Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 6:3

Ανόμ. Εάν το «αγέννητο» αποδίδεται στον Θεό εκ των έξω, εκείνοι που το απέδωσαν είναι ανώτεροι από αυτόν στον οποίο αποδόθηκε, έχοντας προσπορίσει σε αυτόν ένα όνομα ανώτερο από τη φύση του. Ορθ. Μην υπερηφανεύεσαι σαν να έχεις βρει το όνομα του Θεού, για να μην ακούσεις: «Και εσύ, Καπερναούμ, εάν υψωθείς μέχρι τον ουρανό, μέχρι τον άδη θα καταβιβαστείς». Το ότι δε υψηλοφρονείς περισσότερο από αυτήν, είναι προφανές από το γεγονός ότι, ενώ η θεόπνευστη Γραφή αναφέρει πως ο Θεός είπε: «Εμφανίστηκα στον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ ως Θεός τους, και το όνομά μου δεν τους το φανέρωσα», εσύ ισχυρίζεσαι ότι το έχεις βρει. Το ότι όμως το «αγέννητο» δεν αποτελεί όνομα του Θεού, είναι φανερό από τα λόγια του Κυρίου: «Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τα εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος». Διότι, όποιο κι αν πεις πως είναι το όνομα του Πατρός, αυτό θα αναγκαστείς να το δώσεις και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα. Εάν πάλι είναι άλλο του Πατρός, άλλο του Υιού και άλλο του Αγίου Πνεύματος, και βρήκες αυτό του Πατρός, όπως νόμισες, πες και το όνομα του Υιού· και αν πεις του Υιού, πες και του Αγίου Πνεύματος, για να ακούσεις τότε ότι «ισχυριζόμενος πως είσαι σοφός, έγινες μωρός»· διότι αυτό που δεν ανέφερε η Γραφή, δεν πρόκειται να το βρεις. Εάν πάλι νομίζεις ότι ίδιον του Πατρός είναι το «αγέννητο» και του Υιού το «γεννητό», ποιο άραγε από αυτά θα αποδώσεις στο Πνεύμα;

Ορθ.: Αν, όντας αψευδής, είναι αψευδής κατά στέρηση του ψεύδους, και, όντας άφθαρτος, είναι άφθαρτος κατά στέρηση της φθοράς, πες ότι και το αγέννητο είναι κατά στέρηση. Αυτός όμως που κατονόμασε την ουσία του Θεού είσαι εσύ, που τολμάς τέτοια πράγματα μαχόμενος κατά του Θεού· διότι, ενώ Εκείνος λέει, όπως προαναφέρθηκε: «Εμφανίστηκα στον Αβραάμ, στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, τους πατέρες σας, όντας Θεός τους, και το όνομά μου δεν τους το αποκάλυψα», εσύ αποδίδεις στον εαυτό σου μεγάλα πράγματα· διότι, ή έχεις τη γνώση του ονόματος εξ αποκαλύψεως επειδή ξεπέρασες εκείνους, ή, έστω κι αν δεν το ήθελε ο Θεός, εσύ συνέλαβες το όνομα της ουσίας Του;

Ορθ.: Κανένα από τα αόρατα δεν προϋπάρχει του εαυτού του σπερματικώς, αλλά μέσα στην εξουσία του Δημιουργού, σύμφωνα με τις θείες Γραφές, τα «μη όντα υπάρχουν ως όντα». Ο δε Υιός, ευρισκόμενος στην ουσία του Πατρός, και είναι και θα είναι ως απαύγασμα της δόξης και χαρακτήρας της υποστάσεως, συνθεωρούμενος με Εκείνον που Τον γέννησε απαθώς, αχρόνως και αϊδίως, υπάρχοντας προ των αιώνων ως απαράλλακτη εικόνα της ουσίας, της βουλής, της δυνάμεως και της δόξης. Ο δε αγέννητος Θεός γνωρίζει τη δική Του ουσία ως αγέννητη, καθώς και αψευδή, άφθαρτη, ασώματη και αθάνατη, και δεν βλέπει την ουσία Του άλλοτε μεν ως αγέννητη, άλλοτε δε ως γεννητή, αλλά αυτό που βλέπει ότι είναι ο Ίδιος, αυτό βλέπει ότι είναι και η εικόνα Του. Το ποιος όμως είναι ως προς την ουσία, ούτε σε εμάς το αποκάλυψε ούτε στους προγενεστέρους μας, διότι λέγει, όπως έχει προαναφερθεί: «Εμφανίστηκα στον Αβραάμ, στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, τους πατέρες σας, ως Θεός τους, αλλά το όνομά μου δεν το έκανα γνωστό σε αυτούς».

