Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 7:19

Διότι, σε σύγκριση με τη μεγάλη και απάτητη εκείνη έρημο, την οποία διέσχισε ο Ισραήλ επί δύο γενεές, η πιο κεντρική οδός της πόλεως είναι περισσότερο απέραντη και αδιάβατη· και τα γαλήνια και ακύμαντα λιμάνια έχουν γίνει εικόνα της θάλασσας εκείνης, την οποία εκείνοι, αφού σχίστηκε και ορθώθηκε σαν τείχος, διέβησαν ιππήλατα και στη λεωφόρο της οποίας καταποντίστηκαν οι Αιγύπτιοι, φαντάζοντας πολλές φορές, εξαιτίας των φόνων που γίνονται μέσα σε αυτά, σαν Ερυθρά Θάλασσα. Ο δε ποταμός που διαρρέει την πόλη, άλλοτε μεν φάνηκε πιο ξηρός από την άνυδρη έρημο και περισσότερο αυχμηρός από εκείνην που διασχίζοντας ο Ισραήλ δίψασε τόσο πολύ, ώστε να καταβοά εναντίον του Μωυσή, και να τρέξει γι' αυτούς πόσιμο νερό από την απόκρημνη πέτρα από Εκείνον που μόνος επιτελεί θαυμάσια· άλλοτε πάλι πλημμύρισε τόσο πολύ, ώστε κατακλύζοντας όλα τα περίχωρα, και τους δρόμους και τους αγρούς, να επαναφέρει την απειλή της ορμής των υδάτων που συνέβη επί Νώε· και πάντοτε ρέει προς τα κάτω μιασμένος με αίμα, φόνους και καταποντισμούς, όπως ακριβώς έγινε από τον Μωυσή στον Φαραώ, όταν μεταβλήθηκε σε αίμα και ανέδιδε δυσοσμία. Και ποιο άλλο νερό θα μπορούσε να γίνει μέσο καθαρμού για το νερό που τα καθαρίζει όλα; Πώς ο μεγάλος και ατελείωτος για τους ανθρώπους ωκεανός, αν χυνόταν πάνω της, θα μπορούσε να ξεπλύνει αυτή την πικρή θάλασσα; Ή πώς ο μεγάλος ποταμός, που εκπορεύεται από την Εδέμ, αν διοχέτευε τις τέσσερις αρχές στις οποίες χωρίζεται στην παραπόταμο του Γηών, θα μπορούσε να αποπλύνει το μίασμα του αίματος;

Δεν θυμήθηκαν, λοιπόν, αυτόν που τους λύτρωσε από το χέρι εκείνου που τους καταπίεζε, εννοεί δηλαδή τον Φαραώ, κατά την ημέρα της εξόδου· όταν περίπου τα μεσάνυχτα εισήλθε και πάταξε τα πρωτότοκα της Αιγύπτου, αυτός που επιτέλεσε τα σημεία στην Αίγυπτο και τα τέρατα στην πεδιάδα της Τάνεως, όπου βρίσκονταν και τα ανάκτορα του Φαραώ· όχι επειδή χωρίζουμε τον Πατέρα από την τότε θαυματουργία, αλλά επειδή όλα όσα εργάζεται ο Πατήρ, όμοια τα πράττει και ο Υιός. Πλην όμως, ως σημεία αναφέρει τα κατά φύση, όπως την ακρίδα (διότι είναι στη φύση της να καταστρέφει τους καρπούς), ενώ ως θαύματα τα υπερφυσικά, όπως ήταν ο βάτραχος· διότι δεν είναι στη φύση του να περιφέρεται και να τρέφεται έξω από τα νερά. Το ίδιο ισχύει και για το χαλάζι που ήταν αναμειγμένο με φωτιά, και για τον ποταμό που μετατράπηκε σε αίμα· διότι καθένα από αυτά τα σημεία ήταν παρά φύση. Και μετέτρεψε σε αίμα τους ποταμούς τους, και τα βρόχινα νερά τους, ώστε να μην πιουν. Με τη λέξη ομβρήματα εννοεί τα νερά της βροχής, επειδή ο Μωυσής, με προσταγή του Θεού, μετέβαλε σε αίμα κάθε νερό, όχι μόνο αυτό σε πηγές και ποταμούς, αλλά και αυτό στα ξύλα, και αυτό στις πέτρες· ώστε να μη νομιστεί ότι ο Θεός που λατρευόταν από τους Εβραίους έχει μερική εξουσία, αλλά ότι είναι δημιουργός και άρχοντας όλων των στοιχείων. Διότι τα τέκνα των Ελλήνων αποδίδουν στους θεούς τους κάποιες μερικές εξουσίες.

Αυτό το ξύλο το προτύπωνε σαφέστατα και η μωσαϊκή ράβδος, τιμωρώντας τους Αιγυπτίους και απελευθερώνοντας τον ισραηλιτικό λαό από τη δουλεία, σχίζοντας τη θάλασσα και ενώνοντάς την πάλι, διασώζοντας τον έναν λαό και καταποντίζοντας τον άλλον, γλυκαίνοντας τις πικρότατες πηγές της Μερράς και μεταβάλλοντας τους ποταμούς των Αιγυπτίων σε αίμα· και αναβλύζοντας νερό από την ακρότομη πέτρα, πότισε τα πλήθη.

