Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 9:16

Διότι κοιμήθηκαν και δεν θα αναστηθούν, λέει, αλλά έσβησαν όπως το σβησμένο λινάρι. Επειδή πνίγηκαν στα νερά, χάθηκαν μαζί με τα άλογά τους, και σαν εύφλεκτο λινάρι καταναλώθηκαν από τη θεία οργή, και έσβησαν αβίαστα, δηλαδή, κατέληξαν στο μηδέν, και τρόπον τινά έγιναν στάχτη. Διότι το λινάρι είναι μεν εύκολο να αφανιστεί από τη φωτιά, αλλά σβήνει και με το άγγιγμα του χεριού, και βγάζει μια πολύ αδύναμη φλόγα. Εάν όμως κάποιος έλεγε: Αφού καταδίωξαν τον Ισραήλ με δική τους θέληση υπό την ηγεσία του άρχοντα της γης των Αιγυπτίων, πώς λέγεται ότι ο ίδιος ο Θεός των όλων έβγαλε τα άλογα, τα άρματα και τον στρατό τους; Απαντούμε ότι έχει λεχθεί προς τον Φαραώ από τον Θεό που κυβερνά τα σύμπαντα: «Ακριβώς γι' αυτό τον σκοπό σε εξήγειρα, για να δείξω σε σένα τη δύναμή μου, και για να διακηρυχθεί το όνομά μου σε όλη τη γη». Και αυτά βέβαια ας έχουν ειπωθεί πάλι με ιστορική έννοια.

Ο Θεός, λοιπόν, λύτρωσε τον Ισραήλ από τα χέρια των Αιγυπτίων, στεφανώνοντας τον εαυτό Του με θεοπρεπή δόξα. Και βέβαια, είπε προς τον Φαραώ: «Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο σε ανέδειξα, για να δείξω σε σένα τη δύναμή μου και για να διακηρυχθεί το όνομά μου σε όλη τη γη». Είπε επίσης κάπου ο Θεός και μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Τους δε γιους του Ιούδα θα τους ελεήσω και θα τους σώσω μέσω του Κυρίου του Θεού τους· και δεν θα τους σώσω με τόξο, ούτε με ρομφαία, ούτε με πόλεμο, ούτε με άρματα, ούτε με άλογα, ούτε με ιππείς». <Τώρα όμως μας απέρριψες και μας ντρόπιασες.> (L f. 117) Οι προφήτες που τα λένε αυτά αναλαμβάνουν επάνω τους, σαν να επρόκειτο για το δικό τους σώμα, την κατάσταση του ασεβούς λαού. Διότι οι πατέρες μας, λέει, μας τα ανήγγειλαν αυτά. Έπειτα παρεμβάλλεται διάψαλμα, για να παραστήσει τη μεταβολή. Τώρα όμως μπορεί να δει κανείς τα αντίθετα· διότι αβοήθητους μας εγκατέλειψες στον πόλεμο· αφού δεν εκστράτευσες μαζί με τις στρατιωτικές μας δυνάμεις. <Και δεν υπήρχε πλήθος στους αλαλαγμούς μας.> (B f. 161 b, I f. 225 b, K f. 86 b) Ο αλαλαγμός, λοιπόν, είναι η επινίκια φωνή εκείνων που έχουν νικήσει. Όταν όμως συμβαίνει να είναι λίγοι αυτοί που συνηθίζουν να το κάνουν αυτό, τότε λέμε ότι δεν υπάρχει πλήθος στους αλαλαγμούς τους. Ηττηθήκαμε, λοιπόν, και λεηλατηθήκαμε από τους εχθρούς, και μάλιστα από ολιγάριθμους· διότι δεν υπήρχε πλήθος στους αλαλαγμούς τους.

