Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 7:20

Το να χτυπήσει τη θάλασσα και να τη διαιρέσει σε δώδεκα δρόμους οδοιπορίας μέσα στη θάλασσα με το πρόσταγμα του Θεού; Το να μετατρέψει τον ποταμό σε αίμα; Το να συγκεντρώσει τόσο πλήθος βατράχων για να τους πλήξει; Το να στείλει τις σκνίπες στους Αιγυπτίους; Το να αναμείξει το χαλάζι με τη φωτιά; Το να επιφέρει στους Αιγυπτίους μαύρη νύχτα και ζοφερή σκοτομήνη; Το να παραδώσει στον θάνατο τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων; Το να καθοδηγεί τον λαό με πύρινο στύλο, ποιμαίνοντάς τον μέσω αυτού; Το να φέρει τον άρτο των αγγέλων με προσευχή και ικεσία; Το να κάνει να ανεβούν ορτύκια και να χορτάσει τόσες μυριάδες ανδρών με το πρόσταγμα του Θεού; Το να ακούσει τη φωνή του Θεού; Το να καταξιωθεί, ανάμεσα σε τόσες μυριάδες, να ακούσει τη φωνή του Θεού και να συνομιλήσει με τον Θεό; Το να μην αναζητήσει, επί σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, τα αναγκαία της φύσεως της δικής μας πλάσεως; Το να μεταμορφωθεί η σάρκα του σε λαμπρότητα ήλιου και ακτίνα φωτεινή, θαμπώνοντας τον λαό, ώστε να μην μπορούν οι υιοί του Ισραήλ να ατενίσουν το πρόσωπό του; Το να μεταβληθεί το χέρι του, αν και σάρκινο, σε χιόνι; Το να προστάξει τη γη να ανοίξει το στόμα της για να καταπιεί τους ακόλουθους του Κορέ, του Δαθάν, του Αβειρών και του Αυνάν; Το να ακούσει στο τέλος: «Ανέβα στο όρος, και εκεί τελεύτησε»; Το να μη γνωρίζει κανένας άνθρωπος τον τάφο του;

Και σε εκείνους μεν την εποχή του Μωυσή η θάλασσα χωρίστηκε με τρόπο αισθητό, και το νερό του ποταμού της Αιγύπτου μεταβλήθηκε σε αίμα· η προσθήκη, όμως, των αγαθών κατά τους χρόνους που υποδηλώνονται απειλεί την αιγυπτιακή θάλασσα με ερήμωση, και τον ποταμό τους με παντελή έκλειψη, προκειμένου, χωρίς κανένα εμπόδιο, οι κήρυκες του σωτηρίου Ευαγγελίου να περιέλθουν τις χώρες των Αιγυπτίων και να επιφέρουν την ανατροπή της πολυθεϊστικής τους δεισιδαιμονίας, καθώς και να μεταδώσουν τη γνώση του επί πάντων Θεού και του Χριστού Του, ο οποίος προήλθε «εκ ρίζης Ιεσσαί». Πρέπει δε να παρατηρηθεί πώς αναφέρεται ότι ο Κύριος θα ερημώσει όχι τη χώρα της Αιγύπτου, αλλά τη «θάλασσά» της, υποδηλώνοντας έτσι το πλήθος της ειδωλολατρίας. Εάν, λοιπόν, τα πλήθη της κακίας του βίου παρομοιάζονται με θάλασσα, δες αν δεν υπονοείται ευλόγως η γλώσσα των άθεων και ασεβών ανδρών, οι οποίοι παλαιότερα αγνοούσαν τον Θεό, όπως ακριβώς το φανέρωσε ο Φαραώ λέγοντας: «δεν γνωρίζω τον Κύριο και τον Ισραήλ δεν τον εξαποστέλλω». Αυτό ακριβώς προφητεύει ο λόγος στη συνέχειά του ότι πρόκειται να συμβεί. Και έτσι «αναθεματίστηκε η γλώσσα της αιγυπτιακής θάλασσας», ώστε να σιγήσουν τα χρηστήρια και τα μαντεία των πονηρών δαιμόνων που παλαιότερα κραύγαζαν από αυτήν· και να καταλυθούν επίσης οι κακοτεχνίες τους μέσω των γοήτων ανδρών. Όλα αυτά, βέβαια, εκπληρώθηκαν στην πράξη μετά το ευαγγελικό κήρυγμα που κηρύχθηκε στους ίδιους τους Αιγυπτίους.

