Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 1:26

Και πάλι, όταν ο Ιεζεκιήλ αναφωνεί ρητώς σε εμάς ότι είδε τα Χερουβίμ να έχουν αναρτημένο πάνω από τα κεφάλια τους ένα στερέωμα με όψη ζαφειριού, και ομοίως πάνω σε θρόνο τον Κύριο Σαβαώθ. Διότι λέγει επί λέξει τα εξής: «Και ιδού», λέγει, «φωνή πάνω από το στερέωμα που βρισκόταν πάνω από το κεφάλι τους, και πάνω από το στερέωμα που ήταν πάνω από το κεφάλι τους φάνηκε κάτι σαν όψη λίθου ζαφειριού, ομοίωμα θρόνου πάνω σε αυτό, και πάνω στο ομοίωμα του θρόνου ένα ομοίωμα σαν μορφή ανθρώπου από πάνω. Και είδα κάτι σαν όψη ηλέκτρου από την εμφάνιση της οσφύος και πάνω, και από την εμφάνιση της οσφύος και έως κάτω, και είδα κάτι σαν όψη φωτιάς, και η λάμψη του γύρω-γύρω ήταν σαν την όψη του ουράνιου τόξου, όταν εμφανίζεται στο σύννεφο σε ημέρες βροχής, έτσι ήταν η όψη της λάμψης ολόγυρα, αυτή ήταν η όψη του ομοιώματος της δόξας του Κυρίου.»

Ο Ιεζεκιήλ ομοίως, αναφέρει, είδε στερέωμα, κάτω από το οποίο υπήρχαν τα Σεραφείμ· και ότι είδε πάνω σε θρόνο άνθρωπο, ή μορφή ανθρώπου, του οποίου τα άνω μέρη, λέει, έμοιαζαν με ήλεκτρο, ενώ τα από την οσφύ και κάτω έμοιαζαν με όραμα πυρός. Σε καθεμία από αυτές τις οράσεις, μας υποδηλώνεται κομψά κάποια έμφαση της θεοπρεπούς δόξας και του μυστηρίου του Χριστού. Επομένως, τίποτα δεν εμποδίζει να νοήσουμε και σε αυτή την περίπτωση, ότι ο Κύριος θεάθηκε πάνω σε ελαφριά νεφέλη, πολύ χρησίμως και αναγκαίως. Διότι η νεφέλη εκπληρώνει για εμάς τον τύπο της πνευματικής βροχής και δρόσου, καθώς και του ίδιου του σωτηρίου βαπτίσματος. Και εξάλλου ο μακάριος Παύλος λέει ότι οι εξ αίματος Ισραηλίτες βαπτίστηκαν μέσα στη νεφέλη και μέσα στη θάλασσα· και καθώς διέσχιζαν εκείνη τη βαθιά έρημο, επικρεμόταν από πάνω τους, την μεν ημέρα η νεφέλη· ενώ τη νύχτα προηγείτο στύλος πυρός. Και μέσω και των δύο προτυπωνόταν ο Χριστός, δηλαδή το μυστήριο γύρω από αυτόν, ήτοι η δικαίωση και ο αγιασμός μέσω της πίστης και του αγίου βαπτίσματος. Έπρεπε λοιπόν ο Κύριος, ερχόμενος για την κάθαρση και τη μεταστροφή των Αιγυπτίων, θεοπρεπώς βεβαίως και νοητώς, να φαίνεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη. Διότι δεν ήταν δυνατόν να αποκαθαρθεί με άλλον τρόπο η βαθιά ριζωμένη κηλίδα από την ψυχή όσων πλανώνταν, παρά μόνο διά του αγίου βαπτίσματος. Του οποίου βαπτίσματος προσδιορίζουμε ότι τύπος είναι η νεφέλη. Και πολύ εύλογα η νεφέλη ονομάστηκε ελαφριά.