Τότε, εάν κάποιος έβλεπε το ρεύμα του ποταμού να μιαίνεται από τον λύθρο των βαρβάρων, δίχως κανέναν ενδοιασμό θα έλεγε πως, κατά τον μωσαϊκό τρόπο, τιμώρησες τους αποστάτες μέσω των στοιχείων της φύσεως, μεταβάλλοντας τα νερά τους σε αίμα, ώστε να μην μπορούν να πιουν. Και ότι μέσω αυτής της ερυθρής βαφής, στην οποία μετέβαλες τον ρου του ύδατος, για εμάς μεν υπέγραψες την ελευθερία από τους βαρβάρους χρησιμοποιώντας ως κάλαμο το φοβερό σου δόρυ, για τους ίδιους δε τους αλλοφύλους καλλιγράφησες έναν πορφυρό θάνατο. Και αφού βάφτηκε το πόδι σου στο αίμα των εχθρών σου, δυνατέ, ωσάν κόκκινη κλωστή γεωμετρώντας τη Δαλματία, την κληροδότησε στους Ρωμαίους.

Καθώς το δεσποτικό πρόσταγμα στην Έξοδο παραγγέλλει στον Μωυσή: «άπλωσε το χέρι σου επάνω στα ύδατα της Αιγύπτου και επάνω στους ποταμούς τους και επάνω στις διώρυγές τους και επάνω στα έλη τους και επάνω σε κάθε συγκεντρωμένο ύδωρ, και θα γίνουν αίμα», και εφόσον βεβαίως το θαύμα είχε συντελεστεί, από πού βρέθηκε άλλο ύδωρ, το οποίο χρησίμευσε ως ύλη στις μαγγανείες των μάγων για να δημιουργήσουν την ψευδαίσθηση του αίματος; Κάποιοι λοιπόν από τους μακάριους πατέρες μας αναφέρουν ότι, επειδή η Αίγυπτος γειτνιάζει με τη θάλασσα (διότι σε αυτήν εκβάλλουν και τα επτά στόμια του Νείλου), από εκεί μετέφεραν το ύδωρ όσοι είχαν ως έργο να υπηρετούν τους μάγους, και παρέδωσαν τα νάματα της θάλασσας στη μαγεία των μάγων για να τα χρωματίσουν με το χρώμα του αίματος.

Ομοίως δε και η αρχή της διήγησης σχετικά με το θαύμα, προτού ακόμη επιδειχθεί η πράξη, μας παρακινεί να κατανοήσουμε το ίδιο. Διότι λέει στον Μωυσή: «και θα σταθείς εσύ στο χείλος του ποταμού»· και λίγο μετά, όταν ο Μωυσής αναγγέλλει το δεσποτικό πρόσταγμα, λέει: «αυτά λέει ο Κύριος: από αυτό θα γνωρίσεις ότι εγώ είμαι ο Κύριος· ιδού, εγώ χτυπώ με τη ράβδο που βρίσκεται στο χέρι μου το νερό στον ποταμό» (όχι το νερό σε όλη τη γη της Αιγύπτου, αλλά αυτό στον ποταμό) «και θα μεταβληθεί σε αίμα, και τα ψάρια» (ποια ψάρια;) «αυτά που βρίσκονται στον ποταμό θα πεθάνουν»· έπειτα «και θα βρωμίσει ο ποταμός»· επιπλέον, «οι Αιγύπτιοι δεν θα μπορούν να πιουν νερό»· ποιο νερό; «το νερό από τον ποταμό». Ώστε και το ενδιάμεσο χωρίο μεταξύ καθενός από τα ρητά που αναφέρθηκαν, το οποίο αναγγέλλει με δεύτερη διήγηση το δεσποτικό πρόσταγμα, εφόσον είναι οικείο στον λόγο και θεοφιλές το να μην καταστρέφεται η συμφωνία του με αμφότερα τα μέρη, θα μπορούσε να κατανοηθεί με τον ίδιο λόγο και τρόπο· και έτσι θα εκληφθεί το «πάρε τη ράβδο σου και άπλωσέ την πάνω στα ύδατα της Αιγύπτου», όχι απλώς για όλα τα ύδατα, αλλά για αυτά που βρίσκονται στον ποταμό. Διότι άλλωστε προσθέτει «και πάνω στους ποταμούς τους», μολονότι ένας ποταμός διαρρέει την Αίγυπτο, και όχι πολλοί που να τη χωρίζουν με τα ρεύματά τους· επομένως, ονομάζει τον Νείλο με διαφορετικές λέξεις, ως ύδατα και ως ποταμούς.

Ακολούθως, λοιπόν, και οι διώρυγες του ποταμού και τα έλη σε αυτόν και κάθε στάσιμο νερό μέσα σε αυτόν, και βέβαια όλα τα πόσιμα ρεύματα μεταβλήθηκαν σε φύση αίματος· «και έγινε αίμα σε όλη τη γη της Αιγύπτου», δηλαδή στην έκταση που διέσχιζε ο ποταμός, και αν υπήρχε μέσα σε αυτόν κάποιο ξύλο ή πέτρα που μπορούσε να συγκρατήσει και να χωρέσει νερό· διότι δεν επλήγησαν τα ξύλα και οι πέτρες μέσα στα σπίτια, ούτε όσα βρίσκονταν στο ύπαιθρο χωρίς να τα βρέχει υγρασία, αλλά όσα ήταν μέσα στον ποταμό, από αυτά κανένα δεν διέφυγε την κοινή συμφορά των ποτάμιων νερών. Δεν αγνοώ βέβαια ότι κάποιοι εξέλαβαν ως ξύλα και πέτρες τα ξύλινα και τα λίθινα σκεύη· για αυτούς αποτελεί ικανό έλεγχο η αποσιώπηση του πηλού και του γυαλιού και της άλλης ύλης από την οποία κατασκευάζονται τα παρόμοια, καθώς και το γεγονός ότι διαφέρει κατά πολύ το να ονομάζει κανείς ξύλα και πέτρες και το να αποκαλεί σκεύη αυτά που κατασκευάζονται με τέχνη και σοφία ως δοχεία της υγρής φύσης.