Ορθ.: Αν και ο Θεός παραμένει αγέννητος, αυτό δεν αποτελεί τη φύση του, αλλά μέσω αυτού γνωρίσαμε ότι δεν έλαβε αρχή, ενώ το ποια είναι η φύση του δεν το γνωρίσαμε ακόμη. Διότι και ασώματος παραμένει, και δεν αποτελεί αυτό τη φύση του, αλλά κατανοήσαμε ότι δεν έχει σώμα. Και αψευδής παραμένει, αλλά δεν είναι αυτό η φύση του, αλλά γνωρίσαμε ότι δεν ψεύδεται. Το ποια όμως είναι η φύση του, δεν το απεκάλυψε. Διότι, αν τα προαναφερθέντα αποτελούν τη φύση του, τότε εψεύσθη λέγοντας: «Εμφανίστηκα στον Αβραάμ και στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, τους πατέρες σας, όντας Θεός τους, και το όνομά μου δεν το έκανα γνωστό σε αυτούς». Διότι είναι φανερό ότι εκείνοι γνώριζαν τα προαναφερθέντα, αλλά ο Θεός είναι αψευδής και δεν ψεύδεται, άρα δεν απεκάλυψε το όνομα της φύσεώς του. Πώς λοιπόν προβάλλεις το «αγέννητο»; Εάν δε δεν απεκάλυψε το όνομα, πολύ περισσότερο δεν απεκάλυψε τη φύση.

Ας μας απαντήσουν εκείνοι που περιφρονούν μεν όλα τα επίγεια, διαβαίνουν δε τον ουρανό και όλες τις υπερκόσμιες δυνάμεις, και ενώνονται με την ίδια την πρώτη ουσία μέσω του νου. Αλλά φαίνεται πως η αλαζονεία είναι το πιο φοβερό από όλα τα ανθρώπινα πάθη, και όντως περιβάλλει με την καταδίκη του διαβόλου όσους κυριεύσει. Γι' αυτό και αυτοί, αν και δεν γνωρίζουν ποια ακριβώς είναι η φύση ούτε καν της γης την οποία καταπατούν, καυχιούνται αλαζονικά ότι εμβατεύουν στην ίδια την ουσία του Θεού των όλων. Και στους μεν αγίους του ο Θεός, στον Αβραάμ και στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, επειδή ήταν τέλειοι σε κάθε αρετή, προτίμησε να ονομάζεται Θεός τους, ως κάτι το εξαιρετικό και ταιριαστό στη δική του μεγαλειότητα, αποκαλώντας τον εαυτό του Θεό του Αβραάμ, και Θεό του Ισαάκ, και Θεό του Ιακώβ· «Διότι αυτό είναι το αιώνιο όνομά μου», λέει, «και μνημόσυνο από γενεά σε γενεά». Σε αυτούς, λοιπόν, ούτε το όνομά του δεν φανέρωσε ο Θεός, πόσο μάλλον να τους αποκαλύψει ποια ακριβώς είναι η ουσία του. Διότι, λέει: «Εγώ είμαι ο Κύριος· και εμφανίστηκα στον Αβραάμ, και στον Ισαάκ, και στον Ιακώβ, όντας Θεός τους· αλλά το όνομά μου δεν τους το φανέρωσα»· προφανώς διότι είναι ανώτερο από όσο μπορεί να συλλάβει η ανθρώπινη ακοή. Στον Ευνόμιο όμως, όπως φαίνεται, ο Θεός φανέρωσε όχι μόνο το όνομά του, αλλά και την ίδια του την ουσία· και αυτό το τόσο απόρρητο, το οποίο δεν φανερώθηκε σε κανέναν από τους αγίους, αυτός γράφοντάς το σε βιβλία το δημοσιεύει και το διαλαλεί απερίσκεπτα σε όλους τους ανθρώπους.

