Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 1:27

Διότι στον μεν Ιεζεκιήλ από την οσφύ και επάνω έγινε γνωστός σαν ήλεκτρο· στον δε Δανιήλ ως Παλαιός των Ημερών· στον δε Ησαΐα ως καλυπτόμενος από τα Σεραφείμ. Ανόμοιος. Εσύ λοιπόν πώς τον γνωρίζεις, ως ήλεκτρο ή ως Παλαιό των Ημερών; Ορθόδοξος. Έχοντας διδαχθεί από αυτούς, γνωρίζω ότι είναι ανώτερος από όλα όσα τους αποκαλύφθηκαν. Διότι, εάν δεν ήταν ανώτερος από αυτά, δεν θα εμφανιζόταν με διαφορετικούς τρόπους· και για τον λόγο αυτόν ο Μονογενής λέει: «Κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Θεό». Ανόμοιος. Άλλο πράγμα είναι το να έχει δει κανείς και άλλο το να έχει γνωρίσει; Ορθόδοξος. Προκειμένου περί του Θεού δεν διαφέρει το ένα από το άλλο· διότι ο ίδιος ταύτισε την όραση με τη γνώση, λέγοντας: «Τόσον καιρό είμαι μαζί σας, και δεν με έχεις γνωρίσει; Φίλιππε, αυτός που έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα μου». Ανόμοιος. Εάν γνωρίζεις ότι είναι ανώτερος από τα φαινόμενα, τότε γνωρίζεις και τι είναι. Ορθόδοξος.

Και πάλι, όταν ο Ιεζεκιήλ αναφωνεί ρητώς σε εμάς ότι είδε τα Χερουβίμ να έχουν αναρτημένο πάνω από τα κεφάλια τους ένα στερέωμα με όψη ζαφειριού, και ομοίως πάνω σε θρόνο τον Κύριο Σαβαώθ. Διότι λέγει επί λέξει τα εξής: «Και ιδού», λέγει, «φωνή πάνω από το στερέωμα που βρισκόταν πάνω από το κεφάλι τους, και πάνω από το στερέωμα που ήταν πάνω από το κεφάλι τους φάνηκε κάτι σαν όψη λίθου ζαφειριού, ομοίωμα θρόνου πάνω σε αυτό, και πάνω στο ομοίωμα του θρόνου ένα ομοίωμα σαν μορφή ανθρώπου από πάνω. Και είδα κάτι σαν όψη ηλέκτρου από την εμφάνιση της οσφύος και πάνω, και από την εμφάνιση της οσφύος και έως κάτω, και είδα κάτι σαν όψη φωτιάς, και η λάμψη του γύρω-γύρω ήταν σαν την όψη του ουράνιου τόξου, όταν εμφανίζεται στο σύννεφο σε ημέρες βροχής, έτσι ήταν η όψη της λάμψης ολόγυρα, αυτή ήταν η όψη του ομοιώματος της δόξας του Κυρίου.»

Ο Ιεζεκιήλ ομοίως, αναφέρει, είδε στερέωμα, κάτω από το οποίο υπήρχαν τα Σεραφείμ· και ότι είδε πάνω σε θρόνο άνθρωπο, ή μορφή ανθρώπου, του οποίου τα άνω μέρη, λέει, έμοιαζαν με ήλεκτρο, ενώ τα από την οσφύ και κάτω έμοιαζαν με όραμα πυρός. Σε καθεμία από αυτές τις οράσεις, μας υποδηλώνεται κομψά κάποια έμφαση της θεοπρεπούς δόξας και του μυστηρίου του Χριστού. Επομένως, τίποτα δεν εμποδίζει να νοήσουμε και σε αυτή την περίπτωση, ότι ο Κύριος θεάθηκε πάνω σε ελαφριά νεφέλη, πολύ χρησίμως και αναγκαίως. Διότι η νεφέλη εκπληρώνει για εμάς τον τύπο της πνευματικής βροχής και δρόσου, καθώς και του ίδιου του σωτηρίου βαπτίσματος. Και εξάλλου ο μακάριος Παύλος λέει ότι οι εξ αίματος Ισραηλίτες βαπτίστηκαν μέσα στη νεφέλη και μέσα στη θάλασσα· και καθώς διέσχιζαν εκείνη τη βαθιά έρημο, επικρεμόταν από πάνω τους, την μεν ημέρα η νεφέλη· ενώ τη νύχτα προηγείτο στύλος πυρός. Και μέσω και των δύο προτυπωνόταν ο Χριστός, δηλαδή το μυστήριο γύρω από αυτόν, ήτοι η δικαίωση και ο αγιασμός μέσω της πίστης και του αγίου βαπτίσματος. Έπρεπε λοιπόν ο Κύριος, ερχόμενος για την κάθαρση και τη μεταστροφή των Αιγυπτίων, θεοπρεπώς βεβαίως και νοητώς, να φαίνεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη. Διότι δεν ήταν δυνατόν να αποκαθαρθεί με άλλον τρόπο η βαθιά ριζωμένη κηλίδα από την ψυχή όσων πλανώνταν, παρά μόνο διά του αγίου βαπτίσματος. Του οποίου βαπτίσματος προσδιορίζουμε ότι τύπος είναι η νεφέλη. Και πολύ εύλογα η νεφέλη ονομάστηκε ελαφριά.

