Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 9:10

Διότι, όπως είπα, ο Ισραήλ λυτρωνόταν από την ανοσιότητα των Αιγυπτίων διά του Μωυσή. Επειδή όμως ο Φαραώ, αντιστεκόμενος με ανόσιο τρόπο στα προστάγματα του Θεού, έλεγε: «Δεν γνωρίζω τον Κύριο και δεν θα απολύσω τον Ισραήλ», η κτίση συμμαχούσε με τον δικό της Δεσπότη εναντίον αυτών που τον εχθρεύονταν. Διότι άνωθεν και από τον ουρανό συνέβησαν πάρα πολλά και περιφανή σημεία, πάρα πολλά επίσης και διόλου αθαύμαστα πάνω στην ίδια τη γη. Διότι ο μεν ουρανός κατέβαζε το χαλάζι, η δε γη έβγαλε βατράχους, όπως είναι γεγραμμένο· και το μεν ύδωρ μεταβαλλόταν σε αίμα, ενώ, καθώς διασκορπιζόταν στάχτη από καμίνι και θόλωνε τον αέρα, δημιουργούνταν έλκη και φουσκάλες που αναβράζαν στα σώματα όλων.

ΙΑʹ. Γνωρίζω ότι είσαι σκληρός, και ο τράχηλός σου είναι σιδερένιο νεύρο. Αυτά ίσως θα πει προς εμένα, που δεν συνετίζομαι ούτε με τις πληγές: εκείνος που αθετεί, αθετεί· εκείνος που παρανομεί, παρανομεί. Τίποτα δεν επιτυγχάνει η άνωθεν νουθεσία· τίποτα οι μάστιγες. Εξαντλήθηκε το φυσερό, εξαντλήθηκε ο μόλυβδος, πράγματα για τα οποία προηγουμένως σας έλεγξα μέσω του Ιερεμία: Εις μάτην ο αργυροκόπος κατεργάζεται το ασήμι· οι πονηρίες σας δεν έλιωσαν. Μήπως μπορείτε να με υπομείνετε, λέγει ο Κύριος, όταν είμαι οργισμένος; Ή μήπως δεν έχει τη δύναμη το χέρι μου να επιφέρει και άλλες πληγές; Υπάρχουν ακόμη σε εμένα φουσκάλες που αναβράζουν από την αιθάλη του καμινιού, την οποία σκορπίζοντας προς τον ουρανό ο Μωυσής, ή όποιος άλλος υπηρέτης της θείας ενέργειας είναι σαν κι αυτόν, παιδεύει με ασθένεια την Αίγυπτο. Υπάρχει ακόμη και η ακρίδα, και το ψηλαφητό σκοτάδι, και η τελευταία στη σειρά πληγή, πρώτη όμως στον πόνο και στη δύναμη, η φθορά και η απώλεια των πρωτοτόκων. Για να την αποφύγουμε και για να αποτρέψουμε τον εξολοθρευτή, είναι προτιμότερο να χρίσουμε τους παραστάτες των θυρών του νου μας, τη θεωρία και την πράξη, με τη μεγάλη και σωτήρια σφραγίδα, με το αίμα της Καινής Διαθήκης, συσταυρούμενοι και συναποθνήσκοντες με τον Χριστό, ώστε και να συναναστηθούμε, και να συνδοξασθούμε, και να συμβασιλεύσουμε, και τώρα και κατά την τελευταία του φανέρωση· και όχι να τσακιστούμε, ούτε να συντριβούμε, ούτε να θρηνήσουμε, καθώς ο Πονηρός θα μας χτυπά μέσα στη νύχτα και σε τούτο τον σκοτεινό βίο, εξολοθρεύοντας τα πρωτότοκα και αφιερωμένα στον Θεό γεννήματα και κινήματα της ζωής μας.

