δούλους Του, τότε και αυτός βαραίνει περισσότερο τα πάθη εναντίον της και την πολεμά σφοδρότερα.

Γι' αυτό λέει: «Σχολάστε και γνωρίστε»· διότι ούτε με άλλον τρόπο είναι δυνατόν να μετάσχει κανείς στη θεία γνώση, παρά μόνον εάν απαλλαγεί από εκείνα που τον παρασύρουν προς τα αντίθετα. Εξαιτίας αυτού, εύλογα ο βασιλιάς της Αιγύπτου, διακείμενος εχθρικά προς μια τέτοιου είδους σχόλη, σε εκείνους που έλεγαν: «Θα πορευτούμε δρόμο τριών ημερών και θα λατρεύσουμε τον Κύριο τον Θεό μας», αποκρίνεται λέγοντας: «Σχολάζετε, είστε αργόσχολοι».

Γι' αυτό λοιπόν και ο μέγας Βασίλειος, παραθέτοντας τα λόγια του Φαραώ προς τον Ισραήλ ότι «κάθεστε άπραγοι, αργόσχολοι είστε, και λέτε: ας προσευχηθούμε στον Κύριο τον Θεό μας», προσθέτει: «Αυτή βέβαια είναι η καλή σχόλη και ωφέλιμη σε αυτόν που της αφιερώνεται· πονηρή όμως σχόλη είναι αυτή των Αθηναίων, οι οποίοι σε τίποτε άλλο δεν διέθεταν τον ελεύθερο χρόνο τους παρά στο να λένε ή να ακούν κάτι το νεότερο, την οποία και σήμερα κάποιοι μιμούνται στην απραξία του βίου τους, εφόσον αυτή είναι αγαπητή στα πονηρά πνεύματα». Και για να μην πει κανείς ότι ο μέγας Πατέρας τα λέει αυτά απευθυνόμενος μόνο στις ρητορικές φλυαρίες, θα προσθέσουμε εκείνο που λέει πάλι ο ίδιος, διευκρινίζοντας το παράγγελμα εκείνο του Σολομώντα: «Να γνωρίσουν σοφία και παιδεία και να κατανοήσουν λόγους φρονήσεως»· «Διότι ήδη μερικοί», λέει, «αφιερώνοντας τον χρόνο τους στη γεωμετρία που ανακάλυψαν οι Αιγύπτιοι ή στην αστρολογία που τιμάται από τους Χαλδαίους, ή ασχολούμενοι γενικά με σχήματα και σκιές και μετεωρολογία, περιφρόνησαν την παιδεία που προέρχεται από τα θεία λόγια. Επειδή λοιπόν πολλοί γέρασαν με τη σπουδή τους σε αυτά μέσα στην έρευνα των μάταιων πραγμάτων, για τον λόγο αυτό είναι αναγκαία η επίγνωση της παιδείας, τόσο για την επιλογή της ωφέλιμης παιδείας όσο και για την απόρριψη της ανόητης και βλαβερής».

Και ήδη, μηχανευόμενοι να αντιπερισπάσουν με βαρύ τρόπο την περιέργειά του, κατασκευάζουν σε αυτόν προσωπικές συμφορές, ώστε να μην ασχολείται περιεργαζόμενος τα ξένα έχοντας ελεύθερο χρόνο επειδή τα δικά του πηγαίνουν καλά. Και, σαν κάποιο ρεύμα που τους παρασύρει, τραβώντας τον προς την αντίθετη κατεύθυνση, τον διοχετεύουν αλλού, και έτσι, έχοντας στήσει τρόπαιο, καυχώνται για την κακία τους αυτοί που είναι δυνατοί και σοφοί στην κακοποιία. Έτσι καταστρατηγούν με πονηρία τη μερίδα του Θεού, λέγοντας σχεδόν και αυτοί όπως ο Φαραώ: Αργείτε, είστε αργόσχολοι και εξαιτίας αυτού επινοείτε γιορτή και ανάπαυση για τον λαό.