Διότι, σε σύγκριση με τη μεγάλη και απάτητη εκείνη έρημο, την οποία διέσχισε ο Ισραήλ επί δύο γενεές, η πιο κεντρική οδός της πόλεως είναι περισσότερο απέραντη και αδιάβατη· και τα γαλήνια και ακύμαντα λιμάνια έχουν γίνει εικόνα της θάλασσας εκείνης, την οποία εκείνοι, αφού σχίστηκε και ορθώθηκε σαν τείχος, διέβησαν ιππήλατα και στη λεωφόρο της οποίας καταποντίστηκαν οι Αιγύπτιοι, φαντάζοντας πολλές φορές, εξαιτίας των φόνων που γίνονται μέσα σε αυτά, σαν Ερυθρά Θάλασσα. Ο δε ποταμός που διαρρέει την πόλη, άλλοτε μεν φάνηκε πιο ξηρός από την άνυδρη έρημο και περισσότερο αυχμηρός από εκείνην που διασχίζοντας ο Ισραήλ δίψασε τόσο πολύ, ώστε να καταβοά εναντίον του Μωυσή, και να τρέξει γι' αυτούς πόσιμο νερό από την απόκρημνη πέτρα από Εκείνον που μόνος επιτελεί θαυμάσια· άλλοτε πάλι πλημμύρισε τόσο πολύ, ώστε κατακλύζοντας όλα τα περίχωρα, και τους δρόμους και τους αγρούς, να επαναφέρει την απειλή της ορμής των υδάτων που συνέβη επί Νώε· και πάντοτε ρέει προς τα κάτω μιασμένος με αίμα, φόνους και καταποντισμούς, όπως ακριβώς έγινε από τον Μωυσή στον Φαραώ, όταν μεταβλήθηκε σε αίμα και ανέδιδε δυσοσμία. Και ποιο άλλο νερό θα μπορούσε να γίνει μέσο καθαρμού για το νερό που τα καθαρίζει όλα; Πώς ο μεγάλος και ατελείωτος για τους ανθρώπους ωκεανός, αν χυνόταν πάνω της, θα μπορούσε να ξεπλύνει αυτή την πικρή θάλασσα; Ή πώς ο μεγάλος ποταμός, που εκπορεύεται από την Εδέμ, αν διοχέτευε τις τέσσερις αρχές στις οποίες χωρίζεται στην παραπόταμο του Γηών, θα μπορούσε να αποπλύνει το μίασμα του αίματος;