Βλέπεις πώς μέσα σε αυτά περιγράφεται το άρμα του Θεού, για το οποίο έχει ειπωθεί σε άλλο σημείο: «Το άρμα του Θεού είναι μυριοπλάσιο, χιλιάδες εκείνων που ευημερούν»; Τα Χερουβίμ, λοιπόν, ήταν το άρμα, σαν ομοίωμα θρόνου πάνω από το κεφάλι τους, και πάνω σε αυτό βρισκόταν η δόξα του Κυρίου. Το ποια ήταν η δόξα του Κυρίου δηλώνεται στην αρχή του βιβλίου, όπου αναφέρεται: «Πάνω από τα Χερουβίμ υπήρχε κάτι σαν όψη λίθου ζαφειριού, ομοίωμα θρόνου πάνω σε αυτό· και πάνω στο ομοίωμα του θρόνου υπήρχε από πάνω ομοίωμα σαν μορφή ανθρώπου. Και είδα κάτι σαν όψη ήλεκτρου από την όψη της οσφύος του και πάνω· και από την όψη της οσφύος του και κάτω, σαν όψη φωτιάς, και ολόγυρά του υπήρχε φως»· και προσθέτει: «Αυτή είναι η όψη του ομοιώματος της δόξας του Κυρίου».

Βλέπεις πώς ο λόγος, ερμηνεύοντας τη δόξα του Θεού που επιβαίνει πάνω στον θρόνο, περιέγραψε μορφή ανθρώπου; Και τι άλλο θα μπορούσε να είναι αυτή η μορφή του ανθρώπου, η οποία δεν ονομάστηκε ο ίδιος ο Θεός, αλλά δόξα του Θεού, παρά ο μονογενής Λόγος του Θεού; Τον οποίο άλλοτε μεν τον ονομάζει δόξα του Θεού και Πατέρα, άλλοτε δε μορφή ανθρώπου εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης που προσέλαβε. Του οποίου τα μεν γνωρίσματα της θεολογίας παρομοιάζονταν με το ήλεκτρο, που είναι πολυτιμότερο από κάθε ύλη, τα δε από την οσφύ και κάτω, άλλοτε μεν με όψη φωτιάς, άλλοτε δε με λάμψη φωτός· επειδή τα δημιουργήματα που υπόκεινται στη γένεση και οι άνθρωποι πάνω στη γη έχουν ανάγκη από τις διάφορες δυνάμεις του· όσοι μεν έπραξαν έργα άξια του φωτός έχουν ανάγκη τη φωτιστική ενέργεια, όσοι δε έπραξαν έργα άξια του πυρός την καυστική και τιμωρό δύναμη.

Το δε στερέωμα, λόγω του στερεού. Η δε ίριδα, λόγω της ειρήνης και της διαθήκης του Θεού προς εμάς. Ο σάπφειρος, τα απόρρητα· ο κρύσταλλος, το καθαρό και άδολο. Όρθια τα πόδια, λόγω του σταθερού και μόνιμου. Πυρ που συστρέφεται στο μέσο, όχι χαλαρό και ρευστό. Το δε φέγγος, για το τέλος της αναπαύσεως. Το δε ίχνος των ποδιών, κατά μεν τον Σύμμαχο, είναι μόσχου, λόγω του κοπιαστικού έργου στη γη· κατά δε τον Ακύλα, στρογγυλό, ως το ωραιότερο των σχημάτων. Η δε όψη των τροχών, κατά μεν τον Σύμμαχο, είναι υακίνθινη.

