Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 1:8

46. ΑΚΟΜΗ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ Ενώ ο προφήτης Ιεζεκιήλ είπε: «Και ήλθε επάνω μου το χέρι του Κυρίου, και είδα, και ιδού, ορμητικός άνεμος ερχόταν από τον βορρά» και στη συνέχεια ανέφερε: «Και στο μέσο υπήρχε κάτι σαν ομοίωμα τεσσάρων ζώων. Και η όψη τους είχε ομοίωμα ανθρώπου, και το καθένα είχε τέσσερα πρόσωπα. Και η μορφή των προσώπων τους ήταν πρόσωπο ανθρώπου και πρόσωπο λέοντα από τα δεξιά και στα τέσσερα, και πρόσωπο μόσχου από τα αριστερά και στα τέσσερα, και πρόσωπο αετού και στα τέσσερα», άκουσε παρομοίως τι λέει και ο Πλάτωνας: «Τώρα λοιπόν», είπα εγώ, «ας συζητήσουμε μαζί του, αφού έχουμε συμφωνήσει ποια δύναμη έχει το καθένα, και το να αδικεί κανείς και το να πράττει δίκαια». «Πώς;», είπε εκείνος. «Πλάθοντας με τον λόγο μια εικόνα της ψυχής, για να αντιληφθεί αυτός που τα έλεγε εκείνα, τι είδους πράγμα έλεγε». «Τι λογής εικόνα;», ρώτησε. «Σαν κάποιες από εκείνες», είπα εγώ, «όπως οι φύσεις που μυθολογείται ότι υπήρξαν στα αρχαία χρόνια, όπως της Χίμαιρας, της Σκύλλας, του Κέρβερου και αρκετών άλλων».

Ερμηνεία στον Ιεζεκιήλ. Θεωρούμε ότι ο άνθρωπος είναι το λογικό· ο λέοντας, το θυμικό· ο μόσχος, το επιθυμητικό· ο αετός, η συνείδηση που επιστατεί στα υπόλοιπα, η οποία είναι αυτό που ο Παύλος ονομάζει πνεύμα του ανθρώπου. Ο καθήμενος είναι ο Πατέρας· το πνεύμα, το Άγιο Πνεύμα· η δε νεφέλη, ο Υιός· το δε «από βορρά», (σημαίνει) αυτόν που από την εισαγωγική κατάσταση οδεύει προς τα ανώτερα. Το φέγγος (αναφέρεται) λόγω του φωτισμού· το πυρ, λόγω της παιδαγωγίας· το ότι εξαστράπτει, επειδή οι κολάσεις επέρχονται κατά διαλείμματα· το δε κεκαθαρμένο μέρος της ψυχής ονομάζεται ήλεκτρο· πρέπει να σημειωθεί ότι το ομοίωμα του ανθρώπου προηγείται. Και κάθε λογική φύση είναι πτερωμένη με πνευματικά πτερά. Και συσφίγγονται μεταξύ τους, λόγω της κοινωνικότητας και της ομόνοιας. Το δε χέρι ανθρώπου από κάτω, λόγω της ευταξίας.

Οι δε «σπινθήρες» ήταν αίνιγμα των πύρινων γλωσσών. «Και σαν χαλκός που αστράφτει»· διότι όχι σαν ήλιος ούτε σαν φέγγος· διότι εκείνοι δεν ήταν το φως, αλλά μόνο μάρτυρες του φωτός. «Και χέρι ανθρώπου υπήρχε κάτω από τις φτερούγες του». Διότι το κήρυγμα του ευαγγελίου δεν επικράτησε με σοφία ούτε με φρόνηση ούτε με άλλη ανθρώπινη επινόηση ή δύναμη, αλλά, ενώ υπήρχε σε αυτούς ανθρώπινη δύναμη επειδή ήταν άνθρωποι, δεν συνεργούσε καθόλου στο έργο, αλλά και καλυπτόταν από τη θεία δύναμη· αφενός εξαιτίας της υπερβάλλουσας υπεροχής της, όπως ακριβώς λέμε ότι το μέγιστο φως αποκρύπτει το ελάχιστο, αφετέρου επειδή μπροστά στα έργα της θείας δύναμης περνούσαν απαρατήρητοι, πολλές φορές, όντας άνθρωποι. «Και οι φτερούγες τους ενώνονταν η μία με την άλλη». Διότι ένα ήταν το δόγμα που κήρυτταν όλοι. «Και δεν γύριζαν προς τα πίσω καθώς βάδιζαν». Διότι πάντοτε ακολουθούσαν την ίδια πορεία, χωρίς να μεταβάλλονται από τις δυσχέρειες που προέκυπταν, ούτε έδειχναν τα νώτα στους εχθρούς. Το έργο δε των αποστόλων ήταν να ανάψουν τη φωτιά, την οποία ο Κύριος ήλθε «να βάλει πάνω στη γη». Και για τον λόγο αυτό φαινόταν «ανάμεσα στα όντα κάτι σαν θέαμα ανθρώπων από φωτιά που καίγονταν και σαν όψη λαμπάδων που καίγονταν και συστρέφονταν».