Δεν μας τον παρέδωσε ο ίδιος του ο μαθητής, αφού τον κατέκρινε; Και εσύ, Πέτρε, δεν τον αρνήθηκες τρεις φορές με όρκο μπροστά στην πύλη; Και εσύ, Ιωάννη, δεν απέδρασες πετώντας ακόμη και το ίδιο σου το πανωφόρι; Και όλοι οι υπόλοιποι δεν νίκησαν τον θάνατο διά της φυγής; Πώς, λοιπόν, εσείς μετά τον θάνατο εκείνου αναστατώνετε τα πλήθη; Περιφρονήσατε, ω παράνομοι, τη δική μας επιείκεια, χλευάσατε τον νόμο και τα θεία παραγγέλματα, παραγνωρίσατε τον Μωυσή, τον μέγα μεταξύ των προφητών, περιγελάτε τις παραδόσεις των Ιουδαίων και επαινείτε τα έργα του Γαλιλαίου. Με ποια δύναμη ή στο όνομα ποιου το πράξατε αυτό εσείς; Ο Μωυσής μετέβαλε το νερό σε αίμα, αλλά αφού αξιώθηκε θείας συνομιλίας. Ο Ιησούς του Ναυή ανέκοψε την πορεία των στοιχείων της φύσης, αλλά για τη σωτηρία του λαού· ο Ηλίας ανέστησε νεκρό, αλλά πρώτα ξάπλωσε πάνω στο σώμα του· ο Σαμψών άντλησε νερό από σιαγόνα, αλλά χρησιμοποίησε την προσευχή ως μεσολαβητή· ο Ελισαίος εκαθάρισε λεπρό, αλλά έστειλε τον Σύρο στον Ιορδάνη. Ο Δαβίδ εξεδίωξε πνεύμα, αλλά κρατώντας την κινύρα στην παλάμη του. Εσείς, όμως, ούτε θείας συνομιλίας αξιωθήκατε, ούτε χρησιμοποιήσατε κάποιο όργανο ως μέσο για το θαύμα· παρά μόνο με τον λόγο, όπως ισχυρίζεστε, αποδιώξατε την ασθένεια· επομένως, καταστήσατε ολοφάνερη τη μαγγανεία σας.

Αυτό το ξύλο το προτύπωνε σαφέστατα και η μωσαϊκή ράβδος, τιμωρώντας τους Αιγυπτίους και απελευθερώνοντας τον ισραηλιτικό λαό από τη δουλεία, σχίζοντας τη θάλασσα και ενώνοντάς την πάλι, διασώζοντας τον έναν λαό και καταποντίζοντας τον άλλον, γλυκαίνοντας τις πικρότατες πηγές της Μερράς και μεταβάλλοντας τους ποταμούς των Αιγυπτίων σε αίμα· και αναβλύζοντας νερό από την ακρότομη πέτρα, πότισε τα πλήθη.

Τότε, εάν κάποιος έβλεπε το ρεύμα του ποταμού να μιαίνεται από τον λύθρο των βαρβάρων, δίχως κανέναν ενδοιασμό θα έλεγε πως, κατά τον μωσαϊκό τρόπο, τιμώρησες τους αποστάτες μέσω των στοιχείων της φύσεως, μεταβάλλοντας τα νερά τους σε αίμα, ώστε να μην μπορούν να πιουν. Και ότι μέσω αυτής της ερυθρής βαφής, στην οποία μετέβαλες τον ρου του ύδατος, για εμάς μεν υπέγραψες την ελευθερία από τους βαρβάρους χρησιμοποιώντας ως κάλαμο το φοβερό σου δόρυ, για τους ίδιους δε τους αλλοφύλους καλλιγράφησες έναν πορφυρό θάνατο. Και αφού βάφτηκε το πόδι σου στο αίμα των εχθρών σου, δυνατέ, ωσάν κόκκινη κλωστή γεωμετρώντας τη Δαλματία, την κληροδότησε στους Ρωμαίους.

Ίσως, όμως, αν κάποιος προσέξει το προκείμενο χωρίο μέσω του οποίου προκύπτει το ζήτημα, και εξετάσει προσεκτικά τόσο τα προηγούμενα όσο και τα επόμενά του, θα διαπιστώσει ότι ο ποταμός μεταβλήθηκε σε αίμα, όχι όμως και τα υπόλοιπα συστήματα υδάτων, ούτε όσα προέρχονται από πηγές ή έχουν σχηματιστεί με άλλο τρόπο σε δικούς τους ξεχωριστούς χώρους. Διότι η Γραφή, εξιστορώντας μετά την εκδήλωση του θαύματος τη σταδιακή εξέλιξη αυτού του παράδοξου έργου, λέει «και μετέβαλε όλο το νερό σε αίμα», χωρίς να το αναφέρει γενικά, αλλά προσθέτοντας αμέσως «αυτό που βρισκόταν στον ποταμό»· έπειτα αναφέρει και ότι «τα ψάρια σάπισαν», όχι απλώς όλα τα ψάρια, διότι δεν εννοεί αυτά που βρίσκονταν στη θάλασσα, αλλά «αυτά που βρίσκονταν στον ποταμό»· και «δεν μπορούσαν οι Αιγύπτιοι να πιουν νερό»· από πού; «από τον ποταμό».