Από το βιβλίο της Εξόδου. — Θ΄. Και ο Μωυσής ποίμαινε τα πρόβατα του Ιοθόρ, του πεθερού του. Και λίγο πιο κάτω: και ήλθε στο όρος του Θεού, το Χωρήβ· και του εμφανίστηκε άγγελος Κυρίου μέσα σε φλόγα φωτιάς. Και μετά από άλλα: όταν δε είδε ο Κύριος ότι πλησιάζει για να δει, τον κάλεσε μέσα από τη βάτο λέγοντας. Και πάλι: είπε δε ο Κύριος προς αυτόν: Εγώ είμαι ο Ων. Και μετά από πολλά: μίλησε δε ο Θεός στον Μωυσή και του είπε: Εγώ είμαι ο Κύριος, και εμφανίστηκα στον Αβραάμ και στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, όντας Θεός τους, και το όνομά μου «Κύριος» δεν τους το φανέρωσα· και συνήψα τη διαθήκη μου με αυτούς, και τα εξής. Πολύ προσεκτικά σε αυτά έχει καταγραφεί ότι εμφανίστηκε στον Μωυσή όχι ο Κύριος αλλά ο άγγελος, μέσω του οποίου και ο Κύριος, ομιλώντας σαν μέσω ερμηνευτή, διδάσκει ότι η δύναμη που του αποκαλύπτεται δεν είναι κάποια κατώτερη, αλλά ο ίδιος ο Ων.

Σαφέστερα δε παρουσιάζει ποιος είναι «ο Ων», λέγοντας: «Εγώ είμαι ο Κύριος· και εμφανίστηκα στον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, όντας ο Θεός τους· και το όνομά μου "Κύριος" δεν το φανέρωσα σε αυτούς». Αυτό νομίζω ότι περιέχει το εξής νόημα: «Σε σένα μεν, φανερώνοντας προς το παρόν μόνο το όνομά μου, λέω: Εγώ είμαι ο Κύριος· στους προπάτορές σου όμως δεν φανέρωσα το όνομά μου, διότι τύγχανε να είναι άξιοι για ανώτερη από αυτήν τη γνώση· αλλά εμφανίστηκα εγώ ο ίδιος σε αυτούς και μέσω του εαυτού μου σύναψα τη διαθήκη μου μαζί τους». Είναι λοιπόν πρόδηλο από όσα έχουν προαποδειχθεί ποιος ήταν εκείνος που εμφανίστηκε στους πατέρες· διότι εξετάζοντας τα πράγματα με αυτόν τον τρόπο, ο λόγος απέδειξε ότι αυτός ήταν ο Θεός Λόγος, που ήταν εξαρχής προς τον Θεό. Επομένως, ο ίδιος επιφαίνεται και τώρα, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο που εμφανίστηκε στους προπάτορες. Διότι σε εκείνους, επειδή ήταν ανώτεροι και τελειότεροι, εμφανίστηκε ο ίδιος, και αυτοπροσώπως σύναψε τη διαθήκη του μαζί τους. Στην περίπτωση όμως του Μωυσή δεν εμφανίστηκε ο Κύριος, αλλά ο άγγελος· τον κάλεσε ωστόσο όχι πλέον ο άγγελος, αλλά ο Κύριος. Διότι ο Κύριος ήταν αυτός που έδινε τις προσταγές, ενώ ο άγγελος εκείνος που διακονούσε τους θείους λόγους. Γι' αυτό, όπως και οτιδήποτε άλλο έχει διατυπωθεί θαυμαστά από τον ιερό απόστολο, έτσι είναι και το: «διατάχθηκε μέσω αγγέλων με το χέρι μεσίτη», και το: «διότι, εάν ο λόγος που μεταδόθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος».