Βλέπεις πώς ο λόγος, ερμηνεύοντας τη δόξα του Θεού που επιβαίνει πάνω στον θρόνο, περιέγραψε μορφή ανθρώπου; Και τι άλλο θα μπορούσε να είναι αυτή η μορφή του ανθρώπου, η οποία δεν ονομάστηκε ο ίδιος ο Θεός, αλλά δόξα του Θεού, παρά ο μονογενής Λόγος του Θεού; Τον οποίο άλλοτε μεν τον ονομάζει δόξα του Θεού και Πατέρα, άλλοτε δε μορφή ανθρώπου εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης που προσέλαβε. Του οποίου τα μεν γνωρίσματα της θεολογίας παρομοιάζονταν με το ήλεκτρο, που είναι πολυτιμότερο από κάθε ύλη, τα δε από την οσφύ και κάτω, άλλοτε μεν με όψη φωτιάς, άλλοτε δε με λάμψη φωτός· επειδή τα δημιουργήματα που υπόκεινται στη γένεση και οι άνθρωποι πάνω στη γη έχουν ανάγκη από τις διάφορες δυνάμεις του· όσοι μεν έπραξαν έργα άξια του φωτός έχουν ανάγκη τη φωτιστική ενέργεια, όσοι δε έπραξαν έργα άξια του πυρός την καυστική και τιμωρό δύναμη.

Τον Μανωέ τον κριτή παλαιότερα, και τον Πέτρο τον μαθητή αργότερα, πώς δεν τους θαύμασες; Τον μεν πρώτο, επειδή δεν άντεξε ούτε καν την όψη του Θεού που εμφανίστηκε, και γι' αυτό έλεγε: «Χαθήκαμε, γυναίκα, είδαμε τον Θεό»· διότι για τους ανθρώπους δεν είναι χωρητή ούτε καν η θεία εμφάνιση, πόσο μάλλον η θεία φύση. Τον δε δεύτερο, επειδή δεν δεχόταν στο πλοίο τον Χριστό που του εμφανίστηκε, και γι' αυτό τον παρακαλούσε να απομακρυνθεί. Και τούτο, μολονότι ο Πέτρος ήταν πιο θερμός από τους άλλους στην επίγνωση του Χριστού, και γι' αυτό μακαρίστηκε και του εμπιστεύθηκαν τα μέγιστα. Τι θα μπορούσες άραγε να πεις για τον Ησαΐα, και τον Ιεζεκιήλ, τον επόπτη των μεγίστων αποκαλύψεων, και τους υπόλοιπους προφήτες; Από τους οποίους ο μεν πρώτος είδε τον Κύριο Σαβαώθ να κάθεται σε θρόνο δόξης, και να περιστοιχίζεται, να υμνείται και να καλύπτεται από τα εξαπτέρυγα Σεραφείμ, ενώ ο ίδιος καθαριζόταν με τον αναμμένο άνθρακα και προετοιμαζόταν για την προφητεία. Ο δε δεύτερος περιγράφει το όχημα του Θεού, τα Χερουβείμ, και τον θρόνο που βρίσκεται πάνω από αυτά, και το στερέωμα πάνω από αυτόν, και Εκείνον που εμφανιζόταν στο στερέωμα, καθώς και κάποιες φωνές, κινήσεις και πράξεις. Και αυτά, είτε ήταν κάποια ημερήσια οπτασία ορατή μόνο στους αγίους, είτε αληθινό νυχτερινό όραμα, είτε αποτύπωση στο ηγεμονικό της ψυχής που ερχόταν σε επαφή με τα μελλοντικά σαν να ήταν παρόντα, είτε κάποιο άλλο απόρρητο είδος προφητείας, δεν μπορώ να το πω· το γνωρίζει όμως ο Θεός των προφητών, και εκείνοι στους οποίους ενεργούνται τα τοιαύτα.

Παρουσιάσαμε και άλλες δυνάμεις, τα Χερουβίμ, και δείξαμε πώς επάνω τους υπάρχει στερέωμα, πώς υπάρχει λίθος κρυστάλλου, πώς υπάρχει ομοίωμα θρόνου και μορφή ανθρώπου και ήλεκτρο και πυρ και τόξο· και μετά από όλα εκείνα λέει ο προφήτης: «Αυτό είναι το όραμα του ομοιώματος της δόξας του Κυρίου». Και μέσα από όλα αυτά σας δείχναμε τη συγκατάβαση του Θεού, και ότι ακόμη και αυτή η ίδια είναι αβάσταχτη για τις άνω δυνάμεις.