Ο λόγος περιλαμβάνει μέσα του πολλούς και μεγάλους επαίνους, και η παρομοίωση με αυτή την ίππο αποτελεί έναν κατάλογο κατορθωμάτων· διότι όσα μνημονεύονται για τον Ισραήλ κατά την παροικία του στους Αιγυπτίους, η δουλεία, το άχυρο, ο πηλός, η πλινθοποιία, όλη η ενασχόληση με το χώμα, οι σκληροί επιστάτες τέτοιων έργων, εκείνοι που απαιτούσαν καθημερινά από αυτούς τον φόρο του πηλού, εξαιτίας των οποίων το νερό γίνεται αίμα και το φως σκοτεινιάζει και βάτραχοι εισχωρούν έρποντας στα σπίτια και η στάχτη του καμινιού κάνει τις φουσκάλες να αναβράζουν πάνω στα σώματα, καθώς και όλα τα καθέκαστα, η ακρίδα, οι σκνίπες, ο βρούχος, το χαλάζι, τα πάθη των πρωτοτόκων, όλα αυτά και όσα ανώτερα εξιστορεί η ιστορία, δια των οποίων επέρχεται η σωτηρία στους Ισραηλίτες, αποτελούν υπόθεση επαίνων για την ψυχή που ενώνεται με τον Θεό. Διότι δεν θα παρομοιαζόταν με εκείνη τη δύναμη, την καθαιρετική των αιγυπτιακών κακών, μέσω της οποίας ελευθερώνεται ο Ισραήλ από την πονηρή τυραννία, εάν δεν είχαν κατορθωθεί όλα αυτά και από την ίδια, δηλαδή και όσα καταλύουν την Αίγυπτο και όσα προετοιμάζουν την πορεία προς τον Θεό εκείνων που μετοικούν προς τη γη της επαγγελίας μακριά από την αιγυπτιακή ιλύ.

Τι προνοεί λοιπόν ο Θεός, για να ελεγχθεί η αναισχυντία των Ιουδαίων; Οι υιοί του Ισραήλ καταπονούνταν στην Αίγυπτο στις διάφορες εργασίες, προσηλωμένοι στην κατασκευή πλίνθων και στους άλλους μόχθους· και φώναζαν δυνατά κλαίγοντας και λέγοντας: Ποιος θα μας λυτρώσει από τη δουλεία των Αιγυπτίων; Χαθήκαμε, εξολοθρευτήκαμε μέσα στα εξοντωτικά αυτά έργα. Τι συνέβη λοιπόν; Τους εισάκουσε ο Θεός και στέλνει τον Μωυσή, αφού προηγουμένως τον όπλισε με σημεία και τέρατα. Ήλθε ο Μωυσής φέρνοντας τις τιμωρίες εναντίον του Φαραώ· επέφερε πλήθος καταστροφικών ακρίδων, διέταξε τον βρούχο, και παρουσιάστηκε· μετέβαλε το νερό σε αίμα, προκάλεσε την εμφάνιση φλυκταινών στους ανθρώπους και στα τετράποδα. Έπειτα, επειδή μετά από αυτές τις πληγές δεν υποχώρησε ο Φαραώ, στη συνέχεια ο Θεός επιφέρει τον θάνατο των πρωτοτόκων· έπειτα, για να συντομεύσω τον λόγο (διότι πρέπει να συντομεύουμε, ώστε να μην περιστρεφόμαστε γύρω από τα ίδια και δεν εκπληρώσουμε την υπόσχεσή μας), εξήλθαν από τη γη της Αιγύπτου και έφτασαν στη θάλασσα.

Όταν δε παρουσιάστηκαν στον Φαραώ και απαιτούσαν να απολύσει τον λαό, ο βασιλιάς όχι μόνο δεν υποχώρησε, αλλά ταλαιπώρησε ακόμη περισσότερο τους Ισραηλίτες, διατάζοντας να μην τους δίνεται άχυρο, αλλά να το προμηθεύονται μόνοι τους. Όταν μάλιστα μαστιγώθηκαν οι γραμματείς επειδή δεν ολοκληρωνόταν το έργο, παραπονέθηκαν στον Φαραώ, αλλά δεν ωφελήθηκαν σε τίποτα. Καταφέρονταν λοιπόν εναντίον του Μωυσή· και εκείνος αποστέλλεται πάλι στους Ισραηλίτες, αναγγέλλοντάς τους τη χαρμόσυνη είδηση της εξόδου τους. Αυτοί όμως δεν εισάκουσαν τον Μωυσή εξαιτίας της ολιγοψυχίας τους. Στο σημείο αυτό παρατίθεται η γενεαλογία του Μωυσή, και του λέει ο Θεός: «Σε κατέστησα θεό για τον Φαραώ»· και τον αποστέλλει στον Φαραώ, προστάζοντάς τον να επιδείξει ως σημείο, εάν το ζητούσε ο βασιλιάς, το ραβδί που μετατράπηκε σε φίδι. Όταν όμως το ραβδί έγινε φίδι και εκείνος δεν υποχώρησε, το νερό του ποταμού μετατρέπεται σε αίμα και η γη γεμίζει βατράχους· έπειτα ήλθαν οι σκνίπες, έπειτα η κυνόμυγα, έπειτα ο θάνατος των κτηνών, έπειτα οι φλύκταινες, έπειτα το χαλάζι και η φωτιά, έπειτα η ακρίδα και τέλος το ψηλαφητό σκοτάδι.