δ΄. Και παρατήρησε τη σύνεση του Προφήτη: αφού κατηύθυνε τον λόγο από τα καθολικά σε αυτά εδώ, ώστε να μη νομίσει κανένας από τους ανόητους ότι ο Θεός προνοεί μόνο μερικώς, όταν έφτασε στα καθολικά, τότε θίγει αυτούς τους λόγους και λέει: «Αυτός που πάταξε τα πρωτότοκα της Αιγύπτου». Άραγε δεν σας φαίνεται ότι αυτά έγιναν κυρίως για χάρη των Ιουδαίων; Αν, λοιπόν, αποδείξω ότι αυτά έγιναν και για άλλους, τι θα έχουν να πουν όσοι υποστηρίζουν ότι η πρόνοια του Θεού δεν είναι καθολική; Πώς λοιπόν μπορεί να αποδειχθεί αυτό; Πρωτίστως, βέβαια, αρκεί η απόφαση του Θεού, η οποία το δηλώνει αυτό σαφώς και λέει: «Για να αναδείξω σε εσένα τη δύναμή μου και για να διακηρυχθεί το όνομά μου σε ολόκληρη τη γη». Είδες τον θάνατο να γίνεται χαρμόσυνο άγγελμα και εκείνη τη θεόσταλτη πληγή να γίνεται κήρυγμα, που διαδίδεται παντού και διαλαλεί τη δύναμη του Θεού; Προνοεί, επομένως, για ολόκληρη την οικουμένη, ακόμη και όταν κυβερνά τα ζητήματα των Ιουδαίων. Μολονότι είχε γνωστοποιήσει τη δύναμή του και κατά το παρελθόν, όπως για παράδειγμα μέσω του Ιωσήφ και του Αβραάμ, ωστόσο τώρα το έπραξε με τρόπο σαφέστερο.

Μήπως υπάρχει αδικία εκ μέρους του Θεού; Μη γένοιτο. Διότι λέγει στον Μωυσή: Θα ελεήσω εκείνον που ελεώ, και θα σπλαχνιστώ εκείνον που σπλαχνίζομαι. Επομένως, δεν εξαρτάται από αυτόν που θέλει, ούτε από αυτόν που τρέχει, αλλά από τον Θεό που ελεεί. Διότι λέγει η Γραφή στον Φαραώ: Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο σε ανέδειξα, για να φανερώσω σε σένα τη δύναμή μου. Άρα, λοιπόν, όποιον θέλει τον ελεεί, και όποιον θέλει τον σκληραίνει. Θα μου πεις λοιπόν: Γιατί τότε εξακολουθεί να μέμφεται; Διότι ποιος έχει αντισταθεί στο θέλημά του;

Επειδή, όμως, το δαβιδικό ρητό βρίσκει ξεχωριστή την προσαρμογή και την ευκολία, και υπάρχουν πολλά άλλα από τα αγιογραφικά λόγια που επιδέχονται την ίδια εξέταση, αλλά δεν επιλύονται με την ίδια μέθοδο, είναι προτιμότερο να ανατρέξουμε στη θεωρία που τα εξετάζει και τα διευθετεί πιο καθολικά, και από εκεί, μέσα από την κοινή διάκριση όλων, να καταστήσουμε όσο το δυνατόν πιο φανερό το ακόλουθο και ιεροπρεπές νόημα. Υπάρχουν, λοιπόν, κάποια χωρία που υπόκεινται στον ίδιο σχηματισμό της σύνθεσης και τα οποία πρέπει να αναχθούν στην ίδια φυσική και ασχημάτιστη ιδιότητα του λόγου, όπως, για να παραθέσουμε λίγα από τα πολλά, είναι τα εξής: «Θα αποστείλω το χέρι μου για να χτυπήσω εσένα και τον λαό σου, και θα εξολοθρευτείς από τη γη», λέει ο Κύριος προς τον Φαραώ μέσω του Μωυσή, «και γι' αυτόν τον λόγο σε διατήρησα στη ζωή, για να δείξω σε εσένα τη δύναμή μου και για να διακηρυχθεί το όνομά μου σε όλη τη γη»· και πάλι, «Εγώ σκλήρυνα την καρδιά του και των υπηρετών του, για να επέλθουν τα σημεία μου σε αυτούς, ώστε να διηγηθείτε τα σημεία μου στα αυτιά των παιδιών σας»· και έπειτα, «Δεν θα σας εισακούσει ο Φαραώ, ώστε να πληθύνω τα σημεία μου και τα τέρατά μου στη γη τους».