Τον Μανωέ τον κριτή παλαιότερα, και τον Πέτρο τον μαθητή αργότερα, πώς δεν τους θαύμασες; Τον μεν πρώτο, επειδή δεν άντεξε ούτε καν την όψη του Θεού που εμφανίστηκε, και γι' αυτό έλεγε: «Χαθήκαμε, γυναίκα, είδαμε τον Θεό»· διότι για τους ανθρώπους δεν είναι χωρητή ούτε καν η θεία εμφάνιση, πόσο μάλλον η θεία φύση. Τον δε δεύτερο, επειδή δεν δεχόταν στο πλοίο τον Χριστό που του εμφανίστηκε, και γι' αυτό τον παρακαλούσε να απομακρυνθεί. Και τούτο, μολονότι ο Πέτρος ήταν πιο θερμός από τους άλλους στην επίγνωση του Χριστού, και γι' αυτό μακαρίστηκε και του εμπιστεύθηκαν τα μέγιστα. Τι θα μπορούσες άραγε να πεις για τον Ησαΐα, και τον Ιεζεκιήλ, τον επόπτη των μεγίστων αποκαλύψεων, και τους υπόλοιπους προφήτες; Από τους οποίους ο μεν πρώτος είδε τον Κύριο Σαβαώθ να κάθεται σε θρόνο δόξης, και να περιστοιχίζεται, να υμνείται και να καλύπτεται από τα εξαπτέρυγα Σεραφείμ, ενώ ο ίδιος καθαριζόταν με τον αναμμένο άνθρακα και προετοιμαζόταν για την προφητεία. Ο δε δεύτερος περιγράφει το όχημα του Θεού, τα Χερουβείμ, και τον θρόνο που βρίσκεται πάνω από αυτά, και το στερέωμα πάνω από αυτόν, και Εκείνον που εμφανιζόταν στο στερέωμα, καθώς και κάποιες φωνές, κινήσεις και πράξεις. Και αυτά, είτε ήταν κάποια ημερήσια οπτασία ορατή μόνο στους αγίους, είτε αληθινό νυχτερινό όραμα, είτε αποτύπωση στο ηγεμονικό της ψυχής που ερχόταν σε επαφή με τα μελλοντικά σαν να ήταν παρόντα, είτε κάποιο άλλο απόρρητο είδος προφητείας, δεν μπορώ να το πω· το γνωρίζει όμως ο Θεός των προφητών, και εκείνοι στους οποίους ενεργούνται τα τοιαύτα.

Τι είδε, λοιπόν, αυτός; «Ιδού, λέει, ερχόταν νεφέλη από τον βορρά, και ολόγυρα υπήρχε λάμψη και πυρ που άστραφτε, και στο μέσο του σαν όψη ηλέκτρου και λάμψη μέσα σε αυτό, και στο μέσο ομοίωμα τεσσάρων ζώων. Αυτή ήταν η όψη τους, υπήρχε επάνω τους ομοίωμα ανθρώπου. Και το καθένα είχε τέσσερα πρόσωπα, και το καθένα τέσσερις πτέρυγες. Και είχαν ύψος, λέει, και ήταν φοβερά, και οι ράχες και των τεσσάρων ήταν γεμάτες οφθαλμούς ολόγυρα, και πάνω από το κεφάλι τους υπήρχε ομοίωμα σαν στερέωμα, σαν φοβερή όψη κρυστάλλου, εκτεταμένο ψηλά πάνω από το κεφάλι τους, και οι πτέρυγές τους, δύο στο καθένα, κάλυπταν τα σώματά τους, και πάνω από το στερέωμα υπήρχε κάτι σαν όψη λίθου σαπφείρου· και πάνω σε αυτό ομοίωμα θρόνου, και πάνω στο ομοίωμα του θρόνου υπήρχε ομοίωμα σαν μορφή ανθρώπου επάνω του. Και είδα κάτι σαν όψη ηλέκτρου, από την όψη της οσφύος και προς τα πάνω, και από την όψη της οσφύος και προς τα κάτω σαν όψη φωτιάς, και η λάμψη του ήταν σαν την όψη του τόξου, όταν βρίσκεται στη νεφέλη σε ημέρα βροχής». Και μετά από όλα αυτά, θέλοντας να δείξει ότι ούτε ο προφήτης, ούτε εκείνες οι δυνάμεις αντίκρισαν καθαρή την ίδια την ουσία, λέει: «Αυτή ήταν η όψη του ομοιώματος της δόξας του Κυρίου». Είδες και εκεί και εδώ τη συγκατάβαση;

Παρουσιάσαμε και άλλες δυνάμεις, τα Χερουβίμ, και δείξαμε πώς επάνω τους υπάρχει στερέωμα, πώς υπάρχει λίθος κρυστάλλου, πώς υπάρχει ομοίωμα θρόνου και μορφή ανθρώπου και ήλεκτρο και πυρ και τόξο· και μετά από όλα εκείνα λέει ο προφήτης: «Αυτό είναι το όραμα του ομοιώματος της δόξας του Κυρίου». Και μέσα από όλα αυτά σας δείχναμε τη συγκατάβαση του Θεού, και ότι ακόμη και αυτή η ίδια είναι αβάσταχτη για τις άνω δυνάμεις.