Ομιλία Ν'. Ποιος ήταν αυτός που έκλεισε τις θύρες των ουρανών; Ο Ηλίας ή ο Θεός που βρισκόταν μέσα του και πρόσταξε τη βροχή; Νομίζω ότι ο ίδιος ο εξουσιαστής του ουρανού εγκαταστάθηκε μέσα στον νού του, και μέσω της γλώσσας του ο λόγος του Θεού εμπόδισε το να πέσει βροχή πάνω στη γη. Και πάλι μίλησε, και άνοιξαν οι πύλες των ουρανών και έπεσε η βροχή. Παρομοίως και ο Μωυσής έριξε το ραβδί του, και έγινε φίδι. Και πάλι μίλησε, και έγινε ραβδί. Πήρε στάχτη από το καμίνι και τη σκόρπισε, και δημιουργήθηκαν έλκη. Και πάλι πρόσταξε, και εμφανίστηκαν σκνίπες και βάτραχοι. Άραγε η ανθρώπινη φύση είχε τη δύναμη να τα κάνει αυτά; Μίλησε στη θάλασσα, και χωρίστηκε· στον ποταμό, και μεταβλήθηκε σε αίμα. Αλλά είναι προφανές ότι ουράνια δύναμη κατοικούσε στον νού του, και μέσω του Μωυσή επιτελούσε αυτά τα σημεία.

Έπειτα η ράβδος εκείνη, όπως έχει προαναφερθεί, παρείχε όλες τις ευεργεσίες στους Ισραηλίτες. Χτυπούσε με τη ράβδο τα ύδατα και τα μετέτρεπε σε αίμα, ύψωσε στον ουρανό το χέρι και έφερε σκνίπες και αλογόμυγες. «Πήρε στάχτη και την έριξε στον ουρανό, και δημιουργήθηκαν φλύκταινες». Πάλι ύψωσε το χέρι του στον ποταμό, και αποκαταστάθηκε το νερό στην αρχική του φύση. Αν η ράβδος μεταβάλλει τα ύδατα από την αρχική τους φύση, πόσο μάλλον ο Κύριος θα μεταβάλει την ψυχή που ελπίζει σε Αυτόν, οδηγώντας την στην αγάπη του Πνεύματος από την πικρή κατάσταση των παθών. Και αν, βλέποντας τη ράβδο του Μωυσή, η γη της Αιγύπτου τρόμαξε, πόσο μάλλον, αν το Πνεύμα του Θεού επισκιάσει μια πιστή ψυχή, θα τρομάξει από φόβο η γη της νοητής Αιγύπτου των παθών της αμαρτίας; Διότι η ράβδος και η πέτρα παρείχαν μεγάλη γιορτή στους Ισραηλίτες και τους περιέθαλπαν σαν σε κάποιο νυφικό θάλαμο και νυμφώνα. Επειδή ένας στύλος φωτιάς προηγούνταν και τους φώτιζε και ένας στύλος νεφέλης τους επισκίαζε από πάνω, μάννα έπεφτε σαν βροχή από τον ουρανό, «τα όρη σκιρτούσαν σαν κριάρια, οι βουνοί πηδούσαν σαν αρνιά προβάτων», η θάλασσα μόλις είδε έφυγε και σχίστηκε, ο Ιορδάνης στράφηκε προς τα πίσω. Αυτή η πέτρα αναβλύζει και ποταμούς ως τύπος του Κυρίου, από τον οποίο επρόκειτο να εκπορεύονται πνευματικοί ποταμοί.