«Εμφανίστηκε δε σε αυτόν άγγελος Κυρίου μέσα σε πύρινη φλόγα βάτου», και μετά από άλλα: «όταν δε είδε ότι πλησιάζει για να δει, τον κάλεσε μέσα από τη βάτο λέγοντας, Μωυσή Μωυσή, μην πλησιάσεις εδώ· βγάλε τα υποδήματα από τα πόδια σου, διότι ο τόπος πάνω στον οποίο στέκεσαι είναι γη αγία», και λίγο παρακάτω: «και είπε ο Κύριος προς αυτόν, εγώ είμαι ο Ών», και πάλι: «μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή και του είπε, εγώ ο Κύριος εμφανίστηκα στον Αβραάμ και στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, όντας Θεός τους, και το όνομά μου δεν τους το φανέρωσα· και σύναψα τη διαθήκη μου μαζί τους».

Διότι, ενώ στο κείμενο των Εβδομήκοντα αναφέρεται το «και εμφανίστηκα στον Αβραάμ και στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, όντας ο Θεός τους», ο Ακύλας λέει «και εμφανίστηκα στον Αβραάμ και στον Ισαάκ και στον Ιακώβ εν Θεώ ικανώ»· με τα οποία σαφώς αποδεικνύει ότι δεν εμφανίστηκε αφ' εαυτού Του ο ίδιος ο επί πάντων Θεός, ο μόνος Ων, ούτε πάλι, όπως στον Μωυσή, έτσι και στους πατέρες μέσω αγγέλου ή μέσω βάτου ή πυρός, αλλά μέσω του «ικανού Θεού» που αποκάλυπτε το θέλημά Του, ώστε μέσω του Υιού να φανερώνεται ο Πατέρας και στους πατέρες, σύμφωνα με τα λεγόμενά Του στα Ευαγγέλια: «εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα». Διότι μέσα σε Αυτόν και μέσω Αυτού αποκαλυπτόταν η γνώση του Πατέρα. Όταν, λοιπόν, εμφανιζόταν ως σωτήρας των ανθρώπων, φαινόταν μέσω της ανθρώπινης μορφής του Υιού, δίνοντας εκ των προτέρων στους θεοφιλείς ως αρραβώνα τη μελλοντική σωτηρία που θα ήταν παρούσα σε όλους τους ανθρώπους· όταν όμως επρόκειτο να γίνει τιμωρός των ασεβών και κολαστής των Αιγυπτίων, δεν εμφανιζόταν πλέον «εν Θεώ ικανώ», αλλά μέσω αγγέλου, διακόνου της τιμωρίας, και με τη μορφή πυρός και φλόγας που επρόκειτο από στιγμή σε στιγμή να τους καταφάγει, σαν να ήταν άγρια και ακανθώδης ύλη.