Και για αυτόν τον λόγο «υπήρχε πνεύμα ζωής στους τροχούς και πάνω από το κεφάλι των ζώων ένα ομοίωμα σαν στερέωμα». Και αυτό έδειξε ότι εκείνος που καθόταν πάνω τους είναι «αυτός που επιβαίνει στον ουρανό του ουρανού». «Και σαν όψη φοβερού κρυστάλλου»· και λίγο πιο κάτω για αυτά, «σαν όψη λίθου ζαφειριού». Διότι είναι διττός ο λόγος περί του Σωτήρος, αφενός αυτός στον οποίο μπορεί να φτάσει ο ανθρώπινος νους, και αφετέρου αυτός που υπερβαίνει κάθε λόγο. Ο μεν κρύσταλλος, επειδή είναι διαφανής, υποδηλώνει τον πρώτο, ενώ το ζαφείρι, επειδή δεν είναι τέτοιο, υποδηλώνει τον δεύτερο· και τα δύο όμως είναι λίθοι, διότι προτύπωναν τον Κύριο, τον οποίο η Γραφή ονόμασε ακρογωνιαίο λίθο. «Και πάνω στον λίθο υπήρχε κάτι σαν ομοίωμα θρόνου, και πάνω στο ομοίωμα του θρόνου ένα ομοίωμα με μορφή ανθρώπου επάνω σε αυτόν, στο ψηλότερο σημείο».

Διότι δεν ήταν μάταιος ο δρόμος των αποστόλων, ούτε κήρυτταν μάταια, αλλά ο μακάριος Λουκάς καταριθμεί τόσους και τόσους που πίστευαν διαρκώς στον Κύριο. Επιπλέον, η μεν κίνηση φανερώνει την πρόνοια των αποστόλων προς τους ανθρώπους, η δε στάση τη στροφή τους προς τον Θεό και την εξαιτίας αυτής αφομοίωσή τους με Αυτόν. Διότι η στάση αποτελεί εικόνα της αληθινής ειρήνης και του κατεξοχήν Ενός, του Θεού. «Και όταν στέκονταν, ησύχαζαν οι πτέρυγές τους», αυτό ακριβώς δείχνει: ότι η κίνηση στα ζωντανά όντα προέρχεται από τις πτέρυγες. Διότι η δύναμη των αποστόλων προερχόταν μόνο από το Άγιο Πνεύμα· «καθώς δεν διατύπωναν τα λόγια τους με πειστικά επιχειρήματα ανθρώπινης σοφίας». Και στις Πράξεις αναφέρεται: «γιατί μας ατενίζετε, σαν να έχουμε κάνει αυτό το πράγμα με δική μας δύναμη ή ευσέβεια;». Και ο μακάριος Παύλος, απαριθμώντας όσα κατόρθωσε στο κήρυγμα, πρόσθεσε: «όχι όμως εγώ, αλλά η χάρη του Θεού που είναι μαζί μου»· και «όλα τα μπορώ μέσω του Χριστού που με ενδυναμώνει». «Και πάνω από το κεφάλι τους υπήρχε κάτι σαν όψη λίθου σαπφείρου». Διότι, έχοντας δει πρώτα κάτι σαν κρύσταλλο, στη συνέχεια βλέπει «σαν όψη λίθου σαπφείρου». Προχωρώντας δηλαδή από τα πιο σαφή και γνώριμα του Θεού προς τα βαθύτερα, πράγμα που αποτελεί τον κανόνα της ανθρώπινης γνώσης. «Και πάνω σε αυτό ομοίωμα θρόνου», πάνω στον οποίο είδε με εικόνες τον ίδιο τον Σωτήρα. Διότι γινόμαστε εγγύτεροι στον Θεό, όταν θεωρούμε την απόκρυφη γνώση Του, στο μέτρο που αυτό είναι δυνατόν.

