Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 1:7

Παρατήρησε δε πώς παντού το ιερό κείμενο αναφέρει ότι οι άγιοι άγγελοι στέκονται, φανερώνοντας με τη λέξη της στάσης το ότι δεν υποκύπτουν στη ραθυμία, αλλά διατηρούν τη διάνοιά τους, τρόπον τινά, διαρκώς όρθια και μη ανεχόμενη να ασθενήσει, ιστάμενη μαζί με τον Θεό. Έτσι και στον Ιεζεκιήλ θα βρούμε γραμμένο για τα Χερουβίμ, ότι «τα σκέλη τους ήταν όρθια». Διότι η διάνοια του ανθρώπου κάμπτεται, και μάλιστα πολύ εύκολα, και είναι επιρρεπής στο να θέλει να ατονήσει από τη ραθυμία. Αντίθετα, στέκεται όρθιο το άγιο πλήθος των άνω πνευμάτων. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο λεγόταν και προς τη Σιών από τον Θεό: «Στήσου όρθια, Σιών». Και κάπου ο μακάριος Δαβίδ ανέπεμπε τις ευχαριστήριες ωδές, λέγοντας τα εξής: «Έστησε πάνω σε πέτρα τα πόδια μου». Διότι το αμετακίνητο σε αυτά και το σταθερό του φρονήματος επισήμανε ο πνευματοφόρος με τη λέξη της στάσης. «Άκου λοιπόν, Ιησού, ο μέγας ιερέας, εσύ και οι πλησίον σου και αυτοί που κάθονται ενώπιόν σου, διότι είναι άνδρες που προμηνύουν θαύματα. Διότι ιδού, εγώ φέρνω τον δούλο μου, την Ανατολή. Διότι ο λίθος που έδωσα ενώπιον του Ιησού, πάνω σε αυτόν τον έναν λίθο υπάρχουν επτά οφθαλμοί». Μέσω αυτών που μόλις αναφέραμε, δινόταν η υπόσχεση στον Ιησού, ή μάλλον, το οποίο είναι και πιο αληθές, στην κατά νόμον ιεροσύνη, ότι θα κρίνει τον οίκο του, και θα εξουσιάζει ακόμη λαούς, και θα ολοκληρώνει τους τύπους της κατά νόμον λατρείας.

46. ΑΚΟΜΗ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ Ενώ ο προφήτης Ιεζεκιήλ είπε: «Και ήλθε επάνω μου το χέρι του Κυρίου, και είδα, και ιδού, ορμητικός άνεμος ερχόταν από τον βορρά» και στη συνέχεια ανέφερε: «Και στο μέσο υπήρχε κάτι σαν ομοίωμα τεσσάρων ζώων. Και η όψη τους είχε ομοίωμα ανθρώπου, και το καθένα είχε τέσσερα πρόσωπα. Και η μορφή των προσώπων τους ήταν πρόσωπο ανθρώπου και πρόσωπο λέοντα από τα δεξιά και στα τέσσερα, και πρόσωπο μόσχου από τα αριστερά και στα τέσσερα, και πρόσωπο αετού και στα τέσσερα», άκουσε παρομοίως τι λέει και ο Πλάτωνας: «Τώρα λοιπόν», είπα εγώ, «ας συζητήσουμε μαζί του, αφού έχουμε συμφωνήσει ποια δύναμη έχει το καθένα, και το να αδικεί κανείς και το να πράττει δίκαια». «Πώς;», είπε εκείνος. «Πλάθοντας με τον λόγο μια εικόνα της ψυχής, για να αντιληφθεί αυτός που τα έλεγε εκείνα, τι είδους πράγμα έλεγε». «Τι λογής εικόνα;», ρώτησε. «Σαν κάποιες από εκείνες», είπα εγώ, «όπως οι φύσεις που μυθολογείται ότι υπήρξαν στα αρχαία χρόνια, όπως της Χίμαιρας, της Σκύλλας, του Κέρβερου και αρκετών άλλων».

Το δε στερέωμα, λόγω του στερεού. Η δε ίριδα, λόγω της ειρήνης και της διαθήκης του Θεού προς εμάς. Ο σάπφειρος, τα απόρρητα· ο κρύσταλλος, το καθαρό και άδολο. Όρθια τα πόδια, λόγω του σταθερού και μόνιμου. Πυρ που συστρέφεται στο μέσο, όχι χαλαρό και ρευστό. Το δε φέγγος, για το τέλος της αναπαύσεως. Το δε ίχνος των ποδιών, κατά μεν τον Σύμμαχο, είναι μόσχου, λόγω του κοπιαστικού έργου στη γη· κατά δε τον Ακύλα, στρογγυλό, ως το ωραιότερο των σχημάτων. Η δε όψη των τροχών, κατά μεν τον Σύμμαχο, είναι υακίνθινη.