Οι δε σπινθήρες τους δεν ήταν σαν λάμψη, ούτε σαν φωτιά, αλλά σαν αστραφτερός χαλκός». Διότι εκείνοι δεν ήταν το φως, σύμφωνα με τον λόγο της Γραφής, αλλά μόνο μάρτυρες του φωτός. «Και ελαφρά τα φτερά τους. Και υπήρχε χέρι ανθρώπου κάτω από τα φτερά τους στα τέσσερα μέρη τους. Και τα πρόσωπά τους και τα φτερά και των τεσσάρων, ενώνονταν το ένα με το άλλο.

«Και οι πτέρυγες αυτών των τεσσάρων δεν στρέφονταν κατά το βάδισμα, το καθένα πορευόταν κατευθείαν εμπρός από το πρόσωπό του». Οι δε πτέρυγες των ζώων ήταν ελαφριές: πρώτον μεν εξαιτίας της γοργής πορείας του κηρύγματος, δεύτερον δε διότι ο λόγος του Ευαγγελίου δεν είχε τίποτα το γήινο ούτε έβλεπε προς τα κάτω, και τρίτον διότι οι μακάριοι απόστολοι, διαπαιδαγωγώντας τα ήθη των ανθρώπων, δεν εισήγαγαν τίποτα το σκληρό ούτε το βαρύ· «διότι οι εντολές του δεν είναι βαριές και ο ζυγός μου είναι αγαθός και το φορτίο μου ελαφρύ». Το δε ανθρώπινο χέρι κάτω από τις πτέρυγες των ζώων υποδήλωνε την ανθρώπινη δύναμη, η οποία όχι μόνο δεν συντελούσε καθόλου στην ολοκλήρωση του δρόμου, αλλά και καλυπτόταν από τη θεία δύναμη, ώστε οι απόστολοι να μη φαίνονται καν ως άνθρωποι, χάρη στη σοφία του Πνεύματος και στο υπερφυές των έργων τους.

ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΜΑΣ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΙΓΥΠΤΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Που είναι γεμάτες από πάρα πολλή ωφέλεια. Περί της τελειότητας που οφείλουν και πρέπει να επιδιώκουν οι Χριστιανοί. ΟΜΙΛΙΑ Α'. Ο μακάριος προφήτης Ιεζεκιήλ, αφού είδε μια θεόπνευστη και ένδοξη οπτασία και όραμα, τη διηγήθηκε και κατέγραψε μια οπτασία γεμάτη από ανείπωτα μυστήρια. Διότι είδε στην πεδιάδα το άρμα των Χερουβείμ, τέσσερα πνευματικά ζώα, όπου το κάθε ζώο είχε τέσσερα πρόσωπα, το ένα πρόσωπο λιονταριού, το άλλο πρόσωπο αετού, το έτερο μοσχαριού και το άλλο πρόσωπο ανθρώπου· και υπήρχαν φτερά σε κάθε πρόσωπο, ώστε κανένα να μην έχει πίσω μέρος ή οπίσθια. Και οι πλάτες τους ήταν γεμάτες μάτια, και οι κοιλιές τους ήταν ομοίως γεμάτες από μάτια, και δεν υπήρχε κανένα σημείο που να μην ήταν γεμάτο από μάτια. Και υπήρχαν τροχοί σε κάθε πρόσωπο, ένας τροχός μέσα σε άλλον τροχό, και μέσα στους τροχούς υπήρχε πνεύμα. Και είδε κάτι σαν ομοίωμα ανθρώπου, και πάνω τους να κάθεται κάποιος σαν ομοίωμα ανθρώπου, και τα όσα βρίσκονταν κάτω από τα πόδια του ήταν σαν κατασκεύασμα από ζαφείρι. Και το άρμα των Χερουβείμ και τα ζώα έφεραν τον Δεσπότη που επέβαινε σε αυτό· και όπου εκείνος ήθελε να πορευθεί, κατευθύνονταν ίσια μπροστά. Και είδε κάτω από τα Χερουβείμ κάτι σαν ανθρώπινο χέρι να τα υποβαστάζει και να τα μεταφέρει.