Κάποιοι έχουν ισχυριστεί ότι, ενώ ο Μωυσής μετέτρεπε θαυματουργικά το νερό του ποταμού σε αίμα, την ίδια στιγμή παρίσταντο και οι σοφιστές του ψεύδους, χρησιμοποιώντας τις δικές τους κακοτεχνίες, και ότι το μεγαλύτερο μέρος του νερού εξυπηρετούσε το θαύμα του Μωυσή, αλλά ένα όχι μικρό μέρος αυτού μοιραζόταν και για τις ανάγκες των μάγων. Όμως το να λέγεται αυτό είναι αντίθετο προς την ιστορία και ανάξιο της μεγαλουργού και πάνσοφης πρόνοιας και δύναμης που ενεργούσε στον Μωυσή, το να καθιστά δηλαδή κοινωνό και συμμέτοχο τον πλέον ορκισμένο εχθρό και να εξισώνει ως σύμμαχο τον άσπονδο εχθρό, μοιράζοντας και κατανέμοντας μαζί με εκείνον την ύλη του θαύματος που είχε καθοριστεί για τον ίδιο. Εξάλλου, ο Αιγύπτιος δεν θα έφτανε ποτέ με τη θέλησή του σε τέτοιο σημείο παράνοιας, ώστε να αναδείξει τον ποταμό που σεβόταν σε λαμπρό μνημείο της δικής του αιματοχυσίας, να τον μολύνει με ακάθαρτα αίματα και να μετατρέψει αυτό που τιμούσε σε κάτι το βδελυρό, έστω και αν το κόκκινο χρώμα ήταν αποτέλεσμα οφθαλμαπάτης.

Ομιλία Ν'. Ποιος ήταν αυτός που έκλεισε τις θύρες των ουρανών; Ο Ηλίας ή ο Θεός που βρισκόταν μέσα του και πρόσταξε τη βροχή; Νομίζω ότι ο ίδιος ο εξουσιαστής του ουρανού εγκαταστάθηκε μέσα στον νού του, και μέσω της γλώσσας του ο λόγος του Θεού εμπόδισε το να πέσει βροχή πάνω στη γη. Και πάλι μίλησε, και άνοιξαν οι πύλες των ουρανών και έπεσε η βροχή. Παρομοίως και ο Μωυσής έριξε το ραβδί του, και έγινε φίδι. Και πάλι μίλησε, και έγινε ραβδί. Πήρε στάχτη από το καμίνι και τη σκόρπισε, και δημιουργήθηκαν έλκη. Και πάλι πρόσταξε, και εμφανίστηκαν σκνίπες και βάτραχοι. Άραγε η ανθρώπινη φύση είχε τη δύναμη να τα κάνει αυτά; Μίλησε στη θάλασσα, και χωρίστηκε· στον ποταμό, και μεταβλήθηκε σε αίμα. Αλλά είναι προφανές ότι ουράνια δύναμη κατοικούσε στον νού του, και μέσω του Μωυσή επιτελούσε αυτά τα σημεία.