Αυτό δε αποτελούσε εικόνα του ίδιου του Χριστού, του οποίου όλα τα άλλα είναι σύμβολα, «ο οποίος έλαβε ανθρώπινη μορφή», του οποίου «από την όψη της οσφύος και πάνω, ήταν σαν είδος ηλέκτρου, και από την όψη της οσφύος και κάτω, σαν είδος φωτιάς». Διότι η μεν πρώτη παρουσία του Χριστού ήταν φιλάνθρωπη και καθόλου φοβερή· «διότι δεν ήρθα», λέει, «για να κρίνω τον κόσμο», η δε δεύτερη είναι φοβερή και διαχωρίζει τους αγαθούς από τους αντιθέτους, όταν πύρινος ζήλος πρόκειται να καταφάγει τους εναντίους. «Η δε λάμψη του ολόγυρα ήταν σαν την όψη του ουράνιου τόξου, όταν βρίσκεται στο σύννεφο σε ημέρα βροχής». Αυτό το τόξο έγινε σημείο της συμφιλίωσης του Θεού προς τους ανθρώπους μετά από εκείνον τον κατακλυσμό, ώστε να μην επιφέρει πλέον την ίδια τιμωρία στους ανθρώπους, καθώς είναι γραμμένο: «Αφού είπε δηλαδή ο Θεός στον Νώε, θα στήσω τη διαθήκη μου προς εσάς και δεν θα πεθάνει κάθε σάρκα», πρόσθεσε: «αυτό είναι το σημείο της διαθήκης μου: το τόξο που βρίσκεται στο σύννεφο». Ο δε Κύριος, έχοντας συμφιλιώσει τους ανθρώπους με τον Πατέρα, έδωσε στους πιστούς ως σημείο το ίδιο Του το αίμα, για να ξεφύγουν από το πρόσωπο του τόξου και να σωθούν από τον επερχόμενο ολεθρευτή, το οποίο και ο προφήτης προσδοκώντας έλεγε: «κάνε μαζί μου ένα σημείο για καλό». Και ο Κύριος ονομάζει τον ίδιο Του τον σταυρό σημείο που θα φανεί στα σύννεφα· το οποίο είναι σημείο της καταλλαγής του Θεού προς τους ανθρώπους. «

Το δε «επί του ομοιώματος του θρόνου ομοίωμα ως είδος ανθρώπου» φανέρωσε τον ίδιο τον Κύριο, «ο οποίος ήρθε με ανθρώπινο ομοίωμα», να κάθεται ως μακάριος και μόνος δυνάστης και ως αναπαυόμενος στους αγίους του. Το δε «είδος του ηλέκτρου» υποδηλώνει την ανθρώπινη φύση του, την οποία, αφού ανέφερε στις αρχές του οράματος, τώρα την περιγράφει τελειότερα και σαφέστερα. Διότι η ανθρώπινη φύση του Σωτήρα και η συναναστροφή του με τους ανθρώπους ήταν μεν λαμπρή, ηλιόμορφη και ταιριαστή μόνο στον Θεό, δεν είχε όμως τίποτα το φοβερό, αλλά τα πάντα ήταν φιλάνθρωπα.

Διότι το «πυρ στο εσωτερικό του», δηλαδή το φοβερό της θεότητας, λέει ότι το είδε σε κύκλο, κυρίως επειδή η εικόνα του κύκλου αρμόζει στον Θεό, και έπειτα για να διδαχθεί ότι αυτά που φανερώνονται είναι υπερφυσικά. Γι' αυτό, το πυρ, το οποίο κινείται σε ευθεία πορεία, το έβλεπε να σχηματίζει κύκλο, για να μάθει ότι τα φαινόμενα δεν εμφανίζονται για τον εαυτό τους, αλλά αποβλέπουν σε άλλα και αποτελούν εικόνες άλλων πραγμάτων, και μάλιστα υπερφυσικών. Έβλεπε, λοιπόν, «την όψη του ηλέκτρου από τη μέση και προς τα επάνω». Διότι η πρώτη εμφάνιση του Σωτήρα ήταν φιλάνθρωπη και δεν είχε τίποτα το φοβερό: «διότι δεν ήλθα», λέει, «για να κρίνω τον κόσμο». «Η δε όψη του πυρός ήταν από τη μέση και προς τα κάτω», δηλαδή το τελευταίο μέρος. Διότι η Δευτέρα Παρουσία του Χριστού θα είναι φοβερή και αφανιστική για τους φαύλους, και θα διακρίνει το χειρότερο από το καλύτερο, κατά την οποία απειλούνται με πυρ όσοι αμαρτάνουν. Και ο μακάριος Παύλος λέει: «κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως, και ορμή πυρός που πρόκειται να καταφάγει τους εναντίους». «Και το φως του ήταν σαν την όψη του ουράνιου τόξου». Το τόξο είναι το σημείο της συμφιλίωσης του Θεού με τους ανθρώπους, καθώς είναι γραμμένο: «θα θέσω το τόξο μου στη νεφέλη και θα είναι σημείο της διαθήκης μου» και «δεν θα προχωρήσω πλέον σε καταστροφή ολόκληρης της γης».