Ας παρακαλέσουμε λοιπόν και εμείς να θυσιαστούμε δια της δυνάμεώς Του, να πεθάνουμε ως προς τον αιώνα της πονηρίας του σκότους, να αναιρεθεί μέσα μας το πνεύμα της αμαρτίας, να ενδυθούμε και να λάβουμε ψυχή ουράνιου πνεύματος, να μετατεθούμε από την κακία του σκότους στο φως του Χριστού και να αναπαυθούμε στη ζωή για όλους τους αιώνες. Διότι, όπως ακριβώς σε ένα στάδιο τρέχουν τα άρματα και αυτό που προπορεύεται εμποδίζει, αναχαιτίζει και κωλύει το άλλο από το να προχωρήσει και να φτάσει πρώτο στη νίκη, έτσι και οι λογισμοί της ψυχής και της αμαρτίας τρέχουν μέσα στον άνθρωπο. Εάν λοιπόν συμβεί να προπορευθεί ο λογισμός της αμαρτίας, τότε εμποδίζει, αναχαιτίζει, ανακόπτει και κωλύει την ψυχή από το να πλησιάσει τον Θεό και να εξασφαλίσει τη νίκη εναντίον της. Εκεί όμως όπου επιβαίνει ο ίδιος ο Κύριος και ηνιοχεί την ψυχή, πάντοτε νικά ο Ίδιος, ηνιοχώντας και οδηγώντας επιδέξια το άρμα της ψυχής προς το ουράνιο και ένθεο φρόνημα παντοτινά. Διότι ούτε καν πολεμά ενάντια στην κακία, αλλά, καθώς είναι απόλυτος κύριος και εξουσιαστής, πάντοτε κατεργάζεται ο ίδιος τη νίκη. Κατευθύνονται λοιπόν τα Χερουβίμ όχι όπου θέλουν τα ίδια να πορευθούν, αλλά όπου τα οδηγεί Εκείνος που επιβαίνει και τα ηνιοχεί, και όπου θέλει Αυτός, εκεί πορεύονται και Αυτόν βαστάζουν· διότι λέει η Γραφή: «χέρι ανθρώπου υπήρχε κάτω από αυτά».

ΛΟΓΟΣ Θ'. Ο μακάριος προφήτης Ιεζεκιήλ, έχοντας δει μια θεόπνευστη και ένδοξη οπτασία και όραμα, διηγήθηκε και κατέγραψε μια οπτασία γεμάτη από άρρητα μυστήρια. Διότι είδε στην πεδιάδα ένα άρμα Χερουβείμ, τέσσερα ζώα, και το κάθε ζώο είχε τέσσερα πρόσωπα, το ένα πρόσωπο λιονταριού, το άλλο πρόσωπο αετού, το άλλο πρόσωπο μόσχου και το άλλο πρόσωπο ανθρώπου, στραμμένα προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, και υπήρχαν φτερά σε κάθε πρόσωπο, ώστε να μην υπάρχουν πίσω ή οπίσθια μέρη. Και οι πλάτες τους ήταν γεμάτες μάτια, όπως και οι κοιλιές τους ήταν γεμάτες μάτια, και δεν υπήρχε κανένα σημείο που να μην είναι γεμάτο μάτια. Και υπήρχε τροχός για κάθε πρόσωπο, τροχός μέσα σε τροχό, και μέσα στους τροχούς υπήρχε πνεύμα. Και είδε κάτι σαν ομοίωμα θρόνου και πάνω σε αυτόν να κάθεται ένα ομοίωμα ανθρώπου, και ο χώρος κάτω από τα πόδια του ήταν σαν κατασκεύασμα από ζαφείρι. Και το άρμα των Χερουβείμ και τα ζώα μετέφεραν τον επιβαίνοντα Δεσπότη· όπου κι αν ήθελε να πορευτεί, πήγαιναν εντελώς ευθεία ακολουθώντας ένα από τα πρόσωπα, και τα υπόλοιπα και οι τροχοί. Και είδε κάτω από τα Χερουβείμ κάτι σαν ανθρώπινο χέρι να τα υποβαστάζει και να τα φέρει.

Ας παρακαλέσουμε, λοιπόν, κι εμείς να θυσιαστούμε μέσω της δυνάμεώς του, να πεθάνουμε ως προς τον αιώνα της πονηρίας του σκότους, να αναιρεθεί μέσα μας το πνεύμα της αμαρτίας, να ενδυθούμε και να λάβουμε ψυχή ουράνιου πνεύματος, να μετατεθούμε από την κακία του σκότους στο φως του Χριστού και να αναπαυθούμε στην αιώνια ζωή. Διότι, όπως στο στάδιο τρέχουν τα άρματα, και εκείνο που προηγείται εμποδίζει, συγκρατεί και κωλύει το άλλο από το να προχωρήσει και να προσπεράσει, έτσι και οι διαλογισμοί της ψυχής και της αμαρτίας τρέχουν μέσα στον άνθρωπο. Αν λοιπόν συμβεί να προηγηθεί ο διαλογισμός της αμαρτίας, εμποδίζει, αναχαιτίζει, ανακόπτει και κωλύει την ψυχή να πλησιάσει τον Θεό και να κερδίσει τη νίκη. Όπου όμως επιβαίνει ο ίδιος ο Κύριος και ηνιοχεί την ψυχή, πάντοτε αυτός νικά, ηνιοχώντας και οδηγώντας με σοφία το άρμα της ψυχής στο ουράνιο και ένθεο φρόνημα παντοτινά. Διότι δεν πολεμά καν με την κακία, αλλά, επειδή είναι αυθέντης και εξουσιαστής, η νίκη είναι πάντοτε δική του. Άγονται, λοιπόν, τα Χερουβίμ όχι όπου θέλουν αυτά να πορευθούν, αλλά όπου τα οδηγεί αυτός που επιβαίνει και τα ηνιοχεί· και όπου θέλει εκείνος, εκεί πορεύονται, καθώς αυτός τα συγκρατεί· «διότι χέρι ανθρώπου», λέει, «βρίσκεται κάτω από αυτά».