Αυτό, εξάλλου, μπορούμε να το γνωρίσουμε και από τη θεία αποκάλυψη προς τον Μωυσή· λέγει λοιπόν η Γραφή: «Ελάλησε δε ο Θεός προς τον Μωυσή και του είπε: Εγώ είμαι ο Κύριος· και εμφανίστηκα στον Αβραάμ και στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, όντας Θεός τους». Βλέπεις πώς είπε ότι ο ίδιος εμφανίστηκε στους πατέρες. Το πότε δε εμφανίστηκε, πάλι η Γραφή το μαρτυρεί λέγοντας: «Εμφανίστηκε δε Κύριος ο Θεός στον Αβραάμ κοντά στη δρυ του Μαμβρή, ενώ εκείνος καθόταν στη θύρα». Και πώς εμφανίστηκε, παρά με ανθρώπινη μορφή; Και ποιον έπρεπε να πιστέψουμε ότι είναι αυτός, παρά τον Υιό του Θεού; Αυτό βεβαίως και ο ίδιος στα Ευαγγέλια το επιβεβαιώνει λέγοντας προς τους Ιουδαίους: «Ο Αβραάμ ο πατέρας σας αγαλλίασε για να δει την ημέρα την δική μου, και την είδε και χάρηκε»· όταν μάλιστα εκείνοι θαύμασαν με τον λόγο αυτόν, πρόσθεσε το «πριν γίνει ο Αβραάμ, εγώ είμαι», παρουσιάζοντας την προΰπαρξή του σαφέστατα. Τι άλλο λοιπόν αποδεικνύει ο λόγος αυτός παρά ότι ο ίδιος ο Υιός του Θεού είναι εκείνος που αποκαλύφθηκε στον Μωυσή και είπε «Εγώ είμαι ο Ων»; Διότι ο ίδιος δίδαξε ότι εμφανίστηκε στον Αβραάμ. Το πώς δε ήταν ο ίδιος «ο Ων», έχει ήδη ειπωθεί. Αλλά και ο μέγας απόστολος Παύλος γνωρίζει ότι ο Υιός του Θεού έγινε μεσίτης της νομοθεσίας που δόθηκε μέσω του Μωυσή, σε όσα διδάσκει λέγοντας: «ο νόμος διατάχθηκε μέσω αγγέλων, με το χέρι μεσίτη. Ο δε μεσίτης δεν είναι ενός». Άρα λοιπόν, εκείνος που αποκαλύφθηκε στον Μωυσή ήταν ο μεσίτης, ο οποίος μεσίτευε για τη σωτηρία των ανθρώπων από τότε, πριν ακόμη αναλάβει τη σάρκα.

Αυτά, λοιπόν, ας τα ερευνούν εκείνοι μεταξύ τους και όποιος άλλος επιθυμεί να τα ερευνά. Αλλά ακόμη λένε: διορθώθηκαν, βέβαια, τα εσωτερικά σφάλματα των αιώνων, διορθώθηκαν και τα σχετικά με την Ογδοάδα —δηλαδή την έξω Σοφία—, διορθώθηκαν επίσης και τα σχετικά με την Εβδομάδα. Διότι ο δημιουργός διδάχθηκε από τη Σοφία ότι δεν είναι ο ίδιος ο μόνος Θεός, όπως νόμιζε (ότι «πλην αυτού δεν υπάρχει άλλος»), αλλά γνώρισε, αφού διδάχθηκε από τη Σοφία, τον ανώτερο. Κατηχήθηκε, λοιπόν, από αυτήν, μυήθηκε και διδάχθηκε το μέγα μυστήριο του Πατρός και των αιώνων, και δεν το φανέρωσε σε κανέναν. Αυτό είναι, όπως ισχυρίζεται, εκείνο που λέει ο Θεός προς τον Μωυσή: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ, αλλά το όνομα του Θεού δεν το ανήγγειλα σε αυτούς»· δηλαδή, δεν τους είπα το μυστήριο ούτε τους εξήγησα ποιος είναι ο Θεός, αλλά φύλαξα κρυφό μέσα μου το μυστήριο που άκουσα από τη Σοφία.