Έπειτα η ράβδος εκείνη, όπως έχει προαναφερθεί, παρείχε όλες τις ευεργεσίες στους Ισραηλίτες. Χτυπούσε με τη ράβδο τα ύδατα και τα μετέτρεπε σε αίμα, ύψωσε στον ουρανό το χέρι και έφερε σκνίπες και αλογόμυγες. «Πήρε στάχτη και την έριξε στον ουρανό, και δημιουργήθηκαν φλύκταινες». Πάλι ύψωσε το χέρι του στον ποταμό, και αποκαταστάθηκε το νερό στην αρχική του φύση. Αν η ράβδος μεταβάλλει τα ύδατα από την αρχική τους φύση, πόσο μάλλον ο Κύριος θα μεταβάλει την ψυχή που ελπίζει σε Αυτόν, οδηγώντας την στην αγάπη του Πνεύματος από την πικρή κατάσταση των παθών. Και αν, βλέποντας τη ράβδο του Μωυσή, η γη της Αιγύπτου τρόμαξε, πόσο μάλλον, αν το Πνεύμα του Θεού επισκιάσει μια πιστή ψυχή, θα τρομάξει από φόβο η γη της νοητής Αιγύπτου των παθών της αμαρτίας; Διότι η ράβδος και η πέτρα παρείχαν μεγάλη γιορτή στους Ισραηλίτες και τους περιέθαλπαν σαν σε κάποιο νυφικό θάλαμο και νυμφώνα. Επειδή ένας στύλος φωτιάς προηγούνταν και τους φώτιζε και ένας στύλος νεφέλης τους επισκίαζε από πάνω, μάννα έπεφτε σαν βροχή από τον ουρανό, «τα όρη σκιρτούσαν σαν κριάρια, οι βουνοί πηδούσαν σαν αρνιά προβάτων», η θάλασσα μόλις είδε έφυγε και σχίστηκε, ο Ιορδάνης στράφηκε προς τα πίσω. Αυτή η πέτρα αναβλύζει και ποταμούς ως τύπος του Κυρίου, από τον οποίο επρόκειτο να εκπορεύονται πνευματικοί ποταμοί.

Δες λοιπόν, φιλομαθή αναγνώστη! Μήπως ο Νώε, με ένα μικρό ξύλο, μαζί με τους γιους και τις γυναίκες του, και επιπλέον με κάθε γένος ζώων, δεν απέφυγε τον όλεθρο του κατακλυσμού, σύμφωνα με τη θεία κρίση; Μήπως ο Ιακώβ, τοποθετώντας ξεφλουδισμένα ξύλα στις ποτίστρες, κατά τον καιρό που γεννούσαν τα κοπάδια, δεν τα προσέλκυσε με θαυμαστό τρόπο προς όφελός του; Και τι ήταν άραγε η ράβδος του Ιωσήφ, την άκρη της οποίας προσκύνησε ο πατριάρχης Ιακώβ, παρά αποκλειστικά σύμβολο του ζωοποιού ξύλου που τώρα προσκυνείται από εμάς; Και τι ήταν πάλι η ράβδος του Μωυσή; Δεν ήταν τύπος του σταυρού, η οποία από τη μια πλευρά μετέβαλλε το νερό σε αίμα, και από την άλλη κατέτρωγε τους ψεύτικους όφεις των μάγων, και πότε με ένα χτύπημα έσχιζε τη θάλασσα, πότε με αντίστροφη κίνηση ένωνε ξανά το υγρό στοιχείο, καταποντίζοντας τους εχθρούς και διασώζοντας τους πιστούς; Τέτοια ήταν και η ράβδος του Ααρών, αντίτυπο του σταυρού, η οποία άνθισε αυθημερόν και υπέδειξε τον γνήσιο κάτοχο της ιερωσύνης. Και ίσως φανεί ότι μακρηγορώ, αν συγκεντρώσω όλες τις φανερώσεις του τύπου του σταυρού. Τέτοια είναι η περίπτωση όταν ο Αβραάμ, δένοντας τα πόδια του γιου του Ισαάκ, τον τοποθέτησε πάνω στα ξύλα, αλλά και όταν ο Ιακώβ, ευλογώντας τους γιους του Ιωσήφ, σταύρωσε εναλλάξ τα χέρια του. Πρόσθεσε σε αυτά και τον ίδιο τον Μωυσή, ο οποίος με την έκταση των χεριών του κατετρόπωσε τον Αμαλήκ.