Επειδή η ουσία των αγγέλων είναι λαμπρότατη, ή μάλλον ουράνια, δεν υφίσταται σε αυτούς ένα καθορισμένο είδος ή μία μορφή· διότι δεν αποτελούν σκληρές και συμπαγείς φύσεις σωμάτων. «Ήταν τα σκέλη τους όρθια και τα πόδια τους φτερωτά», έλεγε ο μέγας Ιεζεκιήλ για τους αγγέλους· πράγμα το οποίο δηλώνει το αμετάκλιτο του φρονήματος και το ταχύτατο της κινήσεως εκείνης της φύσεως προς τα πνευματικά νοήματα.

Τα δε «τέσσερα ζώα» συμβολίζουν τους κήρυκες της θείας οικονομίας, οι οποίοι επρόκειτο να διατρέξουν ολόκληρο τον κόσμο και να κηρύξουν τον Χριστό ως άνθρωπο, γεγονός που φανερώνεται μέσα από το ανθρώπινο πρόσωπο, και ως καταγόμενο από βασιλική φυλή, το οποίο συμβολίζει το πρόσωπο του λέοντος, και ως βασιλιά όχι επίγειο αλλά ουράνιο, το οποίο υποδήλωνε το «πρόσωπο του αετού», και ως εκείνον που καθαρίζει τους ανθρώπους με το δικό Του αίμα, του οποίου τύπος ήταν το πρόσωπο του «μόσχου». Διότι το αίμα των θυσιών προσέφερε καθαρισμό των αμαρτιών στους Ιουδαίους, επειδή αποτελούσε τύπο του θείου αίματος του Σωτήρος, «διότι, εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων και η στάχτη της δαμάλεως, που ραντίζει τους μολυσμένους, αγιάζει παρέχοντας την καθαρότητα της σάρκας», όπως λέει ο Απόστολος. «Οι δε τέσσερις πτέρυγες» (οι πειστικοί θείοι λόγοι, δηλαδή το καθένα από τα δόγματα), είναι αυτές που παρείχαν την κίνηση στα ζώα και τα κάλυπταν. Διότι ο θείος λόγος που τους εμφυσήθηκε, τους κινούσε προς το έργο του Ευαγγελίου και κάλυπτε την ανθρώπινη ασθένειά τους, ώστε να μη θεωρούνται καν άνθρωποι· γι' αυτό και πολλές φορές οι Έλληνες (ειδωλολάτρες) τους εξέλαβαν ως θεούς. «Και οι πόδες τους ήταν φτερωτοί» λόγω της ταχύτητάς τους και επειδή δεν είχαν ανάγκη από τίποτα το γήινο για την πορεία του Ευαγγελίου. Διότι, εκείνος στον οποίο η φύση έδωσε φτερά για να τρέχει, δεν έχει καθόλου ανάγκη τη γη. «Και όρθιοι οι πόδες τους». Διότι δεν κάμπτονταν, αν και δοκίμαζαν πολλές δυσχέρειες, ούτε ίσχυσε εναντίον τους η κακία ούτε περιόρισε την πορεία τους.

Οι δε «σπινθήρες» ήταν αίνιγμα των πύρινων γλωσσών. «Και σαν χαλκός που αστράφτει»· διότι όχι σαν ήλιος ούτε σαν φέγγος· διότι εκείνοι δεν ήταν το φως, αλλά μόνο μάρτυρες του φωτός. «Και χέρι ανθρώπου υπήρχε κάτω από τις φτερούγες του». Διότι το κήρυγμα του ευαγγελίου δεν επικράτησε με σοφία ούτε με φρόνηση ούτε με άλλη ανθρώπινη επινόηση ή δύναμη, αλλά, ενώ υπήρχε σε αυτούς ανθρώπινη δύναμη επειδή ήταν άνθρωποι, δεν συνεργούσε καθόλου στο έργο, αλλά και καλυπτόταν από τη θεία δύναμη· αφενός εξαιτίας της υπερβάλλουσας υπεροχής της, όπως ακριβώς λέμε ότι το μέγιστο φως αποκρύπτει το ελάχιστο, αφετέρου επειδή μπροστά στα έργα της θείας δύναμης περνούσαν απαρατήρητοι, πολλές φορές, όντας άνθρωποι. «Και οι φτερούγες τους ενώνονταν η μία με την άλλη». Διότι ένα ήταν το δόγμα που κήρυτταν όλοι. «Και δεν γύριζαν προς τα πίσω καθώς βάδιζαν». Διότι πάντοτε ακολουθούσαν την ίδια πορεία, χωρίς να μεταβάλλονται από τις δυσχέρειες που προέκυπταν, ούτε έδειχναν τα νώτα στους εχθρούς. Το έργο δε των αποστόλων ήταν να ανάψουν τη φωτιά, την οποία ο Κύριος ήλθε «να βάλει πάνω στη γη». Και για τον λόγο αυτό φαινόταν «ανάμεσα στα όντα κάτι σαν θέαμα ανθρώπων από φωτιά που καίγονταν και σαν όψη λαμπάδων που καίγονταν και συστρέφονταν».