Βασιλιάς δε και κύριος αυτού του διαστήματος ήταν <ο άλλος άρχων,> η Εβδομάς· και η μεν Ογδοάς είναι άρρητη, ενώ η Εβδομάς είναι ρητή. Αυτός είναι, λέει, ο άρχων της Εβδομάδος που μίλησε στον Μωυσή και είπε: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ, και το όνομα του Θεού δεν τους το φανέρωσα» —διότι έτσι θέλουν να έχει γραφεί—, δηλαδή του άρρητου Θεού που είναι άρχων της Ογδοάδος. Όλοι λοιπόν οι προφήτες πριν από τον Σωτήρα, λέει, από εκεί μίλησαν.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί του ονόματος του Θεού. Του Φίλωνος, από τα Ζητήματα στην Έξοδο. — Το όνομα Κύριος αναφέρεται στο ότι άρχει και ηγεμονεύει, χρησιμοποιώντας τη δύναμη της αυτεξούσιας κυριαρχίας του· το δε όνομα Θεός, στο ότι ενεργεί με αγαθότητα και χρηστότητα. Διότι το «Θεός» είναι το όνομα του αγαθού Αιτίου. Τι το θαυμαστό υπάρχει, εάν το Ον είναι ακατονόμαστο για τους ανθρώπους, από τη στιγμή που και ο νους που υπάρχει στον καθένα μας είναι άγνωστος σε εμάς; Διότι ποιος είδε την ουσία της ψυχής; Δεν βλέπεις ότι, στον προφήτη που ρωτούσε με φιλομάθεια, λέει ότι πρέπει να αποκριθεί σε αυτούς που ζητούν να μάθουν το όνομά του, «Εγώ ειμι ο Ων»; Ως Ένας που είμαι, η φύση μου είναι να υπάρχω, όχι να ονομάζομαι. Και σχετικά με το ότι το όνομά του «Κύριος» δεν έχει φανερωθεί σε κανέναν, αναφέρει: Φανερώθηκα, λέει, στον Αβραάμ, και στον Ισαάκ, και στον Ιακώβ, όντας Θεός τους, και το όνομά μου «Κύριος» δεν το φανέρωσα σε αυτούς. Έτσι και ο Ιακώβ, μετά την πάλη, όταν θέλησε να μάθει, άκουσε: «Γιατί ρωτάς το όνομά μου;». Διότι αρκεί να ωφελείσαι από τις δικές μου ευλογίες.

Στο δε βιβλίο της Εξόδου, το γεγονός ότι το όνομα του ίδιου του Θεού ήταν και Ιησούς, το οποίο λέει ότι δεν είχε φανερωθεί ούτε στον Αβραάμ ούτε στον Ιακώβ, εξαγγέλθηκε ομοίως με μυστηριώδη τρόπο μέσω του Μωυσή, και εμείς το έχουμε κατανοήσει. Έχει δε λεχθεί ως εξής: Και είπε ο Κύριος στον Μωυσή: Πες σε τούτον τον λαό: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, για να σε φυλάξει στον δρόμο, ώστε να σε εισαγάγει στη γη που σου ετοίμασα. Πρόσεχέ τον και εισάκουέ τον, μην τον παρακούς. Διότι δεν θα σε συγχωρήσει, επειδή το όνομά μου είναι επάνω του. Ποιος λοιπόν εισήγαγε στη γη τους πατέρες σας; Κατανοήστε επιτέλους ότι είναι εκείνος που ονομάστηκε με αυτό το όνομα, Ιησούς, ενώ προηγουμένως ονομαζόταν Αυσής. Διότι εάν το κατανοήσετε αυτό, θα κατανοήσετε και ότι το όνομά Του ήταν εκείνου που είπε στον Μωυσή: διότι το όνομά μου είναι επάνω του.

