Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 8:26

Αλλά, ωστόσο, δεν μας αφήνει να βγούμε εντελώς έξω από τη δική του γη· μας προστάζει να μοιραστούμε και στα δύο, και σε ό,τι φαίνεται καλό σε αυτόν, και στον Δεσπότη των πάντων. Αλλά είναι αδύνατον να γίνει άμεμπτος από εμάς ο τρόπος της λατρείας, αν δεν βρεθούμε, έχοντας ξεφύγει από όλη τη χώρα του διαβόλου, εντελώς αμέτοχοι της δουλείας σε αυτόν. Και ότι ο λόγος είναι αληθινός, θα σας το βεβαιώσω από τα ίδια τα λόγια του πάνσοφου Μωυσή. Διότι τι απάντησε στον Φαραώ, όταν εκείνος του έλεγε: «Πηγαίνετε, θυσιάστε στον Κύριο τον Θεό σας μέσα στη γη μου;» φωνάζοντας ότι δεν είναι δυνατόν να γίνει έτσι· «Διότι κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους», όπως προείπα. Και είναι από τα πιο άσχημα πράγματα να φαινόμαστε εργάτες ταυτόχρονα και της φαυλότητας και όσων οδηγούν στην αρετή, και να επιδεικνύουμε την ίδια προθυμία σε πράγματα τόσο αντίθετα μεταξύ τους, ώστε άλλοτε ο νους, νοσώντας, να ενδίδει σε ό,τι τιμάται από τον διάβολο, και άλλοτε πάλι να ανακτά τις δυνάμεις του προς ό,τι αρέσει στον Θεό, προσελκύοντας πάνω του, τρόπον τινά, δικαιότατη κατακραυγή. Διότι με εκείνα που αναγνώρισε ότι πρέπει να τιμά, πράγματα που όφειλε να επιλέξει ως τα μοναδικά, πώς δεν θα κατηγορούσε σφοδρότατα την αισχρότητα εκείνων;

Επειδή όμως ο Φαραώ σκληρυνόταν πάρα πολύ και δεν άφηνε ελεύθερο τον Ισραήλ, του επιφέρονται τέσσερις φοβερές πληγές, η μία χειρότερη από την άλλη· διότι και η μεταβολή του νερού σε αίμα έγινε με παράδοξο τρόπο, και οι βάτραχοι και οι σκνίπες, και τελευταία η κυνόμυγα, έκαναν ήδη κάπως πιο ενδοτικό τον Φαραώ, εξαιτίας της αφόρητης ανάγκης. Αφού λοιπόν κάλεσε τον Μωυσή και τη συνοδεία του, λέει: «Πηγαίνετε και θυσιάστε στον Κύριο τον Θεό σας μέσα στη χώρα». Και είπε ο Μωυσής: «Δεν είναι δυνατόν να γίνει έτσι· διότι θα θυσιάσουμε στον Κύριο τον Θεό μας τα βδελύγματα των Αιγυπτίων. Αν δηλαδή θυσιάσουμε στον Κύριο τον Θεό μας τα βδελύγματα των Αιγυπτίων μπροστά τους, θα μας λιθοβολήσουν. Θα περπατήσουμε δρόμο τριών ημερών μέσα στην έρημο και θα θυσιάσουμε στον Κύριο τον Θεό μας, όπως ακριβώς μας είπε». Και είπε ο Φαραώ: «Εγώ θα σας αφήσω να φύγετε, και θα θυσιάσετε στον Κύριο τον Θεό σας στην έρημο, αλλά δεν θα απομακρυνθείτε πολύ στην πορεία σας». Διότι, όταν ο Σατανάς εναντιώνεται και έχει αποφασίσει να αντιπαραταχθεί με σφοδρότητα στις αγαθές μας προθέσεις από κακεντρέχεια, ο Θεός εγείρεται εναντίον του, καταπνίγει το θράσος του και τον δαμάζει με πληγές. Αυτός τότε μόλις και μετά βίας υποχωρεί, χωρίς να το θέλει· προσπαθεί ωστόσο να μας πείσει να μην προσφέρουμε τέλεια τη λατρεία στον Θεό, ώστε να μην απαλλαγούμε εντελώς από την υποδούλωση σε αυτόν. Διότι πρόσταζε τους Ιουδαίους να θυσιάσουν όχι έξω από τη χώρα του, αλλά μέσα σε αυτήν. Σοφότατα όμως ο Μωυσής λέει: «Δεν είναι δυνατόν να γίνει έτσι».

Διότι, βεβαίως, ο εφευρέτης της αμαρτίας γίνεται πάντοτε εισηγητής των κακών· ο θείος νόμος όμως τα αποδοκιμάζει αυτά, και απαγορεύει να πράττει κανείς εκείνα που αρέσουν σε αυτόν. Επομένως, όσοι επιθυμούν να ζουν ορθά, πρέπει να προσέχουν, όχι στα λόγια που λέει εξαπατώντας ο Πονηρός, αλλά σε όσα μας αναφωνεί ο θείος λόγος. «Διότι λύχνος για τα πόδια μου», λέει, «είναι ο νόμος σου, και φως στα μονοπάτια μου.» ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Ενώ λοιπόν ο Πονηρός μας πιέζει, δηλαδή θέλει να μας φυλακίσει και να μας υποτάξει σε αυτόν, πρέπει να λατρεύουμε μόνο τον κατά φύσιν Θεό, και, απομακρυνόμενοι όσο το δυνατόν πιο μακριά από τη διψυχία, να λέμε: «Δεν είναι δυνατόν να γίνει έτσι.» — — «Διότι κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους· γιατί ή θα μισήσει τον ένα και θα αγαπήσει τον άλλο, ή θα προσκολληθεί στον ένα και θα καταφρονήσει τον άλλο.» Είναι επίσης γραμμένο: «Αλίμονο στις δειλές καρδιές, και στα παραλυμένα χέρια, και στον αμαρτωλό που βαδίζει σε δύο μονοπάτια!» Διότι εγώ ισχυρίζομαι ότι πρέπει να προσφέρουμε καθαρή και αμόλυντη λατρεία στον Θεό που κρατεί τα σύμπαντα, έχοντας απομακρυνθεί εντελώς από την υποταγή σε εκείνον· και έτσι να ζητούμε να προχωράμε γενναία προς το καλύτερο· άλλωστε, «Τα βδελύγματα των Αιγυπτίων», λέει, «θα θυσιάσουμε στον Κύριο τον Θεό μας. Διότι εάν θυσιάσουμε τα βδελύγματα των Αιγυπτίων μπροστά τους, θα μας λιθοβολήσουν.» Και όσον αφορά την ιστορική αφήγηση, η άρνηση αυτή είναι πολύ καλά δικαιολογημένη.

Διότι ως βδελύγματα εδώ εννοεί, λέει, τα αντικείμενα λατρείας· και για τους Αιγυπτίους το αντικείμενο λατρείας ήταν οι μόσχοι. Αν λοιπόν αυτά, λέει, τα θυσιάσουμε στον Θεό των Εβραίων, θα εξάψουμε οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο την οργή των Αιγυπτίων, οι οποίοι θα θεωρήσουν το γεγονός ανυπόφορο. Κάποιες φορές ο λόγος αυτός είναι και πειστικός.