Διότι, εφόσον ο Θεός και Πατέρας νοείται ως ανατολή, θεωρείται ότι βλέπει προς τη δύση και επιβλέπει τα ταπεινά. Το βόρειο μέρος θα νοηθεί στα δεξιά του. «Και νεφέλη υπήρχε γύρω του». Το Άγιο Πνεύμα, το οποίο σε πολλά σημεία της Γραφής δηλώνεται μέσω της νεφέλης, και το οποίο δημιούργησε εκείνη την άγια σάρκα μέσα στην κοιλιά της αγίας Παρθένου, ήταν μεν παρόν αόρατα για κάποιο διάστημα στον Σωτήρα μέχρι την ημέρα της αναδείξεώς του, αργότερα όμως ήταν παρόν πιο φανερά, όταν και τον δόξαζε μέσα από τα έργα που αρμόζουν στον Θεό. Και για τον λόγο αυτό, άλλοτε φαινόταν ως πνεύμα και άλλοτε ως νεφέλη γύρω από αυτό που εμφανιζόταν. «Ήταν δε μεγάλη η νεφέλη» λόγω της θεότητας, την οποία υποδείκνυε τόσο το φέγγος όσο και το πυρ που άστραφτε. «Και στο μέσο αυτού του πυρός, που βρισκόταν γύρω από τη νεφέλη, υπήρχε κάτι σαν όψη ηλέκτρου», το οποίο φανέρωνε τη σάρκα του Σωτήρα, η οποία ήταν και από μόνη της λαμπρή και καθαρή και άξια του Μονογενούς. Το δε «φέγγος μέσα στο ήλεκτρο» είναι η θεότητα που ήταν κρυμμένη μέσα στον άνθρωπο. «Και στο μέσο υπήρχε κάτι σαν ομοίωμα τεσσάρων ζώων· και αυτή ήταν η όψη τους· υπήρχε ομοίωμα ανθρώπου σε αυτά, και το καθένα είχε τέσσερα πρόσωπα και το καθένα τέσσερις φτερούγες. Και τα σκέλη τους ήταν ίσια και τα πόδια τους φτερωτά και έβγαζαν σπινθήρες, σαν χαλκός που αστράφτει».

Στο μέσο δε της νεφέλης, είναι προφανές ότι «ως ομοίωμα τεσσάρων ζώων» νοούνται οι κήρυκες του ευαγγελίου, οι οποίοι βάστασαν το όνομα του Σωτήρος ενώπιον εθνών και βασιλέων. Διότι καθήμενος πάνω σε αυτούς εμφανιζόταν στον προφήτη· πράγμα που θα γίνει φανερό από τα επόμενα. Ήταν δε τέσσερα, επειδή με το κήρυγμά τους διέτρεξαν όλη την οικουμένη. Ήταν μέσα στη νεφέλη, επειδή οδηγούνταν από το Πνεύμα του Θεού. Οι δε φτερούγες είναι το πνεύμα της σοφίας, το οποίο, όντας παρόν, έκανε για αυτούς γρήγορο τον δρόμο του ευαγγελίου. Ήταν δε τέσσερις, επειδή «σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους». Έπειτα και επειδή τέσσερα ήταν αυτά που έλεγαν για τον Σωτήρα, τα οποία δηλώνονταν μέσα από τα πρόσωπα των ζώων, για τα οποία θα μιλήσουμε αμέσως. «Και τα σκέλη τους ήταν όρθια». Κυρίως βέβαια εξαιτίας της ευθύτητας και της αλήθειας των δογμάτων. Εξάλλου και επειδή δεν κουράστηκαν ούτε υποχώρησαν ούτε μείωσαν την ένταση του κηρύγματος, παρόλο που αντιμετώπισαν πολλές δυσκολίες. Έπειτα και επειδή το ήθος τους ήταν ελεύθερο. Διότι δεν υποδουλώθηκαν εξαιτίας του φόβου, ούτε έκαμψαν το γόνυ στους τυράννους της γης, «σε αυτούς που μπορούν μόνο να σκοτώσουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να βλάψουν την ψυχή». «Φτερωτά δε τα πόδια τους», επειδή σε σύντομο χρόνο διέτρεξαν όλη την οικουμένη· και βέβαια, και επειδή ελάχιστα από τα γήινα χρειάζονταν για την πορεία τους, καθώς τα φτερά της χάριτος τους ελάφραιναν και μόνα τους αρκούσαν για τον δρόμο τους. «

Οι δε σπινθήρες τους δεν ήταν σαν λάμψη, ούτε σαν φωτιά, αλλά σαν αστραφτερός χαλκός». Διότι εκείνοι δεν ήταν το φως, σύμφωνα με τον λόγο της Γραφής, αλλά μόνο μάρτυρες του φωτός. «Και ελαφρά τα φτερά τους. Και υπήρχε χέρι ανθρώπου κάτω από τα φτερά τους στα τέσσερα μέρη τους. Και τα πρόσωπά τους και τα φτερά και των τεσσάρων, ενώνονταν το ένα με το άλλο.

ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΜΑΣ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΙΓΥΠΤΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Που είναι γεμάτες από πάρα πολλή ωφέλεια. Περί της τελειότητας που οφείλουν και πρέπει να επιδιώκουν οι Χριστιανοί. ΟΜΙΛΙΑ Α'. Ο μακάριος προφήτης Ιεζεκιήλ, αφού είδε μια θεόπνευστη και ένδοξη οπτασία και όραμα, τη διηγήθηκε και κατέγραψε μια οπτασία γεμάτη από ανείπωτα μυστήρια. Διότι είδε στην πεδιάδα το άρμα των Χερουβείμ, τέσσερα πνευματικά ζώα, όπου το κάθε ζώο είχε τέσσερα πρόσωπα, το ένα πρόσωπο λιονταριού, το άλλο πρόσωπο αετού, το έτερο μοσχαριού και το άλλο πρόσωπο ανθρώπου· και υπήρχαν φτερά σε κάθε πρόσωπο, ώστε κανένα να μην έχει πίσω μέρος ή οπίσθια. Και οι πλάτες τους ήταν γεμάτες μάτια, και οι κοιλιές τους ήταν ομοίως γεμάτες από μάτια, και δεν υπήρχε κανένα σημείο που να μην ήταν γεμάτο από μάτια. Και υπήρχαν τροχοί σε κάθε πρόσωπο, ένας τροχός μέσα σε άλλον τροχό, και μέσα στους τροχούς υπήρχε πνεύμα. Και είδε κάτι σαν ομοίωμα ανθρώπου, και πάνω τους να κάθεται κάποιος σαν ομοίωμα ανθρώπου, και τα όσα βρίσκονταν κάτω από τα πόδια του ήταν σαν κατασκεύασμα από ζαφείρι. Και το άρμα των Χερουβείμ και τα ζώα έφεραν τον Δεσπότη που επέβαινε σε αυτό· και όπου εκείνος ήθελε να πορευθεί, κατευθύνονταν ίσια μπροστά. Και είδε κάτω από τα Χερουβείμ κάτι σαν ανθρώπινο χέρι να τα υποβαστάζει και να τα μεταφέρει.

ΛΟΓΟΣ Θ'. Ο μακάριος προφήτης Ιεζεκιήλ, έχοντας δει μια θεόπνευστη και ένδοξη οπτασία και όραμα, διηγήθηκε και κατέγραψε μια οπτασία γεμάτη από άρρητα μυστήρια. Διότι είδε στην πεδιάδα ένα άρμα Χερουβείμ, τέσσερα ζώα, και το κάθε ζώο είχε τέσσερα πρόσωπα, το ένα πρόσωπο λιονταριού, το άλλο πρόσωπο αετού, το άλλο πρόσωπο μόσχου και το άλλο πρόσωπο ανθρώπου, στραμμένα προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, και υπήρχαν φτερά σε κάθε πρόσωπο, ώστε να μην υπάρχουν πίσω ή οπίσθια μέρη. Και οι πλάτες τους ήταν γεμάτες μάτια, όπως και οι κοιλιές τους ήταν γεμάτες μάτια, και δεν υπήρχε κανένα σημείο που να μην είναι γεμάτο μάτια. Και υπήρχε τροχός για κάθε πρόσωπο, τροχός μέσα σε τροχό, και μέσα στους τροχούς υπήρχε πνεύμα. Και είδε κάτι σαν ομοίωμα θρόνου και πάνω σε αυτόν να κάθεται ένα ομοίωμα ανθρώπου, και ο χώρος κάτω από τα πόδια του ήταν σαν κατασκεύασμα από ζαφείρι. Και το άρμα των Χερουβείμ και τα ζώα μετέφεραν τον επιβαίνοντα Δεσπότη· όπου κι αν ήθελε να πορευτεί, πήγαιναν εντελώς ευθεία ακολουθώντας ένα από τα πρόσωπα, και τα υπόλοιπα και οι τροχοί. Και είδε κάτω από τα Χερουβείμ κάτι σαν ανθρώπινο χέρι να τα υποβαστάζει και να τα φέρει.