Ποιος είναι λοιπόν αυτός, ο οποίος ονομάζεται κάποτε άγγελος μεγάλης βουλής, και άνδρας μέσω του Ιεζεκιήλ, και ως υιός ανθρώπου μέσω του Δανιήλ, και παιδίον μέσω του Ησαΐα, και Χριστός και Θεός προσκυνητός μέσω του Δαβίδ, και Χριστός και λίθος μέσω πολλών, και σοφία μέσω του Σολομώντα, και Ιωσήφ και Ιούδας και άστρο μέσω του Μωυσή, και ανατολή μέσω του Ζαχαρία, και παθητός και Ιακώβ και Ισραήλ πάλι μέσω του Ησαΐα, και ράβδος και άνθος και λίθος ακρογωνιαίος και Υιός Θεού; Αν τον είχατε γνωρίσει, ω Τρύφων, του είπα, δεν θα τον βλασφημούσατε εφόσον έχει ήδη έλθει και γεννηθεί και πάθει και αναβεί στον ουρανό. Αυτός και πάλι θα έρθει, και τότε θα θρηνήσουν οι δώδεκα φυλές σας. Διότι αν είχατε κατανοήσει τα όσα ειπώθηκαν από τους προφήτες, δεν θα αρνιόσασταν ότι αυτός είναι Θεός, Υιός του μόνου και αγεννήτου και αρρήτου Θεού. Επειδή λέγεται κάπου και μέσω του Μωυσή στην Έξοδο ως εξής: Μίλησε δε ο Κύριος προς τον Μωυσή, και του είπε: Εγώ είμαι ο Κύριος, και εμφανίστηκα στον Αβραάμ και στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, ως Θεός τους, και το όνομά μου δεν τους το φανέρωσα, και έστησα τη διαθήκη μου με αυτούς. Και έτσι πάλι λέει: Με τον Ιακώβ πάλευε ένας άνθρωπος. Και αναφέρει ότι είναι Θεός: Διότι είδα Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και σώθηκε η ψυχή μου, αναφέρει ότι είπε ο Ιακώβ. Και ότι μάλιστα κατέγραψε πως και τον τόπο, όπου πάλεψε με αυτόν και εμφανίστηκε και ευλόγησε, τον ονόμασε Είδος Θεού.

Αυτό το όνομα, χαραγμένο σε χρυσό πέταλο και προσαρμοσμένο με δεσμούς στην αρχιερατική ταινία, φρουρούσε και στόλιζε το μέτωπο του αρχιερέα, καθιστώντας τον αφενός φοβερό και σεβάσμιο σε όσους τον έβλεπαν, και αφετέρου υπενθυμίζοντας συνεχώς ότι ο αρχιερέας πρέπει να έχει τον νου του ενωμένο με τον Θεό και να μην αποσπάται ποτέ από αυτήν τη συνάφεια και τη μακαριότητα, για να καταπέσει στα γήινα και σε όσα ανήκουν στη ματαιότητα. Ποιο είναι λοιπόν αυτό το όνομα; Ο ίδιος ο Θεός των όλων το διδάσκει. Διότι, όταν ο Μωυσής τον ρώτησε ποιο είναι το όνομά του, εκείνος είπε: «Εγώ ειμί ο Ων», και πάλι επιβεβαιώνοντας ότι αυτό είναι το όνομά του που είχε προαναγγείλει, λέει: «Εγώ, ο Κύριος, εμφανίστηκα στον Αβραάμ, στον Ισαάκ και στον Ιακώβ», και έπειτα «και το όνομά μου δεν τους το φανέρωσα»· ώστε να πεις: σε αξίωσα μεγαλύτερης τιμής από τους πατριάρχες, τους προγόνους σου· διότι το όνομά μου, το οποίο δεν τους φανέρωσα, παρόλο που ο Ιακώβ με παρακάλεσε θερμά, αυτό σε εσένα το διευκρίνισα δηλώνοντας: «Εγώ ειμί ο Ων». Αυτό το όνομα στους Εβραίους προφέρεται Αϊά, και στους Σαμαρείτες Ιαβέ· γράφεται δε με αυτά τα γράμματα: ιώθ, άλφ, ουαύθ, ήθ, μέσω των οποίων δηλώνεται το άναρχο και το ατελεύτητο του Θεού. Διότι αυτό ακριβώς παριστάνει και το «ο Ων»· καθώς αυτή η φράση υποδεικνύει ότι ούτε πριν από αυτόν ούτε μετά από αυτόν υπάρχει ή υφίσταται οτιδήποτε ουσιαστικά, πράγμα που συνιστά το ότι υπάρχει πάντοτε και αιωνίως.