Διότι αυτό που υπερβαίνει την ανθρώπινη γνώση αρμόζει περισσότερο στον Θεό. Και για τον λόγο αυτόν ο μεν σάπφειρος φαινόταν πλησιέστερα στον θρόνο, ενώ ο κρύσταλλος πιο μακριά. «Και πάνω στο ομοίωμα του θρόνου υπήρχε ένα ομοίωμα σαν μορφή ανθρώπου από πάνω. Και είδα κάτι σαν όψη ηλέκτρου, σαν θέαμα φωτιάς στο εσωτερικό του ολόγυρα, και από τη φαινόμενη οσφύ του και πάνω, και από τη φαινόμενη οσφύ του και μέχρι κάτω, είδα κάτι σαν θέαμα φωτιάς και τη λάμψη του, σαν το θέαμα του ουράνιου τόξου ολόγυρα, όταν βρίσκεται μέσα στο σύννεφο σε ημέρα βροχής, τέτοια ήταν η όψη της λάμψης ολόγυρα. Αυτό το θέαμα ήταν ομοίωμα της δόξας του Κυρίου».

Το δε «επί του ομοιώματος του θρόνου ομοίωμα ως είδος ανθρώπου» φανέρωσε τον ίδιο τον Κύριο, «ο οποίος ήρθε με ανθρώπινο ομοίωμα», να κάθεται ως μακάριος και μόνος δυνάστης και ως αναπαυόμενος στους αγίους του. Το δε «είδος του ηλέκτρου» υποδηλώνει την ανθρώπινη φύση του, την οποία, αφού ανέφερε στις αρχές του οράματος, τώρα την περιγράφει τελειότερα και σαφέστερα. Διότι η ανθρώπινη φύση του Σωτήρα και η συναναστροφή του με τους ανθρώπους ήταν μεν λαμπρή, ηλιόμορφη και ταιριαστή μόνο στον Θεό, δεν είχε όμως τίποτα το φοβερό, αλλά τα πάντα ήταν φιλάνθρωπα.

ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΜΑΣ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΙΓΥΠΤΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Που είναι γεμάτες από πάρα πολλή ωφέλεια. Περί της τελειότητας που οφείλουν και πρέπει να επιδιώκουν οι Χριστιανοί. ΟΜΙΛΙΑ Α'. Ο μακάριος προφήτης Ιεζεκιήλ, αφού είδε μια θεόπνευστη και ένδοξη οπτασία και όραμα, τη διηγήθηκε και κατέγραψε μια οπτασία γεμάτη από ανείπωτα μυστήρια. Διότι είδε στην πεδιάδα το άρμα των Χερουβείμ, τέσσερα πνευματικά ζώα, όπου το κάθε ζώο είχε τέσσερα πρόσωπα, το ένα πρόσωπο λιονταριού, το άλλο πρόσωπο αετού, το έτερο μοσχαριού και το άλλο πρόσωπο ανθρώπου· και υπήρχαν φτερά σε κάθε πρόσωπο, ώστε κανένα να μην έχει πίσω μέρος ή οπίσθια. Και οι πλάτες τους ήταν γεμάτες μάτια, και οι κοιλιές τους ήταν ομοίως γεμάτες από μάτια, και δεν υπήρχε κανένα σημείο που να μην ήταν γεμάτο από μάτια. Και υπήρχαν τροχοί σε κάθε πρόσωπο, ένας τροχός μέσα σε άλλον τροχό, και μέσα στους τροχούς υπήρχε πνεύμα. Και είδε κάτι σαν ομοίωμα ανθρώπου, και πάνω τους να κάθεται κάποιος σαν ομοίωμα ανθρώπου, και τα όσα βρίσκονταν κάτω από τα πόδια του ήταν σαν κατασκεύασμα από ζαφείρι. Και το άρμα των Χερουβείμ και τα ζώα έφεραν τον Δεσπότη που επέβαινε σε αυτό· και όπου εκείνος ήθελε να πορευθεί, κατευθύνονταν ίσια μπροστά. Και είδε κάτω από τα Χερουβείμ κάτι σαν ανθρώπινο χέρι να τα υποβαστάζει και να τα μεταφέρει.